فصلنامه علمی علوم زمین

فصلنامه علمی علوم زمین

بررسی ویژگیهای ژئوشیمیایی تورمالین در پی‌جویی کانسارهای پورفیری و سنگهای گرانیتوییدی استان کرمان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 مدیریت زمین‌شناسی منطقه جنوب خاوری (کرمان)
2 بخش زمین‌شناسی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، ایران
چکیده
استفاده از تورمالین و یا تورمالینیت به عنوان یک کلید اکتشافی جدید در کانسارهای مختلف دنیا اهمیت خاصی یافته است. در این مقاله، کاربرد ویژگی‌های ژئوشیمیایی تورمالین در ۶ توده گرانیتوییدی بررسی شده است که سه توده از نوع کانسارساز و بقیه فاقد کانسار  می‌باشند. مطالعات زمین‌شناختی و سنگ‌نگاری نشان می‌دهد که تورمالینیت در این نواحی به صورت رگه‌ای، رگچه‌ای و شعاعی در مجاورت بلافصل توده‌های گرانیتوییدی تشکیل شده است. ۲۰ نمونه از تورمالینیت‌های توده‌های گرانیتوییدی کانسارساز و بدون کانسار مورد بررسی‌های ژئوشیمیایی قرار گرفت. نتایج حاصل از مطالعه نشان می‌دهد که میانگین مس (۹۱ گرم در تن ) و سرب (۱۰۰ گرم در تن) در توده‌های پورفیری کانسارساز سه برابر انواع بدون کانی سازی است. عیار بالا و بی‌هنجار قلع (٤٠ گرم در تن)، تنگستن (۲۰ گرم در تن) و مولیبدن (۱۱ گرم در تن) در تعداد کمی از نمونه‌های توده‌های کانسارسازی نشده مشاهده شده است. ارتباط ژئوشیمیایی عناصر مس و سرب در توده‌های نفوذی مربوط به کانسارهای پورفیری مس‌دار مطلوب، ولی در انواع بدون کانسار، تنها قلع، تنگستن و مولیبدن ارتباط مشترک بهتری را نشان می‌دهند. بر اساس نتایج این پژوهش، از عناصر مس و سرب موجود در تورمالینیت‌ها می‌توان برای پی‌جویی و اکتشاف کانسارهای پورفیری مس استفاده کرد. از سویی عناصر قلع، تنگستن و مولیبدن نیز می‌توانند در توده‌های گرانیتوییدی دارای عناصر گرانوفیل (خالص سنگهای گرانیتی) کاربرد داشته باشند. از محاسن ژئوشیمیایی تورمالین و تورمالینیت جدایش آسان آنها نسبت به کانی‌های دیگر (بیوتیت) از سنگهای گرانیتوییدی است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عطاپور، ح.، آفتابی، ع.، 1377 – ویژگیهای تورمالین در پی‌جویی کانسارهای پورفیری و گرانیتوئیدی استان کرمان، فشرده مقالات دومین همایش انجمن زمین‌شناسی ایران، ص 314-316.
Bone, Y.1988- The geological setting of tourmalinite at Rum Jungle, Australia: Genetic and economic implications: Mineral deposita, Vol. 23, PP: 34- 41.
Deer, W.A., Howie, RA., and Zussman, J., 1962- Rock- forming minerals, Vol.1-V, John Wiley and Sons, New york.
Dimitrijevic, M.D., 1973- Geology of Kerman Region, Geological Survey of Iran. Rep. No.yu/52., 334P.
Gabra, I., 1996- Tourmalinization related to Late Proterozoic and Early Paleozoic lode gold mineralization in the Bin Yaari area, Nigeria: Mineral deposita, Vol.30. 30, PP: 235-245.
Jingwen, M., 1995- Tourmalinite from Northern Guangxi China: Mineral Deposita, Vol.30, PP:235-245.
Levinson, A.A., 1980 - Introduction to exploration geochemistry, Apple. Pub. Co. 924 P.
Pesquera and Velasco, 1997- Mineralogy, geochemistry and geological significance of tourmaline- rich rocks from the Paleozoic Cinco Villas Massif, Spain, Contrib, Mineral. Petrol., vol. 129, PP: 53-74.
Pirajno, F., Smithies, R, H., 1992- The FeO/FeO+ MgO ratio of tourmaline: A useful indicator of spatial variations in granite related hydrothermal mineral deposits: J. Geochem. Explor. Vol. 42, PP: 371-381.
Plimer, L.R., 1986-Tourmalinites from the golden dome, Northern Australia, Mineral, deposita, Vol. 21. PP.: 263-270.
دوره 11، شماره 41-42
پائیز و زمستان 1380، سال یازدهم، شماره 41-42
زمستان 1380
صفحه 38-59