فصلنامه علمی علوم زمین

فصلنامه علمی علوم زمین

پژوهش و بررسی زمین شناسی و رفتارهای ژئوشیمیایی مس و عناصر همراه در کانسار مس لار (شمال زاهدان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
شرکت ملی صنایع مس ایران، تهران، ایران
چکیده
در این بررسی‌ها پس از مشخص نمودن محدوده اصلی کانی زایی مس در ناحیه لار مجموعه مطالعات زمین شناسی سطحی، سنگ شناسی، دگرسانی و مطالعات دقیق ژئوشیمیایی بر روی نمونه‌های برگرفته از سطح زمین انجام یافته است. از دیدگاه زمین شناسی عمومی، محدوده مورد بررسی در زون خاش- نهبندان و در خاور ایران واقع گردیده است. ویژگی‌های بارز تشکیلات زمین شناسی در این زون وجود نوارهای افیولیتی کرتاسه و واحدهای ستبر فلیش کرتاسه، پالئوسن و ائوسن می‌باشد. فعالیت‌های ماگمایی بصورت ولکانیسم و به طور عمده بصورت توده های نفوذی نیمه عمیق در زمان الیگو - میوسن از جمله نمودهای بارز زمین‌شناسی ناحیه می‌باشد. با مطالعه سنگ‌شناسی مشخص گردید که توده نفوذی اصلی کانسار ترکیبی سینیومونزونیتی داشته و در گروه توده‌های آلکالن با پتاسیم بالا قرار می‌گیرد. عملکرد سامانه‌های گسلی (Fault systems) گسلی موازی با سامانه گسلی زاهدان در محدوده لار وسیع بوده و محلول‌های گرمایی دارای کانه‌های فلزی مس، مولیبدن، طلا و نقره در امتداد سامانه گسلی اصلی کانسار و در متن توده نفوذی تزریق گشته اند. مجموعه بررسی‌های ژئوشیمیایی و بررسی‌های آماری داده‌های ژئوشیمیایی وجود زون اصلی کانی سازی مس و دیگر عناصر همراه را در امتداد سامانه گسلی محدوده کانسار ثابت نمود. از دیدگاه اقتصادی نیز این مطالعات وجود طلا و مولیبدن را بعنوان دو عنصر مهم و با عیار مناسب در کانسار آشکار نمود. برپایه بررسی‌های انجام یافته در این تحقیق و مقایسه داده‌های بدست آمده با اطلاعات مربوط به مدل‌های گوناگون کانساری، کانسار مس لار بعنوان کانسار مس پورفیری- رگه‌ای نوع آلکالن معرفی می‌گردد. از دیدگاه جایگاه تکتونوماگمایی، توده ولکانو پلوتونیسم لار در نتیجه کشش‌هایی که به دنبال فرورانش ورق لوت و سیستان در ناحیه ایجاد گردیده، در امتداد سامانه کششی تزریق گشته است و گسل زاهدان معرف امتداد اصلی این سامانه می باشد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


افتخارنژاد، ج.، 1368- مروری بر بررسی‌های زمین‌شناسی قرن اخیر در ایران. سازمان زمین شناسی کشور.
حسنی پاک، ع. ا.، 1370- اصول اکتشاف ژئوشیمیایی، دانشگاه تهران.
زرعیان، س.، 1366- رده بندی مودال سنگهای آذرین، دانشگاه تهران.
کریمی، ا.، 1369- پژوهشی بر روند کانی‌زایی اقتصادی در ایران، شرکت ملی صنایع مس ایران.
Allegre, C., Motigry, R., Bottinge, Y., 1973-Corteg Ohiolitique et cortege oceanique: Geochimie compare et mode de genese.  Bull. Geol. Fr., Vol. 15, pp.461-477.
Bailey, D.K., 1972-Uplift, rifting and magmatism in the Continental plates. J. Earth Sci. 82.
Bean, R.E. and Tilley, S.R., 1981-Hydrothermal Alteration and mineralization in porphyry Copper deposits, 75 th Ann, Vol.  Econ.Geol. P.235- 262.
Chen, Q. and Agperberg, F.P., 1994 -The Separation of Geochemical Anomalies for Background by Fractal method. Journal of Geochemical Exploration 51, 109-130.
Didier, J., Duthou, J.L. and Lameyre, J., 1982-Mantle and crustal granites: genetic classification of orogenic granites and the nature of their enclaves. Jou. Vol. Geoth. Res. 14:125-132.
Folwler, M.B. and Thompson, R.N., 1986- Subduction-related shoshonitic and ultrapotassic magmatism: a study of Siluro- Ordovician syenites from the Scottish Caledonides. Contribution to Mineralogy and Petrology, 98:507-224.
Govett, G.J. S. ed. 1994 - Handbook of Exploration Geochemistry, Vol.2 and Vol.6 Amesterdam, Elseveir.
Geological Survey of Iran, 1976-Report on preliminary Mineral Reconnassance East block.
Harker, A., 1909- The natural history of igneous rocks. Macmillan, New York.
Irvine, T.N. and Baragar, W.R.A., 1971- A guide to the chemical classification of the common volcanic rocks. Canadian Journal of Earth Sciences. 8,523.
Lang, J.R, Stanley, C.R., 1993-Contrasting styles of alkalic porphyry Copper- gold deposits in the northern part of the Iron Mask batholith in the British Columbia. The university of British Columbia.
Middle most, E.A.K., 1987- Magmatic rocks. Longman.
Stanley, C. R. and Hiben, P.M., 1995- Geology of the Copper Mountain alkalic porphyry Cu, Au deposits. Princeton, Columbia, University of British Columbia.
دوره 11، شماره 43-44
بهار و تابستان 1381، سال یازدهم، شماره 43-44
پاییز 1381
صفحه 56-67