پهنه‌بندی تحول کارست با استفاده از مدل آنتروپی نمونه موردی: تاقدیس نوا زاگرس شمال باختری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشجوی دکترا، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 دانشجوی دکترا، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه‌ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

چکیده

تاقدیس نوا در باختر استان کرمانشاه واقع شده و با توجه به گستردگی سازندهای آهکی، وجود گسل‌ها و درزه‌های تکتونیکی و شرایط اقلیمی، دارای کارست تحول یافته‌ای است. هدف از این پژوهش، بررسی و پهنه بندی تحول کارست و شناخت میزان تأثیر عوامل مختلف توسعه کارست تاقدیس نوا می‌باشد. داده‌های اصلی تحقیق را نقشه‌های توپوگرافی، زمین‌شناسی، خاک و کاربری اراضی، عکس‌های هوایی، تصاویر ماهواره‌ای به همراه آمار هواشناسی وزارت نیرو و سازمان هواشناسی تشکیل داده‌اند. در مطالعه موجود 9 عامل محیطی به عنوان متغیرهای مستقل و ژئومورفولوژی اشکال کارستی به عنوان متغیر وابسته مورد بررسی قرار گرفتند. سپس با انجام بررسی‌های میدانی، چاله‌های بسته به عنوان تکامل یافته‌ترین لندفرم‌های کارستی منطقه شناسایی شدند و بر اساس ویژگی‌های این لندفرم‌ها به هر کدام از عوامل مؤثر در توسعه کارست وزن کارشناسی اختصاص داده شد. در نهایت در محیط Arc Gis نقشه‌های همپوشانی تهیه و یکسان‌سازی عوامل و تصحیح نهایی با کمک مدل آنتروپی انجام شد و نقشه پهنه‌بندی نهایی تهیه و عوامل تأثیرگذار در تحول کارست تاقدیس مشخص شد. نتایج نشان می‌دهد که منطقه دارای چهار طبقه کارست با تحول بسیار زیاد، زیاد، متوسط و فاقد کارست می‌باشد. در میان عوامل نه گانه به ترتیب فاصله از گسل، جهت شیب، شیب، دما و بارش دارای بیشترین نقش و عوامل خاک، کاربری اراضی، سطوح ارتفاعی و لیتولوژی فاقد تأثیر می‌باشند. دقت سنجی مدل با چاله‌های بسته نشان دهنده وجود 92% چاله‌های بسته در دو طبقه تحول بسیار زیاد و زیاد می‌باشد که حاکی از کارایی مطلوب مدل آنتروپی در پهنه بندی تحول کارست است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Zonation of Karst Evolution Using Entropy Model: A Case Study of Noa Anticline in Northwest Zagros

نویسندگان [English]

  • M Abasi 1
  • S Bagheri Saidshokri 2
  • M Jafari Aghdam 3
1 M. Sc., Faculty of Geography, Tehran University, Teheran, Iran
2 Ph.D. Student, Faculty of Geography, Tehran University, Teheran, Iran
3 Ph.D. Student, Faculty of Geography, Esfahan University, Esfahan, Iran
چکیده [English]

The Noa Anticline is located in west part of KermanshahProvince and due to extension of limestone formations, existing of faults and joints, and also climatic conditions of the area involves an evolved karst. This study carried out to recognize the karstic evolution process and zonation as well as the impact of different factors on the process of karst developing in the Noa anticline. The data gathered for this study are topographic, geological, soil, land use, aerial, and satellite maps and also climatological statistic data. In this study, nine environmental factors as independent parameters and karst features geomorphology as a dependent parameter were examined. Then, with intensive field works, we recognized the closed holes as the most evolutionary ones of karst features of this area, and concerning the characteristics of these landforms, a proper weight was given to each parameter. Finally, by using GIS software, we prepared overlap maps and in a final manner using Entropy model, adaptation of factors and definitive modification have been performed. The results of this study show that this area embraces four categories of Karsts include lack of karst evolution, moderate evolution, high evolution and very high evolution categories. Regarding nine factors, five factors such as distance from fault, slope, slope aspect, temperature and rainfall recognized as the most effective ones and other factors such as soil factor, land use, contour lines and lithology as with no effect on area’s karst is recognized. The model preciseness applying on the closed holes shows that there are 92 % closed holes in the two categories (high evolution and very high evolution) and have indicated the favorite effectiveness of using Entropy model on the karst evolution zonation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Karst Evolution
  • zonation
  • Entropy Model
  • Landform
  • Noa Anticline