بررسی آلودگی عناصر بالقوه سمی در مخزن سد لتیان، با نگرشی به نقش رسوبات در کنترل آلاینده‏ها

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

2 استادیار، گروه زمین‌شناسی، پردیس علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 استاد، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران

چکیده

 آلودگی‌های  انسان‏زاد و یا زمین‏زاد ‏ مهم‌ترین تهدیدکننده‏های  منابع آبی هستند که ارتباط مستقیم با سلامت عمومی جامعه دارد و توسعه انسانی منابع آب را به شدت تهدید می‏کند. مخزن سد لتیان، یکی از منابع اصلی تأمین آب شرب تهران است که در این نوشتار، مطالعات ژئوشیمی زیست‌محیطی همزمان آب و رسوب در آن مورد مطالعه قرار گرفت. برای این منظور 8 ایستگاه در سطح دریاچه انتخاب و نمونه‏برداری آب (برای دو فاز معلق و حلشده) و رسوبات سطحی بستر بر اساس استانداردها و دستورالعمل‌های معتبر انجام گرفت. نتایج تجزیه ژئوشیمیایی انجام شده به روشICP-OES ، بر روی نمونه‏های برداشت شده از آب و رسوب مخزن سد لتیان، نشان داد که غلظت عناصر بالقوه سمی در بیشتر نمونه‏ها زیر حد آشکارسازی دستگاه و در حد استانداردهای EPA برای آب آشامیدنی است و نمونه‏های رسوب برای بیشتر عناصر  جزو آرسنیک و سرب که تأثیرات مضری برای گونه‏های زیستی دارند، در محدوده مجاز معیارهای کیفی قرار گرفته‏ است. همچنین ضریب EF و شاخص Igeo حالت بدون آلودگی نمونه‏های رسوبی را نشان داد. غنی‏شدگی فلزی بسیار شدید رسوبات  نسبت به آب در این محدوده در مقایسه با مطالعات انجام شده در دیگر نقاط جهان نشانگر نقش آشکار و چشمگیر فرایندهای جذب سطحی در جذب آلاینده‏ها از آب و نیز خطر احتمالی برگشت عناصر از رسوب به ستون آب باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigation on Heavy Metals Contamination in the Latyan Reservoir Dam, with Special Reference to Role of Sediments on Controlling the Pollutants

نویسندگان [English]

  • A Sarhangi 1
  • S Modabberi 2
  • S.R Mousavi Harami 3
  • M Zibayi 1
1 M.Sc., Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran
2 Assistant Professor, Department of Geology, College of Science, Tehran University, Tehran, Iran
3 Professor, College of Science, Ferdowsi University, Mashhad, Iran
چکیده [English]

The anthropogenic and natural contaminants are considered as the main factors threatening water resources and they are in direct connection to the public health and  also threaten the development of water resources. The Latyan Dam reservoir is the main source of drinking water of Tehran metropolitan area. In this paper, the environmental geochemistry of water and sediments have been studied. Eight sampling stations were selected in the lake and water samples were taken for measurement of trace elements in dissolved and particulate phases. In addition, sediment samples were taken at the same points by using a grab. The geochemical analysis performed by ICP-OES method showed that the concentration of potentially toxic metals were measured below the detection limit of the instrument and fall in the ranges of safe drinking water guidelines. The sediment samples showed concentrations within the quality guideline values except for As and Pb. The enrichment factor and Igeo were calculated for the sediment samples indicating that the sediments are not contaminated. Metal enrichment in sediments is however very strong compared to water samples and it is suggested that the adsorption processes have important role in sorption of metal contaminants onto the surface of sediment particles and it could be regarded as a potential for contamination if they return to water column in case of change in sediment physicochemical conditions. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • heavy metals
  • Potentially Toxic Metals
  • Adsorption
  • Latyan Reservoir Dam
  • Sediment Pollution
  • Water Pollution
  • Jajroud River