فصلنامه علمی علوم زمین

فصلنامه علمی علوم زمین

رسوب شناسی حوضه آبریز سد سنگرد سبزوار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران
2 گروه زمین شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی - واحد تهران شمال، تهران، ایران
3 گروه زمین شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد، مشهد، ایران
چکیده
حوضه آبریز سنگرد واقع در بخش مرکزی استان خراسان از سه زیر حوضه باختری، جنوبی و خاوری تشکیل شده است. گستره مورد بررسی از نظر ساختار زمین‌شناسی جزء واحد ایران مرکزی بوده و به طور عمده از واحدهای سنگی متعلق به اواخر مزوزوئیک و سنوزوئیک تشکیل شده است . رودخانه‌های تغذیه کننده ناحیه از نوع مآندری با بار بستر ماسه‌ای گراولی با کانال متغیر می‌باشند. وجود واحدهای سنگی رسوب‌زا نظیر شیل و مارن و بارندگی های فصلی موجب فرسایش شدید در منطقه شده است. مطالعات رسوب‌شناسی نشان داده است که رسوبات رودخانه‌ای بیشتر از نوع sG, msG, gS, gmS است که به طور عمده به سمت پایین دست از گراول ماسه‌ای به ماسه گلی گراولی تغییر اندازه می‌دهد. همچنین این مطالعات منجر به شناسایی ۹ رخساره سنگی ( ۳ رخساره گراولی، ٤ رخساره ماسه‌ای و ۲ رخساره گلی) در توالی‌های تشکیل شده در رودخانه‌های منطقه شده است. وضعیت خاص زمین شناسی به ویژه سنگهای سست رسوبی منجر به تولید مقدار زیادی رسوب شده است که به سرعت باعث پر شدن مخزن سد و کاهش طول عمر مفید آن می‌گردد. با تغییر شرایط هیدرولیک کانال‌ها و کاشت گیاهان شور پسند می‌توان از تولید و حمل رسوب به مخزن سد جلوگیری نمود .
کلیدواژه‌ها

موضوعات


افتخار نژاد، ج. و بهروزی، ا.، ١٩٧٦ - نقشه زمین شناسی چهارگوش کاشمر، ۲۵۰۰۰۰ : ۱، سازمان زمین شناسی و اکتشاف مواد معدنی ایران.
درویش زاده ، ع .، ۱۳۷۰ - زمین شناسی ایران ، انتشارات دانش امروز، ۹۰۱ ص.
سازمان آب منطقه ای خراسان، ١٣٧٤ - گزارش زمین شناسی منطقه سنگرد، ۹۳ ص.
علیزاده، ا.، ۱۳۷۸ ، اصول هیدرولوژی کاربردی چاپ یازدهم) ، انتشارات آستان قدس رضوی ، شماره ٣٥ ، ٦٢٢ص.
نادری میقان، ن. و اکرمی، م .، ۱۳۷۸ - نقشه زمین شناسی چهارگوش شامکان ، ۱۰۰۰۰۰ : ۱ سازمان زمین شناسی و اکتشاف معدنی کشور.
نبوی، م. ح.، ١٣٥٥ -دیباچه‌ای بر زمین شناسی ایران، انتشارات سازمان زمین شناسی و اکتشاف معدنی کشور ، ۱۰۹ ص .
Blair, T.C., and Mcpherson, I.G., 1999- Grain size and textural classification of coarse sedimentary partcles, Journal of Sedimentary Research, V.69A, P.6-19.
Church, M., 1985- Bed load in gravel-bed rivers, observed phenomena and implications for computation, proceeding of the Annual Meeting of the Canadian, Society for Civil Engineering, Saskatoon, 1985, 2:17-37.
Folk, R.L., 1980- Petrology of Sedimentary Rocks, Hemphill Publishing Co., Austin, Texas, 182P.
Friedman, G.M. and Johnson, K., 1982- Exercieses in Sedimentology, John Wiley and Sons, Inc., NewYork, 208P.
Heede, B.H., 1985- Interactions between stream-side vegetation and stream dynamics, In Riparian Ecosystem and Management: Reconciling conflicting uses, proceedings, General Technical Report RM-120, Rocky Mountain Forest and range Experiment Station, Forest Service, USDA, Ft. Collins, Co, pp.54-58.
Head, K. K., 1987- Manual of Soil Laboratory Testing (second edition), NewYork, 430P.
Lewis, D.W., and McConchie, D., 1994 - Analytical Sedimentology, Chapman and Hall, London, 197P.
Miall, A D., 1996- The Geology of Fluvial Deposits Sedimentary Facies, Basin Analysis and Petroleum Geology, Springer- Verlag, Berlin, 582 P.
Schwab, G., 1981 - Soil and Water Conservation Engineering, John Wiely, New York.
Whitthaker, JG. and Jaeggi, MNR., 1982- Origin of step-pool systems in mountain streams, American Society of Civil Engineering Proceeding, Journal of Hydraulics Division, 108:758-773.
دوره 12، شماره 45-46
پاییز و زمستان 1381، سال دوازدهم، شماره 45-46
زمستان 1381
صفحه 36-47