رسوب‌شناسی و ژئوشیمی رسوبی، شاخص تغییرات اقلیم هولوسن در نهشته‌های غار هوتو (جنوب خلیج گرگان)

ثریای ظفر, سپیده; لک, راضیه; فاضلی نشلی, حسن; آل‌‌علی, محسن

doi:10.22071/gsj.2026.587661.2256

رسوب‌شناسی و ژئوشیمی رسوبی، شاخص تغییرات اقلیم هولوسن در نهشته‌های غار هوتو (جنوب خلیج گرگان)

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

سپیده ثریای ظفر ¹

راضیه لک ²

حسن فاضلی نشلی ³

محسن آل‌‌علی ⁴

¹ گروه زمین‌شناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

² استاد، پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین‌شناسی ایران، تهران، ایران

³ گروه باستان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

⁴ گروه زمین‌شناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران

10.22071/gsj.2026.587661.2256

چکیده

بررسی توالی‏های رسوبی نهشته‌های بستر غار هوتو در غرب شهرستان بهشهر، با هدف بازسازی شرایط اقلیمی و محیطی در کواترنری پایانی در منطقه مورد نظر انجام گرفت. براساس بررسی‌‏های رسوب‌شناسی و رخساره‌های رسوبی، سه رخساره رسوبی قابل تفکیک متعلق به محیط‌های مخروط‌افکنه‌‏ای، رودخانه‌ای و حاشیه تالابی شناسایی شد. تعداد 25 نمونه رسوبی از این توالی تهیه و مورد آنالیز عنصری به روش‌های ICP-OES و XRF قرار گرفت. همچنین تعداد 7 نمونه از بقایای گیاهی و استخوان به روش ایزوتوپی C14-AMS سن‏‌سنجی شد. در این پژوهش با توجه به بررسی‌های انجام گرفته از نسبت‌های عنصری Co/Cr، Mn/Al، K/Al، Rb/Al، Si/Fe، Ti/K جهت بازسازی وضعیت اقلیمی و محیطی، میزان مواد آواری ریزدانه (معلق و رسوبات رسی) ورودی به حوضه، شدت هوازدگی و فرسایش در حوضه آبریز و نوسانات سطح آب دریای کاسپین استفاده شد. تغییرات اقلیمی در طول هولوسن طبق مطالعات انجام گرفته در شرق آسیا با شناسایی رویدادهای اقلیمی همخوانی مناسبی نشان می‌دهد. در این مطالعه در منطقه مورد مطالعه دست کم 2 دوره خشک در حدود 4.2 و 8.2 هزار سال پیش شناسایی شد که دوره‏های خشک یکباره در منطقه ظاهر شده و به صورت تدریجی به ‏پایان رسیده‌اند و دوره‏‌های مرطوب به‌تدریج شروع شده و ناگهان پایان پذیرفته‌اند.

کلیدواژه‌ها

اقلیم دیرینه

رسوب‌شناسی

ژئوشیمی رسوبی

غار هوتو

خلیج گرگان

هولوسن

موضوعات