فصلنامه علمی علوم زمین

فصلنامه علمی علوم زمین

پژوهش‌های کانی‌شناسی- ژئوشیمیایی بر روی کانه‌های سولفوری عناصر با فراوانی کم، در کانسارهای بخش شمال خاوری و مرکزی قفقاز کوچک (آذربایجان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 انستیتو زمین شناسی آکادمی علوم جمهوری آذربایجان، باکو، جمهوری آذربایجان
2 سازمان زمین شناسی کشور، تهران، ایران
چکیده
در شرایط کنونی، عناصر با فراوانی کم همراه با کانه‌ها، هم از دیدگاه اقتصادی و هم به عنوان ردیابهای شاخص، در شناسایی شرایط ژئوشیمیایی کانی‌سازی و چگونگی زایش و پیدایش کانسارها مورد توجه است. در این راستا عناصری همچون Te, Bi, In, Tl, Se از اهمیت ویژهای برخوردار است زیرا از یک سو عیار بالای آن‌ها به همراه کانه توان اقتصادی کانسارها را بالا می‌برد، از سوی دیگر نوسان و پیدایش آن‌ها می‌تواند بازگوکننده تغییر شرایط پیدایش کانی باشد. درباره اثر وجودی آن‌ها در کانسارهای پراکنده در آذربایجان اطلاعاتی جسته و گریخته یافت می‌شود، شناخت تفضیلی آن‌ها، در وابستگی با داده‌های زمین‌شناسی منطقه، بسیار محدود است.
در چهار چوب این کار، قانونمندی پراکندگی و گسترش عناصری همچون Te, Bi, In, Tl, Se در کانه‌ها و کانی‌های تشکیلدهنده کانسارها در تشکیلات گوناگون با در نظر گرفتن عوامل مکانی - زمانی وابستگی متقابل آن‌ها با طلا و نقره بررسی شده است.
بررسی‌های کانی‌شناسی - ژئوشیمیایی این نوشتار و زون‌های ساختاری - متالوژنی در کانسارهای شاخص لوکسکو قره‌باغ و سوان اکرینسکی انجام شده است. زون‌های یاد شده در گامه‌های آغازین و نخستین ژئوسنکلینال، ۱ اینورسیون و ۲- گامه‌های پایانی کوه‌زایی دوره متالوژنی آلپ شکل گرفته‌اند.
موضوعات

 عبداله‌یف، ر.- ن.  و مصطفی‌یف، گ. و حسنوف، ر. ک.، انتشارات آکادمی علوم آذربایجان سری علوم زمین ۱۹۷۸ شماره ۲، ص. ۳۱-۳۸.
عزیز بکوف، ش. آ.، گاوریلیوک، پ.س.، اخیتارف، د. ن.، مغربی، آ. آ.، در مجموعه مقالات ماگماتیزم و کانی‌سازی آندوژن، م. نائوکا ١٩٧٦. ص ١٨٠ ١٦٧.
واسکر سنسکایان، ت.، کارپوا، ای. س.، ژئوشیمی، ۱۹۵۸، شماره ۵، ص.٤٤٠-٤٣٥ .
گاوریلیوک، پ . س.، مغربی، آ. آ.، آگاکیشیف، آ. م.، مجله آکادمی علوم آذربایجان ،۱۹۸٤ ، جلد ۱۰، شماره ۲، ص ٤٦ - ٤٢ .
ایوانف، و . و .، ولگین، و. یو. و دیگران، تالی، انتشارات آکادمی علوم شوروی ١٩٦٠، ص ١٥٤.
ایوانف، و. و.، بلویتین، ل.ف.، بوریسنکو، آ.س. و دیگران، مقدار متوسط عناصر مخلوط‌ها در کانی‌ها مسکو، ندرا، ۱۹۷۳ ، ص ۲۰۵ .
کاشکای، م. آ.، مغربی، آ. آ.، مجله آکادمی علوم آذربایجان، ۱۹۷۶، جلد ۳۲ شماره ۵، ص ۵۱ - ٤۸ .
لوگینوف، و. ن.، مغربی، آ. آ.، روسینوف، و. ل. و دیگران، مجله آکادمی علوم شوروی، جلد ۲۷۳ ، ۱۹۸۳ شماره ۲، ص ٤٤٠ - ٤٣٧ .
مارتی روسیان، ر. آ.، بابایف، ز.ای.، ژئوشیمی، ١٩٧٤، شماره ۳، ص ٤٢١ ١٤٨.
موطالوف، م. گ.، ژئوشیمی، ۱۹۷۷ شماره ۵، ص ٧٤٨ -۷۵۵.
سیندیوا، ن. د.، مینرالوژی، انواع کانسارها و اشکال اصلی ژئوشیمی، سلنیوم و تلور، انتشارات آکادمی علوم شوروی، ۱۹۵۹، ص ٢٥٦.
افدیف، گ. خ.، کمپلکس گرمابی بخش شمال شرقی قفقاز کوچک، انتشارات آکادمی علوم آذربایجان ۱۹۵۷، ص ٣٤٢.
 
دوره 3، شماره 11
بهار 1373، سال سوم، شماره 11
تابستان 1373
صفحه 50-57