شدت بخشی به هاله‌‌های ژئوشیمیایی رسوبات آبراهه‌ای با استفاده از شناسایی و حذف مرحله‌ای عامل‌های غیر پیشگو به منظور افزایش موفقیت اکتشاف - مطالعات موردی: کانی‌سازی‌های فلورین و مس

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه معدن، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران

2 دانشیار، دانشکده معدن، نفت و ژئوفیزیک، دانشگاه شاهرود، شاهرود، ایران

3 استادیار، دانشکده علوم، دانشگاه شاهرود، شاهرود، ایران

چکیده

ژئوشیمی رسوبات آبراهه‌ای یکی از روش‌های مؤثر برای شناسایی ذخایر معدنی به‌ویژه در مراحل اولیه اکتشاف است. در مواردی که بر روی یک کانی‌سازی مشخص پی‌جویی‌ صورت می‌گیرد، بیشتر از تجزیه و تحلیل‌های چند‌متغیره مانند تحلیل عاملی برای استنتاج بهترین عوامل (فاکتورهای) پیشگو، از میان عناصر ردیاب و معرف کانی‌سازی مورد جستجو، استفاده می‌شود. چگونگی استنتاج و انتخاب بهترین عامل معرف کانی‌سازی مورد جستجو هنوز مسئله‌ای بحث‌برانگیز است که موجب انتشار مقالات زیادی در این زمینه شده است. در مقاله حاضر روشی جدید با عنوان تجزیه و تحلیل عاملی مرحله‌ای که در واقع روش بهبودیـافته تحلیل عاملی معمولی برای تولید نقشه‌های پراکندگی ژئوشیمیـایی می‌باشد، ارائه شده است. در روش تحلیل عاملی  مرحله‌ای ابتدا عناصر غیر معرف شناسایی و حذف شده، سپس مهم‌ترین و مؤثرترین عوامل پیشگو شنـاسایی می‌شوند. کاربرد این روش سبب شدت بخشی به هاله‌های ژئوشیمیایی شده و واریانس تشریح شده توسط هر عامل نیز افزایش یافته است. همچنین کاربرد تجزیه و تحلیل عاملی مرحله‌ای موجب بهبود نرخ پیش‌بینی ذخایر معدنی و در نتیجه افزایش موفقیت اکتشاف شده است. در مطالعه حاضر کارایی بهتر روش بهبودیافته تحلیل عاملی مرحله‌ای نسبت به تحلیل عاملی معمولی، با اجرای آن بر روی داده‌های ژئوشیمیایی 2 منطقه متفاوت و برای 2 کانی‌سازی نوع مختلف، به اثبات رسیده است. در این مناطق کاربرد روش تحلیل عاملی مرحله‌ای موجب افزایش مجموع واریانس تحت پوشش عامل پیشگوی کانی‌سازی و همچنین افزایش نرخ پیش‌بینی اندیس‌های معدنی شده است. بنابراین موفقیت اکتشاف افزایش یافته است. همچنین با کاربرد تحلیل عاملی مرحله‌ای، انطباق بیشتری میان بی‌هنجاری‌های ژئوشیمیایی و سنگ میزبان کانی‌سازی به‌دست آمده است. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Increasing the Exploration Success and Intensify of Stream Sediment Geochemical Halos Using Recognizing and Omitting the Non-Predictive Factors, Case Studies: Fluorite and Copper Mineralization

نویسندگان [English]

  • M Yousefi 1
  • A Kamkar-Rouhani 2
  • M Alipoor 3
1 Assistant Professor, Department of Mining, Faculty of Engineering, Malayer University, Malayer, Iran
2 Associate Professor, Faculty of Mining, Petroleum and Geophysics, Shahrood University, Shahrood, Iran
3 Assistant Professor, Faculty of Geosciences, Shahrood University, Shahrood, Iran
چکیده [English]

Study of geochemical stream sediments is an effective method for prospecting mineral deposits especially in preliminary exploration stages. In this regard, generally multivariate analysis, for example factor analysis, is used to elicit an indicator component of the mineralization type sought. There are still several problems with regard to usage of factor analysis that have been discussed in several published papers. In this research, we have used the stepwise factor analysis, which is a new approach to create geochemical stream sediment evidential map. Using the stepwise factor analysis, we have succeeded in recognizing more effective indicator components, increasing the intensity of geochemical halos and explaining higher percentage of the total variance of the data. We have also improved the prediction rate of mineral occurrences and consequently, increasing the exploration success. In this research, we have successfully used the stepwise factor analysis to generate enhanced geochemical evidential map for prospecting two different deposit-types in two different areas of Iran for case studies. Using the stepwise factor analysis, the total variance relevant to the indicator component of porphyry copper mineralization has been increased from 13.43 to 20.05, and the prediction rate of mineral occurrences has been increased from 34.37% to 46.8% for cumulative percentile of 95% frequency. Hence, the exploration success has been increased up to 13% at least in the study area. Furthermore, using stepwise factor analysis, there are much simultaneous present of geochemical anomalies and geological indicative features.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Enhancement of Exploration Success
  • Stepwise Factor Analysis
  • Indicator Components
  • Geochemical Halo