فصلنامه علمی علوم زمین

فصلنامه علمی علوم زمین

بالا آمدن سطح آب در دریای خزر؛ آیا این پدیده ناشی از اثر گلخانه ای است؟

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
سازمان زمین شناسی کشور
چکیده
دیرگاهی است که بالا آمدن سطح آب دریای خزر و پیشروی آن موجب شده است خسارات بسیاری به تأسیسات ساحلی واحدهای مسکونی و جاده‌های استان‌های گیلان و مازندران وارد آید. زیان‌های ناشی از پیشروی آب، سایر کشورهای مجاور دریای خزر را نیز با تهدید جدی روبرو ساخته است.
در سمینار علمی "بیلان و رژیم تغییرات سطح آب دریای خزر" که در آبان ماه سال جاری برگزار شد، علل پیشروی آب دریا و راه‌های پیشگیری از زیان‌های اقلیمی و اقتصادی مورد بررسی قرار گرفت. در این سمینار عنوان گردید که بسیاری از مناطق قزاقستان زیر آب رفته اند و در صورت رسیدن تراز آب به ٢٦- متر، کلیه حوزه های نفتی در شمال دریای خزر به زیر آب خواهند رفت. در این سمینار، و نیز در مقاله‌ای که در شماره ۲ فصلنامه علوم زمین ("دریای خزر"، نوشته م. شهرابی) انتشار یافته به علل تغییرات سطح آب دریای خزر از جمله به افزایش دمای زمین به عنوان یک علت اساسی اشاره شده است. لیکن از آنجا که مقاله حاضر اثر گلخانه‌ای و افزایش دمای زمین را با تفصیل بیشتری مورد بحث قرار داده است، به ترجمه آن مبادرت شد.
با امید به آن که تحقیقات کاربردی و به‌کارگیری تجهیزات لازم و تشکیل گروه‌های ویژه بررسی علمی چنین رویدادهایی نیز هرچه زودتر در میهن عزیزمان جایگاه ویژه خود را بازیابد و اطلاعات ارائه شده از طریق ترجمه این مقاله به کار آید.

چکیده
دریای خزر دریایی بین‌المللی است که به روسیه، قزاقستان، ترکمنستان، ایران و آذربایجان محدود می‌شود. سطح آب این دریا زمانی طولانی به میزان متوسط ۳ سانتی‌متر در سال کاهش داشته است، اما اخیراً این روند به طور ناگهانی و مشخص تغییر کرده و در طول خط ساحلی آسیب‌هایی به بار آمده است.
این مقاله به ارزیابی رژیم آب‌شناختی دریای خزر و دلیل بالاآمدگی سطح آب آن می‌پردازد. افزایش روزافزون شواهد حاکی از آن است که این تغییرات با گرم شدن جهانی ارتباط داشته و مخصوصاً ناشی از گرم شدن متفاوت اقیانوس‌ها در نیمکره‌های شمالی و جنوبی بوده است.
موضوعات

Vali- Khodjeini, A., 1991. Hydrology of the Caspian Sea and its problems. Hydrology of Natural and Manmade Lakes- Proceedings of the Vienna Symposium, 1991, IAHS Publication No 206, P 45-54.
Belyaev, A. V., 1991. Changes in the level of the Caspian Sea under conditions of global warming. Hydrology of Natural and Manmade Lakes, proceedings of the Vienna Symposium, 1991, IAHS Publication No 206, p 61-72.
Beregner, A. S., 1987. Probability prediction of the Caspian Sea level with consideration of the development of water consuming industries in its basin. Water Resources (A translation of Jodnye Resursg, vol 14, no 1, p 34-40.
IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change), 1990. Climate Change: the IPCC Scientific Assessment. J. T. Houghton, G. J. Jenkins and J. J. Ephraums (eds), Cambridge University Press, 365 p.
Velikanov, A. L., 1987. Problems of large-scale water resources systems development. Symposium on Water for the Future, Rome, p 621-625.
 
مأخذ: AGID NEWS (شماره 73/72 نوامبر ۱۹۹۲ /فوریه ۱۹۹۳، مؤلف Terry Evans)
دوره 3، شماره 9
پاییز 1372، سال سوم، شماره 9
زمستان 1372
صفحه 42-49