فصلنامه علمی علوم زمین

فصلنامه علمی علوم زمین

پترولوژی و پتروژنز توده ساب‌ولکانیک گته‌ده، طالقان، البرز مرکزی- ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران
چکیده
توده ساب‌ولکانیک گته‌ده از طریق یک شبکه گسلی از میان پیروکلاستیکهای سازند کرج (ائوسن)، در سطح زمین ظاهر شده است. سنگ‌های تشکیلدهنده این توده با بافت آپلیتی، به طور عمده از ریزبلورهای ارتوکلاز (۸۰ تا ۸۵ درصد) و کوارتز (۱۰ درصد) تشکیل گردیده و کانی‌هایی از قبیل فنوکریستالهای پلاژیوکلاز، بیوتیت، زیرکن و .... بسیار کم و نادر می‌باشند. دگرسانی‌های متاسماتیکی باعث افزایش نسبی ارتوکلاز به صورت دانه‌های قهوه‌ای (brown pigments) گردیده و از سوی دیگر قالب فعالیت‌های کانی‌سازی ثانوی موجبات تشکیل  CaCO3, Fe2O3 , BaSO4, SiO2 نیز فراهم شده است. از ویژگی‌های ژئوشیمیایی این سنگ‌ها، فزونی بسیار بالای   K2O  (12 تا ۱۹ درصد) و کاهش شدید MgO, Na2O, CaO, TiO2 (مجموعاً کمتر از 5/0 درصد) است. با وجود آن که آلکالینیتی این سنگ‌ها فقط با عامل K2O کنترل می‌شود، ولی به سبب کافی نبودن Na2O و MgO این سنگ‌ها را نمی‌توان به عنوان سنگ‌های پتاسیک و یا اولتراپتاسیک در نظر گرفت. به نظر می‌رسد که الگوی تکتونوماگمایی این توده با فرآیند ذوب پوسته‌ای (Crustal melting) که توسط ماگمای اولیوین بازالتی در پوسته سیالیک انجام گرفته منطبق باشد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


 ایران منش، م. ح، و ارژنگ روش، ب، ۱۳۶۵ - گزارش مقدماتی اکتشاف ذخایر فلدسپات در منطقه طالقان (جنوب روستای گته‌ده)، گزارش منتشر نشده سازمان زمین شناسی کشور، ۲۷ صفحه.
شیخی کاریزکی، ح.، ۱۳۷۳ - نشریه شماره ۱۳ طرح تدوین کتاب زمینشناسی ایران: فلدسپات و فلدسپاتوئید، انتشارات سازمان زمین‌شناسی کشور، ١٣٦ صفحه.
صفارزاده، ا.ه.، ۱۳۷۵ - بررسی ژنز و تحولات ژئوشیمیایی پیروکلاستیکهای سازند کرج در گته‌ده، طالقان، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم دانشگاه تهران، ۱۵۰ صفحه.
عابدیان، ن.، خوب‌بخت، ا.، و عشق آبادی، م.، ۱۳۶۷ - گزارش مطالعات نیمه تفصیلی فلدسپات پتاسیم گته‌ده (منطقه طالقان)، گزارش منتشر نشده سازمان زمین شناسی کشور (همراه با نقشه)، ٤١ صفحه.
محمدی، ب.، ۱۳۷۵- پتروگرافی پترولوژی و پتانسیل اقتصادی سنگ‌های آذرین خروجی منطقه طالقان، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم زمین دانشگاه شهید بهشتی، ۲۳۰ صفحه.
 Dedual, E., 1967- Zur Geologie des mittleren und unteren Karaj- Tales, Zentral- Elburz (Iran): Mitt. Geol. Inst. ETH. Univ., Zurich, n.s, no. 76, 123 pp.
Deer, W., A., Howie, R. A and Zussman, J., 1992- An Introduction to the Rock- Forming Minerals (2nd ed.). Longman Scientific and Technical; Harlow, Essex, 696 pp.
Middlemost, E. A. K., 1987 - Magmas and Magmatic Rocks: An Introduction to Igneous Petrology. Longman Inc., New York, 266 pp.
O'Conor, J. T., 1965- A classification for quartz-rich igneous rocks based on feldspar ratios. U. S. Geol. Surv., Prof. Pap. 525-B, 79-84.
Peccerillo, A. 1992- Potassic and ultrapotassic rocks: Compositional characteristic, petrogenesis, and geologic significance. Episodes, 151 243-251.
Pettijohn, F. J.; Potter, P. E. and Siever, R., 1987- Sand and Sandstone (2nd ed.). Springer-Verlag, New York, 553 pp.
Streckeisen, A. L., 1976- To each plutonic rock its proper name, Earth- Sci. Rev., 12,1-33.
Wilson, B. M., 1988- Igneous Petrogenesis: A Global Tectonic Approach. Unwin Hyman Ltd.,
دوره 6، شماره 21-22
پائیز و زمستان 1375، سال ششم، شماره 21-22
زمستان 1375
صفحه 32-39