بررسی ویژگی‌های ژئوشیمیایی سازند سروک در بلوک D حوضه خلیج‌فارس

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی- واحد علوم تحقیقات

2 پژوهشگاه صنعت نفت

چکیده

سازند سروک (با سن کرتاسه) یکی از مهم‌ترین مخازن نفتی در جنوب ایران بوده و حجم قابل توجهی از تولید نفت در حوضه خلیج‌فارس به این سازند نسبت داده می‌شود. در طرح مطالعاتی حاضر به منظور ارزیابی توان هیدروکربن‌زایی این سازند، بررسی روی مغزه‌ها، خرده‌های حفاری و نمونه‌های نفتی تهیه شده از چاه‌های میادین واقع در بلوک D خلیج‌فارس در گستره بخش ایرانی انجام شد. تطابق یعنی مقایسه ژئوشیمیایی بین هیدروکربن ها، یا هیدروکربن ها با سنگ منشأو تعیین چگونگی ارتباط ژنتیکی بین آنها که برای این منظور از ابزارها و پارامترهایی مانند بیومارکرها و ایزوتوپ استفاده می‌شود. نتایج حاصل از آنالیزهای ژئوشیمیایی شامل آنالیزهای مقدماتی (پیرولیز راک اول(، استخراج و تفکیک بیتومن، آزمایشات تکمیلی (کروماتوگرافی گازی) و کروماتوگرافی گازی-طیف‌سنجی جرمی و بررسی‌های ایزوتوپی، بر روی نمونه‌ها بیان می‌دارد که کروژن نمونه‌های بررسی شده مخلوطی از انواع II و III بوده و نشان می‌دهد که مواد آلی تولید کننده هیدروکربن از محیطی دریایی همراه با اندکی ورودی از خشکی تولید شده‌اند. هیدروکربن های موجود در سازند سروک از یک سنگ‌ منشأ با جنس کلاستیک-کمی کربناته تولید و در شرایطی احیایی-نیمه احیایی راسب شده‌اند. کروماتوگرام‌های برش‌های اشباع نمونه‌ها نشان از عدم وجود پدیده تخریب‌زیستی نمونه‌های تحت مطالعه دارد. نمونه‌های نفتی و میان‌لایه‌ای شیلی-آهکی سازند سروک پتانسیلی هیدروکربنی متوسط تا خوب را نشان می‌دهند. مجموعه نمونه‌های تحت بررسی، از نظر درجه بلوغ، در شروع پنجره نفت زایی (اواخر دیاژنز-اوایل کاتاژنز) قرار گرفته‌اند. همچنین هیدروکربن ها خصوصیات پارافینیک-نفتنیک، را نشان می‌دهند. به نظر می‌رسد که لایه‌های شیلی-آهکی موجود در بخش‌هایی از سازند سروک (بخش احمدی)  در بلوک D خلیج فارس، سبب تولید هیدروکربن های موجود در مخزن سروک شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigation of geochemical characteristics of Sarvak Formation of the Persian Gulf in Block D

نویسندگان [English]

  • N Mohammadi Akbari 1
  • M.R Kamali 2
1 Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Research Institute of Petroleum Industry of Iran (RIPI).
چکیده [English]

Sarvak Formation (with the age span of Cretaceous) is considered as one of the most prominent oil reservoirs in the south of Iran and a significant volume of oil accumulation in the Persian Gulf basin is attributed to this formation. In the present research plan, in order to evaluate the hydrocarbon generation capacity of this formation, cores, cuttings and oil samples collected from fields’ wells located in block D underwent some investigations which were in the Iranian sector of the Persian Gulf. Correlation is defined as the geochemical comparison between hydrocarbons themselves, or also hydrocarbons with source rocks, and furthermore defining the quality of the genetic relation between them. In order to achieve this goal a variety of gadgets and parameters are used, some of them being biomarkers and stable isotopes.
The results obtained from geochemical analyses including primary analyses (pyrolysis rock-eval), bitumen extraction and separation, complementary analyses (gas chromatography), gas chromatography-mass spectrometry and stable isotope studies on samples indicate that kerogen of studied samples is a combination of types II and III and it implies that most organic matter generating hydrocarbon were formed in a marine environment along with a little entering from land. The hydrocarbons existing in Sarvak Formation were generated from a semi carbonated clastic source rock and were sedimented under a reduced or semi-reduced environment. The saturate sections of the Chromatograms samples indicate the lack of environmental biodegradation in the studied samples. The Oil and inter bed shaly-marl samples of the Sarvak Formation show a fair to good hydrocarbon potential. The set of under study samples are located in the beginning of the oil generation window (late diagenesis) and early catagenesis in terms of their maturity degree. Furthermore, hydrocarbons show a paraffinic-naphthenic characteristic. It seems the shaly-marl layers existing in some parts of the Sarvak Formation (Ahmadi member), in Block D, in the Persian Gulf, have been the cause for the generation of hydrocarbons available in the Sarvak reservoir.

کلیدواژه‌ها [English]

  • : Sarvak Formation
  • Persian Gulf basin
  • Source rock
  • Geochemical characteristics