ژئوشیمی و جایگاه زمین‌ساختی گنبد‎های آداکیتی پرسیلیس احمدآباد خارتوران (جنوب شرق شاهرود)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای پترولوژی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شاهرود، شاهرود، ایران

2 دانشیار دانشکده علوم زمین، دانشگاه شاهرود، شاهرود، ایران

3 دانشجوی کارشناسی ارشد دانشکده علوم زمین، دانشگاه شاهرود، شاهرود، ایران

4 استاد دانشکده علوم زمین، دانشگاه شاهرود، شاهرود، ایران

چکیده

در منطقه احمدآباد خارتوران واقع در 175 کیلومتری جنوب‌شرق شاهرود، تعداد قابل توجّهی گنبد آداکیتی رخنمون دارند که به درون واحدهای آتشفشانی - رسوبی پالئوسن- ائوسن نفوذ کرده‎اند. ترکیب سنگ‎شناختی این گنبد‎ها شامل آندزیت، تراکی‎آندزیت، تراکی‎داسیتی و داسیت است. پیروکسن (اوژیت)، هورنبلند سبز و پلاژیوکلاز بارزترین کانی‎های مافیک و فلسیک سازنده این سنگ‌ها هستند. با توجه به میزان HREE پایین و LREE بالا به همراه سایر ویژگی‎ها از جمله SiO2 (91/58 تا41/63 درصد)، Na2O بیش از 3 درصد، Al2O3 بیش از 16 درصد،Yb  پایین تر از 8/1 پی‎پی‎ام، Y کمتر از 18 پی‎پی‎ام و نسبت Na2O K2O / (98/0 تا 3/2 درصد)، این سنگ‌ها در گروه آداکیت‎های پر سیلیس قرار می‎گیرند. غنی شدگی از عناصر LREE نسبت به HREE، تهی‌شدگی از Nb و Ti و تمرکز بالای Rb، Ba، K و Th بیانگر آلایش پوسته‎ای ماگمای سازنده سنگ‎های آداکیتی مورد نظر می‎باشد. آنکلاوهایی با ابعاد و ترکیب متفاوت در این گنبدها دیده می‎شوند که شواهدی از اختلاط ماگمایی و آغشتگی با پوسته قاره‎ای هستند. مجموعه شواهد سنگ‎شناختی و ژئوشیمیایی نشان می‎دهند که ماگمای سازنده این سنگ‎‎ها از ذوب ورقه اقیانوسی فرورانش‌یافته و دگرگون شده نئوتتیس (شاخه سبزوار – درونه) در شرایط دما – فشار رخساره آمفیبولیت سرچشمه گرفته‎اند. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Geochemistry and Tectonic setting of high silica adakitic domes Of Ahmad Abad Khartouran (South East of Shahrood)

نویسندگان [English]

  • F Yousefi 1
  • M Sadeghian 2
  • S Samyari 3
  • H Ghasemi 4
1 PhD Student of petrology, Department of Petrology and Economic Geology, Faculty of Earth Sciences, Shahrood University of Technology, Shahrood, Iran.
2 Associate Professor, Department of Petrology and Economic Geology, Faculty of Earth Sciences, Shahrood University of Technology, Shahrood, Iran.
3 M.Sc Student, Department of Petrology and Economic Geology, Faculty of Earth Sciences, Shahrood University of Technology, Shahrood, Iran
4 Professor, Department of Petrology and Economic Geology, Faculty of Earth Sciences, Shahrood University of Technology, Shahrood, Iran.
چکیده [English]

In Ahmadabad Khartouran region located in 175 Km southeast of Shahrood, A significant number of adakitic domes crop out, which intruded into the Paleocene- Eocene volcanosedimentary rocks. Lithological compositions of these domes include andesite, trachyandesite, trachyandesite and dacite. Pyroxene (augite), green hornblende and plagioclase are typical mafic and felsic rock forming minerals. With respect to low HREE and high LREE along with other characteristic such as silica content (58.91- 63.41), Na2O more than 3%, Al2O3 more than16%, Yb less than 1.8 ppm, Y less than 18 ppm and K2O/Na2O ratio between .98- 2.3, these rocks can be classified as the high silica adakite. Enrichment of LREE relative to the HREE and depletion of Nb, Ti, and high concentration of Rb, Ba, K and Th, which imply crustal contamination of the mentioned adakitic domes. Enclaves with different size and composition have been seen in these domes which indicate contamination and magma mixing with continental crust. The evidence of petrographic and geochemical show that the magma forming of these rocks originated from melting of subducted metamorphosed Neotethys oceanic slab (Sabzevar – Darouneh branch) in P-T conditions of amphibolite facies. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Adakite
  • volcanosedimentary
  • Neotethys oceanic slab
  • Metasomatism
  • Ahmadabad
  • Shahrood