فصلنامه علمی علوم زمین

فصلنامه علمی علوم زمین

معرفی سازند پروده

نویسنده
سازمان زمین شناسی کشور، تهران، ایران
چکیده
نهشتههای رسوبی ژوراسیک ایران را می‌توان به دو گروه بزرگ تقسیم کرد. گروه اول نمایانگر یک چرخه رسوبی کامل است که نهشته‌های آن از زمان تریاس پسین تا ژوراسیک میانی برجای گذاشته شده و از آن به نام «گروه شمشک» یاد می‌شود. گروه دوم یا چرخه رسوبی بعدی بیشتر رخسارۀ مارنی- آهکی دارد که نام «گروه مگو» برای آن انتخاب شده است.
شواهد گوناگون صحرا نشانگر آنند که در زمان باتونین، همزمان با رویداد تکتونیکی سیمرین میانی، انباشته شدن نهشته‌های پارالیک بخش بالایی گروه شمشک پایان یافته و پس از یک ایست رسوبی و یک چرخه فرسایشی بار دیگر دریای ژوراسیک، با ژرفای میانه در بخش وسیعی از ایران مرکزی پیشروی کرده است. ماهیت و چگونگی همبری و فصل مشترک گروه شمشک (در زیر) و نهشته‌های جوان بعدی (گروه مگو) در بالا بازگوی پیشروی کم و بیش آرام و به دور از تنش‌های فرسایشی شدید است به گونه‌ای که به طور عموم مرز دو گروه شمشک و مگو هم‌ساز و حتی در پاره‌ای از نواحی به ظاهر بدون ایست رسوبی است. با وجود این در پاره‌ای نواحی از بلندی‌های البرز مرکزی و خاوری و نیز در بخش گسترده‌ای از ایران مرکزی پیش‌روی دریای باتونین با نهشته‌های کنگلومرایی و یا سنگ‌ماسه های درشت دانه و حتی به طور محلی با دگرشیبی بسیار خفیف مشخص است.
 در کوه‌های البرز نهشته‌های این زمان گسترش در خور توجهی دارند که بیشتر از نوع مارن، کم و بیش شیلی، سنگ آهک مارنی آمونیتدار و سنگ آهک هستند که سازندهای دلیجای و لار نام دارند.
در ایران مرکزی، نهشته‌های آغازین دومین چرخه رسوبی ژوراسیک گروه مگو از نوع سنگ آهک‌های آمونیتدار است که نقش لایهای راهنما دارد. ویژگی‌های این لایه آهکی راهنما به گونه‌ای است که می‌توان آن را به عنوان یک واحد سنگ چینهای (سازند) جدید دانست.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


آقانباتی، ع.، سعیدی، ع. ، ١٣٦٠ - معرفی حرکات تکتونیکی باتونین (ژوراسیک میانی) در ایران مرکزی، سازمان زمین شناسی کشور، گزارش داخلی.
آقانباتی، ع.، ۱۳۷۱- معرفی رویداد زمین ساختی سیمرین میانی (ژوراسیک میانی)، فصلنامه علوم زمین، گزارش شماره ٦.
ربین، یو، ١٣٦٤ - استراتیگرافی و پالئوژئوگرافی رسوبات زغالدار ایران، شرکت ملی فولاد ایران، جلد اول، ترجمه ج. مهدیان، ۳۲6 صفحه.
 
Aghanabati, A., (1975): Etude geologique de la region de Kalmard (W. Tabas). These, Univ Gronoble, France, No. A. O. 11. 623 [also Geol. Surv. Iran, Rept. No. 35. 1977].
Alavi- Naini, M., (1972): Etude geologique de la region de Djam, Geol. Surv. Rep. No. 23, 293p.
Bragin, N., Golubev, S. A. and Polianskii B. V., (1981): Paleogeography of main stages of Lower Mesozoic coal measures accumulations in Iran. Litol. Polens. Iskop 1:69-81.
Huber, H., and Stocklin, J. (1954): Hodjedk coal survey. Natn Iran. Oil Co. Geol. Rep. No. 116,65p., 7 figs, 22 pls.
Huckriede, R., Kuersten, M. and Venzlaff, H., (1962): Zur Geologie des Geveites zwischen Kerman and Saghand (Iran); Gelo Jb. Suppl. 51,197 p.
Kluyver, H. M., Tirrul, L., Chance, P. N., Johns, G. W. and Meixner, H. M. (1983a): Explanatory text of the Naybandan Quadragle Map. 1:250 000. Geol Surv. Iran, Geol Quadrangle J 8: 1-143.
Kluyver, H. M., Griffis, R. J., Tirrul, R., Chance, P. M. and Meixner, H. M., (1984): Explanatory text of the Lakar- Kuh Quadrangle Map. Geol. Surv. of Iran. No. J9.
Nabavi, et al. (1966); Geology of Seh Qal'eh area (south- Ferdows, East Iran): Geol. Surv. Iran, (unpublished).
Ruttner, A., Nabavi, M. H., and Hajian, J. (1968): Geology of Shirgesht area (Tabas area, East Iran). Geol. Surv. Iran, Rep., 4: 1-133.
Seyed- Emami, K., (1967): Zur Ammoniten Fauna und stratigraphie der Badamu- Kalle bei Xerman, Iran: ph.D. Diss.
Seyed- Emami, K., (1971): The Jurassic Badamu Formation in the Kerman region; remarks on the Jurassic stratigraphy of Iran. Geol. Surv. Iran Rep., 19:32-80.
Seyed- Emami, K., G. Schairer, H. Aghanabati and Fazl, M., 1991- Ammoniten aus dem Bathon von Zentraliran (Tabas- Naiband Region)- Munchner Geowiss. Abh., A 19: 65-100, 3 pigs, 2 Tab., 8 plis, Munchen.
Stocklin, J., Eftekhar- Nezhad, J. and Hushmand- Zadeh, A., (1965b): Geology of the Shotori Range (Tabas area, East Iran). Geol. Surv. Iran. Rep. 3:1-69.
دوره 5، شماره 19
بهار 1375، سال پنجم، شماره 19
تابستان 1375
صفحه 2-13