فصلنامه علمی علوم زمین

فصلنامه علمی علوم زمین

ژئوشیمی و پتروژنز سنگ‌های پرلیتی-اسفرولیتی نئوژن منطقه گلومک، مجموعه ماگمایی ارومیه-دختر: شواهدی از ماگماتیسم همزمان تا پسابرخوردی در جنوب‌شرق ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 بخش زمین شناسی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران
2 بخش زمین شناسی دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران
10.22071/gsj.2026.572727.2243
چکیده
سنگ‌های پرلیتی منطقه گلومک با سن نئوژن، در شمال‌شرق شهرستان بردسیر و در مجموعه ماگمایی ارومیه-دختر قرار دارند. این سنگ‌ها بخشی از جریان‌های گدازه‌ای ریولیتی با گسترش محدود هستند که در نتیجه فرآیند آبگیری ریولیت‌ها تشکیل شده و به‌تدریج در اثر فرآیند واشیشه‌ای شدن، دارای بافت اسفرولیتی شده‌اند. داده‌های ژئوشیمیایی نشان‌دهنده ترکیب ریولیتی، سری کالک‌آلکالن پتاسیم بالا و ماهیت متاآلومینوس تا پرآلومینوس سنگها است.. نمودارهای عنکبوتی و عناصر خاکی نادر، غنی‌شدگی LREE نسبت به HREE، آنومالی منفی Nb-Ti و Eu را آشکار می‌کنند که بیانگر منشأ مرتبط با قوس، مشارکت پوسته قاره‌ای و نقش تبلور تفریقی (به‌ویژه پلاژیوکلاز و زیرکن) در تکامل ماگما است. نمودارهای تکتونوماگمایی نمونه‌ها را در محدوده هم‌زمان با برخورد تا پسابرخوردی قرار می‌دهند. شواهد ژئوشیمیایی، از جمله نسبت‌های عناصر ناسازگار، منشأ ماگما را ذوب بخشی متاگریواک در پوسته قاره‌ای میانی تا فوقانی پیشنهاد می‌کند. با توجه به موقعیت تکتونیکی و سن میوسن، تشکیل این سنگ‌های اسیدی به ذوب پوسته ضخیم‌شده در محیط همزمان تا پسابرخوردی مرتبط است که احتمالاً ناشی از فرآیندهایی نظیر قیچی‌شدگی تیغه فرورانش یا انفصال ورقه‌ای می‌باشد. این یافته‌ها بینش‌های مهمی درباره بسته شدن نئوتتیس و تکامل پوسته قاره‌ای ایران در میوسن ارائه می‌دهد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، اصلاح شده برای چاپ
انتشار آنلاین از 18 مرداد 1405