فصلنامه علمی علوم زمین

فصلنامه علمی علوم زمین

ریزپهنه‌بندی لرزه‌ای شهر قزوین با توجه به تاثیر شرایط ساختگاهی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشکده عمران، دانشگاه صنعتی شریف ، تهران، ایران
2 دانشکده علوم پایه، گروه زمین شناسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
3 استانداری قزوین، قزوین، ایران
چکیده
با توسعه و گسترش روزافزون شهرهای بزرگ در مناطق لرزه‌خیز، آسیب‌پذیری این شهرها در مقابل زمین لرزه‌های مخرب رو به افزایش است. باتوجه به زیان‌های جانی و مالی گسترده‌ای که در اثر وقوع زمین‌لرزه در این مناطق متوجه ساختار اجتماعی و اقتصادی کشور می‌گردد، ضرورت تلاش همه جانبه برای کاهش این خطر را بوجود می‌آورد. یکی از عمده‌ترین فعالیتها در راستای کاهش خطرات ناشی از زمین‌لرزه و افزایش ایمنی عمومی، مطالعات پهنه‌بندی لرزه‌ای مناطق شهری است. نتیجه این بررسی‌ها معمولاً بصورت نقشه‌های ریزپهنه‌بندی برای ارزیابی خطر لرزه‌خیزی در یک منطقه ارائه می‌شود. در این مقاله، مطالعات انجام شده جهت تهیه چنین نقشه‌ای برای شهر قزوین مورد بررسی قرار گرفته است.
شهر قزوین با ویژگیهای اجتماعی و اقتصادی خاص خود یکی از نقاط لرزه‌خیز فعال به شمار می‌آید که برروی نهشته‌های آبرفتی با شرایط ساختگاهی و وضعیت ژئوتکنیکی آن قرار گرفته است. لازم به ذکر است که شرایط ساختگاهی، بویژه وضعیت ژئوتکنیکی آبرفت، یکی از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر پاسخ لرزه‌ای سطح زمین، به هنگام زمین‌لرزه به شمار می‌رود. در این راستا نیمرخ‌های ژئوتکنیکی و دینامیکی متعددی از نقاط مختلف شهر تهیه گردید و پس از مقایسه و دسته‌بندی نیمرخ‌های مذکور، ۲۲ نیمرخ نماینده انتخاب شد. هر کدام از این نیمرخ‌ها براساس چهار حرکت ورودی (شتابنگاشت) مناسب و مقیاس شده برای منطقه و برای سه سطح شتاب 0.23g,  0.28 g,  0.35g بررسی شد. تحلیل‌ها به وسیله نرم افزار SHAKE و براساس تئوری انتشار قائم امواج برشی صورت گرفته است. نتایج حاصله از این پژوهش شامل محاسبه پریودهای طبیعی و دینامیکی غالب در آبرفت، اندازه‌گیری شتاب حداکثر سطح زمین، و تعیین ضریب تشدید شتاب حداکثر در سطح زمین می‌باشند که بصورت نقشه‌های ریزپهنه‌بندی برای شهر قزوین تهیه گردید.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


بربریان م.، قرشی، م.، ارژنگ روش، ب.، مهاجر اشجعی، الف، ۱۳۷۱ - پژوهش و بررسی نو زمین ساخت و خطر زمین لرزه - گسلش در گستره قزوین بزرگ و پیرامون سازمان زمین شناسی کشور، گزارش شماره ۶۱.
بنگاه مستقل آبیاری قزوین ۱۳۴۲ - مطالعات ژئوفیزیکی شهر قزوین به روش ژئوالکتریک شرکت ژنرال ژئوفیزیک، اداره آب و خاک.
پورشریفی، ج.، ۱۳۷۶- ریز پهنه بندی لرزه ای شهر قزوین با استفاده از روش انتشار موج پایان نامه کارشناسی ارشد زمین شناسی مهندسی دانشگاه تربیت مدرس.
مرکز تحقیقات مسکن و ساختمان، ۱۳۶۶ - آئین نامه طرح ساختمانها در برابر زلزله وزارت مسکن و شهرسازی.
مهندسین مشاور تهال ،۱۳۴۲ - طرح و عمران و آبادی منطقه ،قزوین وزارت کشاورزی جلد دوم فصلهای دوم و سوم.
واحد مهندسی آب و خاک، ۱۳۶۳ - مطالعات ژئوالکتریکی دشت قزوین، وزارت جهاد سازندگی.
Finn, W.D., 1991- Geotechnical engineering aspects of microzonation, Proc. 4 th Int Conf. On Seismic Zonation, Stanford, USA, Vol. 1, pp. 199-259.
Haeri, S. M., 1994- Local site effect in the City of Rasht during Manjil earthquake of June 20, 1990, Iran, Proc. of 2 nd Int. Conf. on Earthquake Resistant Construction nd Design, Berlin.
Otha, Y., and Goto, N., 1975- Emprical shear wave velocity equations in terms of characteristic soil indexes, in earthquake engineering and structural dynamics, Vol 6, pp. 167-187.
Schanabal, B., Lysmer, J., and Seed, H.B., 1972- A Computer program for earthquake response analysis of horizontally layered sites, Report No. EERC 72-12, College of Engineering, University of California, Berkely.
Seed, H.B., and Idriss, I. M., 1970- Soil moduli and damping factors for dynamic response analysis, EERC, Report No. 70-10, Berkley, California.
TC4, The Technical Committee for Earthquake Geotechnical Engineering, (1993)- Manual for zonation on seismic geotechnical hazards, published by the Japanese Society of Soil Mechanics and Foundation Engineering, pp. 149.
دوره 9، شماره 33-34
پاییز و زمستان 1378، سال نهم، شماره 33-34
زمستان 1378
صفحه 8-19