دگرسانی سدیک در توده نفوذی سیریز، کمربند کاشمر-کرمان، ایران مرکزی: شواهد کانی‌شناسی، زمین شیمیایی و کاربرد QEMSCAN

محبوبی نیه, معصومه; علیرضایی, سعید; رسا, ایرج

doi:10.22071/gsj.2026.596126.2264

دگرسانی سدیک در توده نفوذی سیریز، کمربند کاشمر-کرمان، ایران مرکزی: شواهد کانی‌شناسی، زمین شیمیایی و کاربرد QEMSCAN

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

معصومه محبوبی نیه

سعید علیرضایی

ایرج رسا

گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

10.22071/gsj.2026.596126.2264

چکیده

توده نفوذی سیریز در بخش میانی-جنوبی بلوک کاشمر-کرمان در زون ساختاری ایران مرکزی، دربرگیرنده سینیت، مونزونیت و کوارتز مونزونیت آلکالن و متاآلومین است. کانی‌های اصلی، پلاژیوکلاز، ارتوکلاز و میکروکلین است که با مقدار کمتر و متفاوتی کوارتز، بیوتیت و هورنبلند همراهی می‌شوند. یک ویژگی‌ پتروگرافی بارز، وجود آلبیت ثانوی با بافت شطرنجی به صورت جانشینی فلدسپارهای اولیه، بویژه فلدسپارهای پتاسیک است. زمین‌شیمی نمونه‌های معرف از این توده نیز غنی‌شدگی آشکار Na₂O نسبت به K₂O را نشان می‌دهد. برای مستندسازی بیشتر ویژگی‌های پتروگرافی و تعیین فراوانی کانی‌ها و ارتباط بافتی آنها، از تکنیک QEMSCAN با نقشه‌های کانی‌شناسی و عنصری، و نیز تصاویر BSE استفاده شد. نتایج QEMSCAN فراوانی چشمگیر آلبیت را نشان می‌دهد که دست‌کم بخشی از آن محصول جانشینی فلدسپارهای دیگر است. این نتایج کارآیی QEMSCAN را به عنوان روشی موثر و تکمیلی برای آگاهی بیشتر از کانی‌شناسی و روابط بافتی، بویژه شناسایی پدیده دگرسانی در سنگ‌ها تایید می‌کند. سیال مسئول دگرسانی آلبیتی، می تواند از منشأ ماگمایی بوده، یا شوراب حوضه‌ای باشد که با جایگزینی و پیشرفت تبلور ماگمای مادر توده نفوذی به چرخش افتاده و با واحدهای تبخیری در توالی های رسوبی محل برهمکنش کرده است.

کلیدواژه‌ها

توده نفوذی سیریز

بلوک کاشمر–کرمان

دگرسانی آلبیتی

QEMSCAN

موضوعات