فصلنامه علمی علوم زمین

فصلنامه علمی علوم زمین

چینه شناسی، فسیل شناسی و محیط رسوبی سنگ‌های کرتاسه زیرین در دامنه شمالی شیرکوه یزد

نویسنده
سازمان زمین شناسی کشور، تهران، ایران
چکیده
رخنمونهای مناسبی از سنگ‌های کرتاسه زیرین در دامنه شمالی شیرکوه در جنوب باختری یزد وجود دارد. بخش عمده کرتاسه را در این گستره سنگ آهک‌های نازک تا ستبر لایه رودیست - اوربیتولینادار (سازند تفت) به سن بارمین - آپتین می‌سازد. این مجموعه با واسطه چندین متر کنگلومرای دانه ریز خاکستری رنگ و ماسه سنگ قرمز رنگ (سازند سنگستان) با ناپیوستگی آذرین - رسوبی (Nonconformity) برروی گرانیت شیرکوه (به سن تقریبی ۱۷۵ میلیون سال) جای دارد. بر روی سنگ آهک‌های اوربیتولینادار با گذر هم‌شیب یک توالی از شیلهای سبز مایل به زیتونی و سنگ آهک مارنی گلوکونیتدار خاکستری مایل به زرد رنگ (شیلهای دره زنجیر) به سن آلبین قرار گرفته است. در شیلهای دره زنجیر ماکروفسیلهای آمونیت شکم‌پا - مرجان - دو کفه‌ای بلمنیت و دندان ماهی فراوان است. در این شیلها ۲ افق و ۵ زون آمونیتی شناسایی شده است.
آثار حرکات سیمرین میانی (لوتین، سیدامامی - علوی نائینی ۱۹۹۰) در این گستره به طور کامل نمایان است که از شواهد آن می‌توان به گرانیت شیرکوه، سنگ‌های دگرگون شده نای‌بند و شمشک (تریاس بالایی - ژوراسیک میانی) و دگرشیبی موجود بین سنگ‌های ژوراسیک زیرین و کرتاسه زیرین اشاره نمود.
با مطالعه مقاطع نازک و تعیین میکروفاسیس‌های رسوبی به طور کلی سه نوع محیط رسوبی شامل دریای باز (Open Marineسد یا بار (Barrier) ولاگون (Lagoon) برای سنگ‌های کرتاسه زیرین ناحیه تعیین شده است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


پرتو آذر، حسین، ابوتراب، فاطمه، ۱۳۶۰ - چینه شناسی مزوزوئیک در ناحیه تفت (ایران مرکزی)، سازمان زمین شناسی کشور، نشریه داخلی، ۳۰ صفحه.
حاج ملاعلی، عبدالعظیم، ۱۳۷۲- گزارش نقشه ۱:۱۰۰۰۰۰ خضر آباد، سازمان زمین شناسی کشور.
خسرو تهرانی، خسرو، وزیری مقدم، حسین، ۱۳۷۲ - چینه شناسی کرتاسه زیرین در نواحی غرب و جنوب غربی یزد، سازمان زمین شناسی کشور، فصلنامه علوم زمین، شماره ۷، ۱۰ صفحه.
سید امامی، کاظم، ۱۳۵۲ -کرتاسه زیرین در ایران، نشریه دانشکده فنی دانشگاه تهران، شماره ۲۱.
مجیدی فرد، محمودرضا، ١٣٧٤ - مطالعه چینه شناسی فسیل شناسی و محیط رسوبی سنگ‌های کرتاسه زیرین با توجه خاص به شیلهای آلبین، رساله کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، ١٤٠ صفحه.
نبوی، محمدحسین، ۱۹۷۲ - نقشه چهارگوش یزد، سازمان زمین شناسی کشور.
 
AISTOV, L., MELNIKOV, B. KRIVYAKIN, B., and MOROZOV, L (1984) Geology of the Khur Area. Geol. Surv. Iran Rep.20,1-132.
ALAVI-NAINI, M., 1972-Etude Geologique de La region de Djam, Geol. Surv. Iran, Rep.23,1-288.
DAVOUDZADEH, M., and SCHMIDT, K., 1983-A review of the Mesozoic Paleogeography and Paleotectonic evolution of Iran, Geol. Surv. Iran, Rep.51,415-435.
HUCKRIEDE, R. et al., 1962- Zur Geologie des Gebietes Zwischen Kerman and Sagand Hannover, Bundes- anstalt fur Bodenforschung
REYRE, D., and MOHAFEZ, S., 1972- A first contribution of the NIO ERAP agreement to the Knowledge of Iranian geology Editions Technip, Paris, 1-58.
SEYED-EMAMI, K., BRANTS, A., and BOZORGNIA, F., 1971- Stratigraphy of the Cretaceous rocks Southwest of Esfahan: Geol. Surv.Iran, Rep.No.20,5-39.
SEYED-EMAMI, K., (1980)-Leymeriella (Ammonoidea) aus dem unteren Alb von Zentraliran Mitt. Bayer. Staatss. Palanot.hist. Geol 20,17-27.
SEYED-EMAMI, K., 1988- Jurassic and Cretaceous Ammonite Faunas of Iran and their paleobiogeographic Significance in Wiedmann, J. and Kullmann, J., Cephalopods Present and Past.599-606
SEYED-EMAMI, K., and ALAVI-NAINI, M., 1990-Bajocian stage in Iran-Mem. Descr. Carta Geo. Italia, 40,215-221.
SEYED-EMAMI, K. and IMMEL, H., 1995-Ammonites from the Albian Shir-Kuh (SW. Yazd, central Iran) Palanont.
دوره 5، شماره 20
تابستان 1375، سال پنجم، شماره 20
پاییز 1375
صفحه 2-31