فصلنامه علمی علوم زمین

فصلنامه علمی علوم زمین

نگرشی نو درباره زمینساخت ورقه‌ای جنوب ایران و خلیج فارس بر پایه نتایج به دست آمده از تهیه نقشه‌های زمین‌شناسی مکران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشگاه لیورپول، انگلستان
چکیده
نتایج به دست آمده از برداشت‌های مربوط به تهیه نقشه‌های زمین‌شناسی مکران ایران که بخش عمده آن منتشر گردیده و یا در شرف انتشار می‌باشد، دو مسئله مهم ژئوتکتونیکی را از دیدگاه انگاره زمین‌ساخت جهانی روشن ساخته است. اولین آن در ارتباط با دریای درونی مزوزوئیک (Mesozoic inner Sea؛ که به طور محلی تا پالئوسن و یا ائوسن تداوم می‌یابد) بخش جنوبی ایران مرکزی است که در حال حاضر برونزد سنگ‌های افیولیتی، به همراه رسوبات دریای ژرف و نهشته‌های فلیشی آن را مشخص می‌سازد. بر اهمیت این دریا و خرده قاره سنندج – سیرجان/ باجگان - اورکان تأکید شده است. مورد دوم، در ارتباط با نتایج به دست آمده از بررسی تاریخچه ساختاری پیچیده ساختمان‌های رسوبات فلیش و نریتیک (Neritic) سنوزوئیک مکران و عدم انطباق آن با مدل پیشنهادی (1980) Moore and Karig است که در آن به ظاهر تنها یک دوره از تغییرات ناگهانی شامل گسلش، چین‌خوردگی و جابه‌جایی روی‌داده و با نهشتگی رسوبات مولاس کوهپایه‌ای (Piedmontane) همراه بوده است. در همین مقطع زمانی نیز بالا آمدگی بخش پیش‌فرورانش در موقعیت فعلی با اقیانوس هند شکل گرفته است. با آنکه ردیف‌های رسوبی فلیش که دارای سنی از پالئوسن پایانی تا اوایل میوسن بوده به شدت چین‌خورده و گسلیده‌اند، ولی جابه‎جایی قبل از ظهور این بالا آمدگی، ابتدا با دگر شکلی کمتری در نهشته‎های اولیه همراه بوده است.
موضوعات

Huber, H., 1978. Geological map of Iran 1:1,000,000 (and backnotes). National Iranian Oil Company, Tehran, 6 sheets
McCall, G. J. H., 1985a. Explanatory text of the Pishin Quadrangle Map, 1:250,000, No. M14, 294pp.
McCall, G. J. H., 1985b. Explanatory text of the Tahruie Quadrangle Map, 1:250, 000, No. J14, 454pp.
McCall, G. J. H, 1985c. Area Report, East Iran Project, Area No. 1. Report No. 57, Geological Survey of Iran, 634pp.
McCall, G. J. H., and Eftekhar- Nezad, J., 1993. Explanatory text of the Nikshahr Quadrangle Map, 1:250,000, No. L14, 312pp.
McCall, G. J. H., and Eftekhar- Nezad, J., 1993. (in the press). Explanatory text of the Saravan Quadrangle Map, 1:250,000, No. M13.
McCall, G. J. H., and Kidd, R. G. W., 1982. The Makran, Southeastern Iran; the anatomy of a convergent plate margin active from the Cretaceous to Present: in J.K. Leggett, ed., "Trench and Fore- arc Geology", Geological Society of London Special Publication, No. 10, pp. 387-397.
McCall, G. J. H., Rosen, B. R., and Darrell, J. G., 1993. (in the press). Early Miocene coral- algal limestones and corals in the Makran accretionary prism of southern Iran. In Jordan, C., Colgan, M., and Esteban., M., eds., "Miocene reefs- a global comparison", Springer-Verlag.
Moore, G. F., and Karig, D. E., 1980. Structural geology of Nias Island, Indonesia: implications for subduction zone tectonics. American Journal of Science, 280, pp. 193-223.
Platt, J. P., Leggett, J. K., Young, J., Raza, H., and Alam, S., 1985. Large scale sediment underplating in the Makran accretionary prism, southwest Pakistan. Geology. 13pp. 507-511.
Senghor, A. M. C., Altiner, D., Cin, A., Ustaomer, T., and Hsu, K. J., 1988. The origin and assembly of the Tethyside orogenic collage at the expense of Gondwanaland. In Audley- Charles, M. G., and Hallam, A., eds., "Gondwana and Tethys", Geological Society of London Special Publication No 37, pp. 119-181.
White, R. S., 1982. deformation of the Makran accretionary sediment prism in the Gulf of Oman (northwest Indian Ocean). in Leggett, J. K., ed., "Trench and Fore- arc Geology", Geological Society of London Special Publication No. 10, pp.357-372.
دوره 3، شماره 9
پاییز 1372، سال سوم، شماره 9
زمستان 1372
صفحه 58-63