فصلنامه علمی علوم زمین

فصلنامه علمی علوم زمین

اثر بهره‌برداری فشرده زراعی بر روی ترکیب کمی و کیفی کانی های رسی در دشت خوزستان

نویسندگان
1 دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، دانشکده علوم زراعی، گرگان، ایران
2 گروه زمین‌شناسی، دانشگاه کریستین آلبرت، کیل، آلمان
چکیده
در این بررسی‌ها یک برش از خاک‌های  Xerochrept (خاک‌های قهوه‌ای استپی جنگلی بلوط غرب) در بلندی‌های لرستان و دو برش از خاک‌های Camborthid (خاک‌های قهوه‌ای استپی) در منطقه هفت تپه که یکی در زیر کشت نیشکر و دیگری به صورت شاهد و در زیر پوشش طبیعی قرار دارد مورد بررسی قرار گرفته‌اند.
از تفسیر کمی و کیفی نمادهای پراش پرتوی - مجهول متعلق به افق‌های سطحی و عمقی هر سه برش نتیجه می‌شود:
 اولاً : ترکیب کانی‌های رسی در هر سه برش و در افق‌های سطحی و عمقی یکسان بوده و از نوع کورنزیت، اسمکتایت، کلریت، ایلیـت و پـالـیـگـورسـگـیـت و کائولینیت می‌باشد که نشان دهنده آن است که ترکیب کانی‌های رسی در دشت خوزستان به وسیله ترکیب کانی‌های رسی مواد فرسایش یافته از بلندی‌های زاگرس کنترل می‌شود.
ثانیاً: بررسی کمی هر یک از کانی‌های رسی در برش شاهد و زیر کشت نیشکر در هفت‌تپه نشان می‌دهد که تحت اثر بهره‌برداری فشرده به مقدار قابل توجهی به کمیت کانی‌های رسی قابل انبساط از نوع اسمگتایت و کانی‌های رسی تداخلی از نوع کورنزیت، به خصوص در افق‌های عمقی اضافه و از کمیت کانی‌های رسی دیگر از نوع پالیگورسکیت و ایلیت کاسته شده است. از طرف دیگر در حالی که درصد کلریت در افق سطحی به مقدار محدودی فزونی یافته است، کمیت آن در افق‌های عمقی برش زیر کشت با مقایسه با برش شاهد کاهش یافته است. تغییرات فوق نشان دهنده آنست که در شرایط جدید همراه با آبیاری سنگین بخش بزرگی از ایلیت و پالیگورسکیت به اسمکتایت تبدیل شده و قسمتی از اسمکتایت موجود با جذب غیرمتناوب کاتیونهائی از نوع Mg++ و Ca++ به کورنزیت تبدیل می‌گردد. و بالاخره بر اثر شدت هوازدگی با تشکیل واحدهای هشت وجهی از بروسیت در بین صفحات کانی‌های قابل انبساط از نوع اسمکتایت و ورمیکولیت انواع کانی‌های چهار صفحه‌ای به مانند کلریت تشکیل می‌گردد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


Bingham, J.M., 1973. The pedogenesic alternation of aciculas clay minerals on the semi-arid Texas High plain. M.S. thesis Texas Tech Univesity, Lubbock.
Dixon, J. B. and Weed. S. B., 1989. Minerals in soil environment. Second Edition. Soil Science Society of America, Maduson, Wisconsin, USA.
Crim, R.E., 1968. Clay Mineralogy. Mc Graw-Hill Book Company.
Heim, D., 1990. Ton und Tonminerale, Enke Verlag. Stuttgart.
Millot, G., 1970. Geology of Clays. Springer, New york, Heidelberg, Berlin.
Tributh, H. und Lagaly, G., 1989. Identification und Charkterisierung von Tonminerlen. Tagung der Deutschen Ton- und Tonmineralgruppe. Giessen und Schloss Rauischholzhausen, 10-12 Mai 1989.
Vander Heuvel, R.C., 1966. The occurrence of sepiolite and attapulgite in the calcareous zone of a soil near-Lascruses, New Mexico. Clays, clayminer. 13:193-207.
دوره 7، شماره 27-28
بهار و تابستان 1377، سال هفتم، شماره 27-28
پاییز 1377
صفحه 28-37