مقایسه روش‌های خوشه‌بندی در تهیه نقشه پتانسیل معدنی در بی‌هنجاری باریکا، آذربایجان غربی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد، شرکت مهندسین مشاور کاوشگران، معدن سه‌چاهون، یزد، ایران

2 استادیار، دانشکده مهندسی معدن، نفت و ژئوفیزیک، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران

چکیده

امروزه تلفیق داده‌های زمین مرجع با استفاده از فناوری سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS)، به صورت گسترده‌ای به‌کار گرفته می‌شود. در این روش‌ها، تلفیق لایه‌های اطلاعاتی با توجه به‌ کیفیت و کمیت داده‌ها و به‌کارگیری روش‌های وزن‌دهی مناسب صورت می‌گیرد. در پایان با استفاده از روش‌های تقسیم‌بندی مانند روش فواصل هندسی، نقشه پتانسیل معدنی تهیه می‌شود. روش‌های خوشه‌بندی که استفاده از آنها در پردازش داده‌ها در حال افزایش است، با توجه به میزان شباهت میان داده‌ای، نمونه‌ها را  میان گروه‌های مشخص تقسیم می‌کند. در این پژوهش روش تهیه نقشه پتانسیل معدنی با هدف اکتشاف طلا با استفاده از روش خوشه‌بندی میانگین‌های -K و میانگین‌های-K فازی بررسی می‌شود. پس از آن نتایج این روش‌ها با نقشه پتانسیل معدنی که در محیط GIS با استفاده از مدل تلفیق همپوشانی اندیس‌ها برای منطقه باریکا در برگه 1:100000 آلوت در جنوب آذربایجان غربی تهیه شده، مقایسه می‌شود. در منطقه باریکا به‌ دلیل در دسترس نبودن نقاط حفاری در دسترس نمی‌توان تعداد کلاس‌ها و مرز هر کلاس برای تعیین امتیازات نقشه نهایی را با روش‌های متداول مشخص کرد، ولی در روش‌های خوشه‌بندی، تعیین آستانه برای تعداد کلاس مفروض به‌‌صورت خودکار و بر پایه میزان شباهت داده‌ها به‎ خوبی انجام می‌شود. افزون بر این با استفاده از روش‌های خوشه‌بندی می‌توان شمار کلاس بهینه برای نمایش امتیاز‌های نقشه پتانسیل را نیز تعیین کرد که در این پژوهش انجام شده است. نتایج نشان می‌دهد که هر دو روش، خوشه‌بندی و همپوشانی اندیس‌ها، پرپتانسیل‌ترین محدوده را تقریباً مشابه یکدیگر  به‌دست آورده‌اند با این تفاوت که روش خوشه‌بندی به اطلاعات کمتری نسبت به منطقه مورد بررسی نیاز دارد در حالی که در روش همپوشانی اندیس‌ها، وزن‎دهی داده‌ها و تعیین آستانه برای تعیین مرز امتیازات پایانی به اطلاعات بیشتری نیاز دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Comparison of Clustering Methods in Mineral Potential Mapping of Barika Anomaly, West Azerbaijan

نویسندگان [English]

  • M Shademan 1
  • B Tokhmechi 2
1 M.Sc., Kavoshgaran Consulting Engineers, Sechahoon Mine, Yazd, Iran
2 Assistant Professor, Department of Mining, Petroleum and Geophysics Engineering, Shahrood University of Technology, Shahrood, Iran
چکیده [English]

Nowadays GIS techniques are used as a conventional tool for integrating geographic information datasets. In these methods, integration is done according to quality and quantity of datasets and using appropriate weighting approaches. Finally, with Classification methods like Geometric Distances, Mineral Potential Maps (MPM) is produced. By increasing application in data processing, clustering methods classify samples into groups by similarity between them. In this paper, K_ Means and Fuzzy K_ Means clustering methods are discussed for mapping potential zones of Gold mineralization, then the results are compared with GIS method, Index Overlaying, for the Barika area in 1:100,000 Alut Sheet in South of Azerbaijan. In the Barika area, information of drilling points aren’t available, so it’s not possible to determine number of classes and boundaries of each class for final score map, but in clustering methods, the optimum number of class for output map is done automatically and is tested for the Barika Anomaly data. The results show that clustering methods need no weighting and it’s possible to use it with low information than GIS_ based  method. The results also show that both of approaches, clustering methods and Index overlaying, display almost an equal area for the most potential zone, however clustering methods need low information for analyzing, but in Index overlaying, it is needed to have more information for weighting and determining threshold for classification of final scores.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Geographic information system
  • Fuzzy Clustering
  • K_ Means
  • Mineral Potential Map
  • Barika