بررسی زمین‌شیمی و تعیین منشأ بنتونیت و سیلیس‌زایی در معدن کویر خور و بیابانک )استان اصفهان(

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، دانشکده منابع طبیعی و علوم‌زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران

2 استاد، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

3 دانشیار، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

چکیده

معدن کویر خور در شمال خاوری استان اصفهان بخشی از افق بنتونیتی خور  به‌شمار می‌رود که در پهنه ساختاری ایران مرکزی قرار دارد. بنتونیت‌های این معدن محصول دگرسانی آندزیت –  بازالت‌های ائوسن هستند. بررسی‌های صحرایی منطقه نشان از وجود گسل‌های فعال بسیاری دارد که نقش مؤثری در انتقال سیال‌های سیلیسی به‌ صورت ژئود، ژاسپرویید و رگه‌های سیلیسی به سطح زمین داشته‌اند. مطالعه مقاطع میکروسکوپی در تطابق با زمین‌ساخت منطقه بیان‌کننده بیرون‌ریزی این سیال‌ها به صورت متناوب در یک محیط قلیایی آبگین است. مقایسه ترکیب شیمیایی نمونه‌های سیلیسی با بنتونیت‌ها نشان‌دهنده وجود روند همانند عناصر کمیاب در پهنه‌های رسی، سیلیسی و سنگ مادر است که این امر نشان‌دهنده نقش این سیال‌های گرمابی در شکل‌گیری بنتونیت‌هاست. تهی‌شدگی از عناصر سنگ‌دوست بزرگ‌یون به همراه بی‌هنجاری مثبت سزیم در هر دو گروه کانی‌های رسی و سیلیسی دیده می‌شود. بررسی‌های ایزوتوپ‌های پایدار اکسیژن و دوتریم نشان می‌دهد، سیال‌های دگرسان‌کننده از نوع آب‌های جوی هستند و دمای تشکیل بنتونیت‌ها 83 درجه سانتی‌گراد برآورد می‌شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Study of Geochemistry and Origin of Bentonite and Silica Mineralization in Kavir Mine, Khur and Biabanak, Isfahan Province

نویسندگان [English]

  • F Malek Mahmoodi 1
  • M Khalili 2
  • H Bagheri 3
1 Ph.D. Student, Faculty of Natural Resource and Geosciences, University of Shahr e Kord, Shahr e Kord, Iran
2 Professor, Department of Geology, Faculty of Sciences, University of Isfahan, Isfahan, Iran
3 Associate Professor, Department of Geology, Faculty of Sciences, University of Isfahan, Isfahan, Iran
چکیده [English]

Kavir bentonite in the northeast of Isfahan province is a part of the Khur bentonite horizon and lies in the Central Iranian structural zone. This deposits formed by the alteration of Eocene andesite-basalts. Based on the field observation several active faults are responsible in transporting siliceous fluids to the surface and their precipitation as geode, jasperoid and silicic veins. Microscopic observation indicates that these fluids outward alternatively in an alkaline aqueous basin. Chemical compositions of both siliceous and bentonitic samples as well as host volcanic rock show the same trend in trace elements and support the role of this hydrothermal fluid in bentonite formation. Depletion on LILE elements and Cs Positive anomalies is observed in siliceous and bentonitic samples. Oxygen and deuterium stable isotope study document that bentonites formed in temperature of about 83ْc and hydrothermal fluids are essentially derived from a meteoric water origin.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Bentonite
  • Silica
  • Stable isotope
  • Eocene
  • Khur Bentonitic Horizon
  • Central Iran