انطباق پلاریزاسیون القایی و مقاومت ویژه الکتریکی جهت اکتشاف مس و عناصر همراه در منطقه صاحب دیوان مشگین شهر

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، دانشگاه صنعتی سهند، دانشکده مهندسی معدن، تبریز، ایران

2 استادیار، گروه مهندسی معدن و زمین شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهر، اهر، ایران

3 دانشجوی دکتری، دانشکده مهندسی معدن، دانشگاه صنعتی سهند، تبریز، ایران

چکیده

منطقه صاحب‌دیوان در فاصله 20 کیلومتری شمال‌ باختر مشگین‌شهر، استان اردبیل قرار گرفته است. این منطقه متشکل از مجموعه‌ای از سنگهای آتشفشانی و توده های نفوذی از کوارتزمونزونیت تا گرانیت با گستره‌ای از دگرسانی های متعدد مرتبط با فرآیندهای گرمابی می باشد. این مقاله با هدف ثبت دگرسانی ها و شناسایی مناطق امیدبخش فلزی از جمله مس، تحت پوشش عملیات ژئوفیزیکی پلاریزاسیون القایی و مقاومت ویژه قرار گرفت تا وجود مواد معدنی در اعماق بررسی و موقعیت توده های زیر سطحی ثبت گردد. بدین منظور ابتدا با برداشت آرایۀ مستطیلی و تفسیر نقشه‌های مقاومت‌ویژه و بارپذیری حاصله، زون‌های آنومالی و امیدبخش برای کانی‌سازی به صورت اولیه شناسایی شد. جهت شناسایی عوامل کانی ساز با حداکثر تغییرپذیری و بررسی تفصیلی زون‌های مستعد کانی‌سازی، پروفیل‌های IP دوقطبی - دوقطبی در جهت عمود بر روند کانی سازی در جهات شمالی-جنوبی پیاده و برداشت گردید. همچنین جهت بررسی نحوه توزیع فلزات اقدام به ارزیابی همبستگی بین بارپذیری و مقاومت ویژه شد و نهایتاً تحت شبیه سازی و مدل سازی، شبه مقاطع بارپذیری و مقاومت ویژه مورد تعبیر و تفسیر قرار گرفت. با توجه به شبه‌مقاطع مقاومت‌ویژه و بارپذیری پروفیل‌ها، موقعیت، عمق، شدت و گسترش کانی‌سازی تعیین شد. انطباق آنومالیهای حاصل از نتایج ژئوفیزیکی با لیتولوژی و دگرسانی‌های موجود منطقه حاکی از آن است که در شمال و جنوب خاور منطقه، کانی زایی مس همراه با افزایش بارپذیری و کاهش مقاومت ویژه توأم بوده است. در این راستا اعمال تصحیحات توپوگرافی موجب شدت بخشی به هاله‌ها گردید. همچنین دامنه نوسانات بارپذیری، امکان تفکیک دگرسانی‌های مهم منطقه را در ارتباط با کانی‌زایی مس میسر ساخت بطوریکه بارپذیری بالا احتمالاً نشاندهنده حضور دگرسانی فیلیک همراه با پیریت و برعکس دگرسانی پتاسیک با کاهش بارپذیری منطبق بر توده های آذرین نفوذی است. نتایج حاکی از آن است که سیال مولد تودۀ پرفیری میکروکوارتزمونزونیت – میکرومونزودیوریت به عنوان منشأ کانی‌سازی بوده و توده فوق همراه با آندزیت – داسیت‌آندزیت پرفیری به عنوان منبع آنومالی موجود، است. با توجه به کلیه شواهد حاصل از مطالعات صحرایی و انطباق نتایج ژئوفیزیکی با لیتولوژی و دگرسانی‌های منطقه و نهایتاً بررسی زونهای مستعد کانی‌زایی، نقاط حفاری بهینه با اولویت آنومالی (SABH1) منطبق بر زون پتاسیک به لحاظ پتانسیل بالای کانی زایی مس پیشنهاد شد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Electrical Resistivity and Induced Polarization Data Correlation for Copper Exploration and Associated Elements in Sahebdivan Area, Meshkinshahr

نویسندگان [English]

  • M.J Mohammadzadeh 1
  • A Nasseri 2
  • S Ansari 3
1 -Associate Professor, Faculty of Mining Engineering, Sahand University of Technology, Tabriz, Iran
2 Assistant Professor, Department of Mining Engineering, Islamic Azad University –Ahar Branch, Ahar, Iran
3 Ph.D student, Faculty of Mining Engineering, Sahand university of Technology, Tabriz, Iran.
چکیده [English]

Sahebdivan area is located at 20.km of Meshkinshahr in Ardebil province. The study area is comprises of volcanic rocks and intrusive masses consisting of quartz monzonite and granite along with several vast epithermal alterations. The main objective of this paper is to recognize the present alteration zones indicating metal promising areas using geophysical methods such as induced polarization (IP) surveying and resistivity (RS) in order to assess the presence of minerals and delineate the subsurface masses at depth. Therefore, IP/resistivity survey was carried out based on rectangular array in the area and their corresponding maps were prepared. Accordingly, their promising anomalous zones for mineralization were initially detected. Furthermore, a new IP survey was attempted based on a dipole-dipole electrode array for detailed potential mapping.
Considering IP/RS pseudo-sections, the position, depth, intensity and extent of mineralization was defined. Correlating the anomalous zones obtained from geophysical results with Lithology and alteration zones in the area indicate Cu mineralization along E-W trend in Sahebdivan which is associated with increase in chargeability and reduction in resistivity. Furthermore topographic corrections were attempted resulting in anomalous halos enhancement. Discriminating the important alteration zones in the area were carried out based on chargeability variations where higher chargeability indicate phyllic alteration with pyrite and in contrast the Potassic alteration with low chargeability that coincide with igneous intrusive. 
It can be deduced from this study that the porphyry micro quartz monzonite - micro quartz diorite generator fluids was recognized as source of mineralization along with surrounding andesite–dacite andesite as source of the anomalous zones in Sahebdivan area. Summing all the evidences from field studies and their compliance with geophysical results, Lithology, alterations and ultimately considering the susceptible mineralization zones, the optimal drilling points was proposed with priority of SABH-1 according to the Potassic zone in terms of potential copper mineralization.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Induced Polarization
  • Resistivity
  • Alterations
  • Copper mineralization
  • Promising area
  • Sahebdivan
  • Meshkinshahr