فصلنامه علمی علوم زمین

فصلنامه علمی علوم زمین

مطالعه سنگ چینه‌ای و موقعیت زمین‌ساختی سنگهای تریاس ناحیه نخلک ، شمال خاوری نائین (ایران مرکزی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
گروه زمین شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، ایران
چکیده
سنگهای تریاس ناحیه نخلک با ستبرای ۲۷۰۱ متر به سه سازند علم، باقرق و عشین تقسیم و در مجموع بین دو راندگی (Thrust fault) محدود می‌باشند.
 ۱- سازند علم با ستبرای ۱۲۹۸ متر به سن اسکیتین پسین - آنیزین میانی از رخساره‌های کربناته در قاعده و به طور عمده از رخساره‌های آواری توربیدیتی در بخش بالائی (سنگ ماسه و شیل) تشکیل شده است رخساره‌های کربناته مربوط به محیط فلات  قاره (Continental shelf) و رخساره‌های توربیدیتی بیشتر مربوط به محیط شیب قاره ای (Continental slope) هستند و بصورت ساختارهای فنگلومرای زیر دریایی (Submarine fanglomerate) برجای گذاشته شده‌اند. این سازند روی سنگهای افیولیتی ناحیه نخلک رانده شده و سازند باقرق با ناپیوستگی فرسایشی (Disconformity) آن را می‌پوشاند.
 ۲- سازند باقرق با ستبرای ۱۱۲۲ متر به سن آنیزین پسین؟ - لادینین میانی به طور عمده از رخساره‌های آواری دانه درشت، کنگلومرا به همراه سنگ ماسه و شیل تشکیل شده است. این سازند در محیط قاره‌ای توسط بادزن‌های آبرفتی (Alluvial fans)، رودخانه های مئاندری و بریده بریده (Meandering & braided rivers) راسب شده‌اند. این سازند توسط سازند عشین با یک ناپیوستگی فرسایشی پوشیده می‌شود.
3-  سازند عشین با ستبرای ۲۸۱ متر به سن لادی نین پسین - کارنین پیشین؟ از رخساره‌های آواری (بیشتر سنگ ماسه دانه ریز و شیل) تشکیل شده است که در بخش انتهائی (Distal) ساختارهای فنگلومرای زیر دریایی (Submarine fanglomerate) در انتهای محیط شیب قاره‌ای تا پهنه‌های کف اقیانوسی (plains Abyssal) راسب شده‌اند. این سازند توسط سنگهای کرتاسه بالایی به واسطه یک گسل رانده پوشیده می‌شود.
مطالعات انجام شده نشان می‌دهد که سنگهای تریاس نخلک از دیدگاه سنگ‌شناسی و دیرینه‌شناسی با هیچ یک از ردیف‌های سنگی شناخته شده تریاس در ایران قابل مقایسه نیستند. تنها ردیف سنگی در ایران که شباهت‌هایی با تریاس نخلک دارد تریاس آق در بند است. نتایج مطالعات انجام شده حکایت از آن دارد که موقعیت سنگهای تریاس نخلک به هنگام تشکیل در حاشیه جنوبی و فعال (active margin) صفحه توران در مجاورت ناحیه آق دربند بوده است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


وزیری، سید حمید، 1375- مطالعه لیتواستراتیگرافی، بیواستراتیگرافی و محیطهای رسوبی سنگهای تریاس ناحیه نخلک واقع در شمال انارک (محدوده ساختاری ایران مرکزی) و تهیه نقشه زمین شناسی 1:20000 ناحیه مورد مطالعه. دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، رساله دکتری (Ph.D.)، 344 صفحه.
Alavi, M., Vaziri, S.H., Seyed-Emami, K. and Lasemi, Y., 1997-The Triassic and associated rocks of the Nakhlak and Aghdarband areas in Central and Northeastern Iran as remnants of the Southern Turanian continental margin., G.S.A. Bulletin, v. 109, no.12, p.1563-1575.
Cherepovsky, N., Plyaskin, v., Zhitiner, N., Kikorin, YU., Susov, M., Melnikov, B. and Aistov, L., 1982-Report on detailed geological prospecting in Anarak area (Central Iran) Nakhlak locality., Geel. Surv. Iran and Technoexport Co. (USSR), Rep.no, 14, 196 p.
Davoudzadeh, M., Seyed-Emami, K. with contributions by Amidi, S.M., 1972- Stratigraphy of the Triassic Nakhlak Group Anarak Region, Central Iran., Geel. Surv. Iran, Rep. no.28, pp. 5-28.
Davoudzadeh, M., and Schmidt, K., 1982-Zur Trias des Iran., Geol. Rundschau, 71, pp. 102-1039.
Davoudzadeh, M., and Schmidt, K., 1983- A review of the Mesozoic paleogeography and paleotectonic evolution of Iran, Geodynamic project (Geotraverse) in Iran., Geel. Surv. Iran. (Final Report), Rep. no.51, pp. 415-435.
Krystyn, and Tatzreiter, F., 1991- Triassic Ammonoids from Aghdarband (NE-Iran) and their paleobiogeographical significance Abh. Gaol. B-A., 38, pp.139-163.
Matsumoto, R., Zheng, Z., Kakuma, Y., Hamdi, B. and Kimura, H., 1995- Preliminary results of the paleomagnetic study on the Cambrian to the Triassic rocks of the Alborz, Northeast Iran., journal of the Faculty of Science, Univ. Tokyo, sec.II, v.22, no.4,pp. 233-249.
Ruttner, A.W. with contributions by Brandner, R. and Kirchner, E., 1991- Geology of the Aghdarband area (Kopet Dagh, NE-Iran)., Abh. Geel. B.-A., 38, pp. 7-80.
Soffel, H.C. and Forster, H.G., 1980- Apparent polar wander path of Central Iran and its Geotectonic interpretation., J. Geomag. Geoelecter 32, Suppl. Ill. 117-135.
Stahl, A.F., 1897- Zur Geologie von Persian. Geognostische Beschreibung von Nord- und Zentral-Persien., Petermanns mitt., Erg., H., 122,72p., 42ab., Gotha. 1911: Persien-Handbuch der regionalen Geologie, BcJ.5, Abt.6, Hft. 8, p. 1-46.
Tozer, E.T., 1972-Triassic Ammonoids and Daonella from the Nakhlak Group, Anarak Region, Central Iran., Geol. Surv. Iran, Rep. no.28, pp. 29-69.
دوره 10، شماره 39-40
بهار و تابستان 1380، سال دهم، شماره 39-40
پاییز 1380
صفحه 32-45