فصلنامه علمی علوم زمین

فصلنامه علمی علوم زمین

ارزیابی کمّی ناهمگونی بر اساس ضریب لورنز و تحلیل ترکیبی داده‌های پتروفیزیکی، ریزرخساره‌ای و دیاژنزی سازند داریان، مرکز خلیج فارس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشگاه تهران، دانشکدگان علوم، دانشکده زمین‌شناسی
2 دانشگاه تهران
3 سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی منطقه جنوب کشور (شیراز)
10.22071/gsj.2026.541451.2221
چکیده
ناهمگونی زمین‌شناسی مخازن کربناته یکی از عوامل اصلی کنترل‌کننده کیفیت مخزن و رفتار جریان سیال است. در این پژوهش، ناهمگونی سازند داریان در مرکز خلیج فارس با استفاده از ضریب لورنز و تحلیل ترکیبی داده‌های پتروفیزیکی و زمین‌شناسی در سازند داریان مورد ارزیابی کمّی قرار گرفت. داده‌ها شامل تحلیل نگارهای پتروفیزیکی گاما، چگالی ظاهری، تخلخل نوترون، صوتی و مقاومت عمیق از یک چاه بود. به‌منظور بررسی ویژگی‌های زمین‌شناسی، 1093 مقطع نازک در مقیاس چاه به‌صورت میکروسکوپی مطالعه شد تا ریزرخساره‌ها، بافت‌ها، انواع منافذ و فرایندهای دیاژنزی شناسایی و کمی‌سازی شوند. برای محاسبه ناهمگونی، ضریب لورنز به‌عنوان شاخص آماری در بازه‌های عمقی دو متر به کار گرفته شد. مقادیر ضریب لورنز نشان‌دهنده بیشترین مقادیر ناهمگونی با افزایش فراوانی ریزرخساره‌های گل‌پشتیبان، حضور کانی‌های رسی و کاهش تخلخل مؤثر همراه است، درحالی‌که کمترین ناهمگونی در رخساره‌های دانه‌پشتیبان و زیرمحیط‌های پرانرژی مشاهده می‌شود. فرایندهای دیاژنزی، به‌ویژه سیمانی‌شدن یکنواخت و توسعه استیلولیت‌ها، موجب کاهش ناهمگونی پتروفیزیکی شده‌اند. همچنین با افزایش مقدار ضریب لورنز، کاهش معناداری در میانگین تخلخل و نفوذپذیری مشاهده شد که تأثیر مستقیم ناهمگونی بر کیفیت مخزنی سازند داریان را نشان می‌دهد. نتایج این پژوهش می‌تواند در بهبود مدل‌سازی ناهمگونی مخازن کربناته و افزایش دقت پیش‌بینی عملکرد مخزن مورد استفاده قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات



مقالات آماده انتشار، اصلاح شده برای چاپ
انتشار آنلاین از 20 اردیبهشت 1405