فصلنامه علمی علوم زمین

فصلنامه علمی علوم زمین

بررسی آتشفشان سبلان با توجه خاص بر روند تشکیل منابع زمین گرمایی مشکین شهر-استان اردبیل

نویسنده
پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران
چکیده
فعالیت مجموعه آتشفشانی سبلان در استان اردبیل در ائوسن شروع گردید و متعاقب آن مرحله دیگری از فوران گدازه‌های تراکی آندزیتی و تراکی داسیتی از داخل دهانه فرو ریخته آتشفشان، بوقوع پیوست. با توجه به تنوع سنگ‌شناسی، چهار واحد سنگ چینهای در منطقه مورد مطالعه می‌توان تفکیک نمود که به ترتیب بر حسب افزایش سن عبارتند از:
سازندهای دیزو (کواترنری)، کسرا (پلیستوسن پایانی)، طاووس (پلیستوسن آغازی) و ولهزیر (پلیوسن). مجموعه آتشفشان سبلان از واحدهای ساختاری زیر تشکیل گردیده است:
دهانه آتشفشان به ابعاد ۱۲×۱۴ کیلومتر در امتداد تقریباً شمال غربی - جنوب شرقی است. سه گنبد آتشفشانی درون دهانه قرار گرفته که در واقع قله سبلان را تشکیل می‌دهند و ارتفاع بلندترین آنها به ۴۸۱۶ متر می‌رسد گسلهای خطی در امتدادهای SW, E-W - NW-SE, NE و WNW-ESE قرار دارند. گسلهای کمانی شامل دو کمان یکی کوچکتر (داخلی) و دیگری، بزرگتر (خارجی) می‌باشند که رخنمون بارزتر آنها روی دامنه شمال باختری سبلان است.
بررسیهای مقاومت‌سنجی TEM, DC) و(MT   که تا عمق ۳۰۰۰ متری انجام گرفته است، حداقل ۵ ناهنجاری مقاومتی (۵ تا 10 اهم متر) را در اعماق 2000 تا ۳۰۰۰ متری در مناطق: قینرجه، دولار، توس، هوشنگ میدان، قطور سویی و سرعین، مشخص می‌سازد.
دگرسانی‌های گرمابی مهم، بطور عمده منحصر به سنگهای آتشفشانی نسبتاً قدیمی‌تر، یعنی واحد سنگ چینهای ولهریز (پلیوسن) است. این دگرسانی‌ها از دو نوع: حرارت پائین و حرارت بالاست، که اولی در سطح در اطراف چشمه‌های آبگرم (مثل قینرجه) و دومی در اعماق پائینتر، گسترش دارد. کانی سازی‌های انجام گرفته در این دگرسانی‌ها، وجود حرارت حداقل ۱۸۰ درجه سانتی‌گراد را در سیستم زمینگرمایی سبلان تائید می‌نماید.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


سحابی فریدون، ۱۳۷۵: سنگ شناسی رسوبی، انتشارات دانشگاه تهران ۲۱۵۵ (چاپ دوم) ۲۶۶ صفحه
ENEL.1983-Geothermal power development studies in Iran, General Report on Sabalan Zone. Report to the Ministry of Energy, Islamic Republic of Iran.
Emami, M.H., 1994- 1:100/000 Geological map of Iran, Sheet 5566 (Meshkinshahr) Ministry of Mine and Metals, Geological Survey of Iran. Kingston Morrison Limited 1998-Report # 2505-RPT-GE-003. Sabalan Geothermal Project; Review of existing data.
Kingston Morrison Limited, 1999-Report # 2505- RPT-GE 016. Report on Sabalan Geophysical Survey (3 Vols).
Kingston Morrison Limited 1999-Report # 2505- RPT-GE-017m Rev.1. FINAL REPORT. Detailed Geological Mapping, Assessment and Targetting of Exploration Drilling Area, Northwest Sabalan.
Sahabi, F., Khoshlessan, M.R., Barnett P.R., 1999-Georthermal exploration of Mount Sabalan, NW. Iran. Geothermal Resourcee Council Transactions, Vol.23, pp 479-484.
Tehran Berkeley Consulting Engineers (TBCE), 1979- Geothermal Power Development Studies, Sabalan Zone. Geochemical Survey. Report to the Ministry of Energy, Islamic Republic of Iran.
Yousefi, E., Friedberg, J.L., 1978- Aeromagnetic Map of Iran (Quadrangle No. C20, Ahar).
دوره 8، شماره 31-32
بهار و تابستان 1378، سال هشتم، شماره 31-32
تابستان 1378
صفحه 2-15