تعیین منشأ سنگ درونگیر ذخایر مس با میزبان رسوبی در حوضه طبس- راور بر پایه برداشت-های ژئوشیمیایی و سنگ‌نگاری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، دانشکده مهندسی معدن، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 استاد، دانشکده مهندسی معدن، دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

این نوشتار، بخشی از نتایج پژوهش انجام شده در رابطه با بررسی ویژگی‌های ژئوشیــمیایی کانسارهای مس با میـــزبان رسوبی در بلوک طبس- راور است که به منظور شناسایی ویژگی‌های ژئوشیمیایی محیط تشکیل این کانسارها تعیین سنگ منشأ رسوبات در منطقه انجام شده است. بدین منظور افزون بر نمونه‌های ژئوشیمیایی متعارف 55  نمونه کانی‌سنگین از رسوبات آبراهه‌ای و 493  نمونه سنگی از رخنمون‌های سنگ درونگیر کانی‌سازی برداشت شد. بر پایه مطالعه نمونه‌های کانی‌سنگین و مقاطع نازک تهیه شده از رخنمون سنگ‌های تخریبی منطقه، کانی‌ها و اجزای تشکیل‌‍‌دهنده رسوبات تخریبی تعیین شد. سپس بر پایه محل برداشت نمونه‌های بالا، نقشه توزیع فضایی شاخص‌های محتوای فلدسپار و اجزای دگرگونی نمونه‌ها با استفاده از روش کریجینگ شاخص رسم شد. با مقایسه نقشه رسم شده و زمین‌شناسی یکپارچه بلوک‌های مجاور، سنگ مادر اولیه تأمین‌کننده رسوبات تخریبی در حاشیه باختری بلوک طبس- راور در محدوده بلوک‌های کلمرد و پشت بادام تعیین شد. به منظور تعیین دامنه سنی سنگ منشأ احتمالی اجزای تخریبی ماسه‌سنگ‌های درونگیر ذخایر مس با میزبان رسوبی از بلورهای زیرکن استفاده شد. بلورهای زیرکن از نمونه‌های ماسه‌سنگ با سن حد فاصل ژوراسیک تا کرتاسه و همچنین از نمونه‌های کانی‌سنگین استخراج شده و بر پایه آن دامنه سنی سنگ مادر تأمین‌کننده اجزای تخریبی حوضه رسوبی طبس- راور مشخص شده است. نتایج سنجش سن بلورهای زیرکن بیانگر وجود چهار جامعه آماری متمایز در نتایج بوده است. بخش عمده نتایج تعیین سن با دامنه سنی سنگ مادر تعیین شده در حاشیه باختری حوضه منطبق بوده و توزیع فراوانی سن بلورهای زیرکن‌ها با فرایندهای کوهزایی شناخته شده در ایران مرکزی همخوانی قابل قبولی از خود نشان داده است. بخشی از بلورهای زیرکن نیز که دارای قدمت بیش از یک میلیارد سال بوده‌اند وجود دو فاز کوهزایی در بازه 7/1 تا 2 میلیارد سال و در حد فاصل 5/2 میلیارد سال پیش را در سنگ مادر پی‌سنگ ایران مرکزی پیشنهاد کرده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Identification of Host Rock Source at Sediment-Hosted Copper Type Mineralization in Tabas-Ravar Basin Based on Geochemical and Petrographic Studies

نویسندگان [English]

  • R Hendi 1
  • A.A Hassani pak 2
1 Ph.D. Student, School of Mining Engineering, University of Tehran, Tehran, Iran
2 Professor, School of Mining Engineering, University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده [English]

This paper is part of the results of researches carried out on geochemical characteristics of sediment-hosted copper deposits in the Tabas-Ravar block trying to identify the mineralization host rock characteristics and the source rock of the sediments in the area. For this purpose, not only the common geochemical samples but also a number of heavy mineral and rock samples were collected from the stream sediments and outcrops of the mineralization host rock, respectively. The clastic parts of minerals and components of sediments in this area have been determined based on the heavy mineral and thin section studies. After this stage, the spatial distribution map of included feldspar and metamorphic components of collected samples were prepared based on the sample sites, using “Indicator Kriging” estimation method. Through comparison made between the drawn map and the uniform geology of the neighbor blocks, the source rock supplying the clastic sediments was identified in the west margin of the Ravar – Tabas block in the area of Kalmard and Posht- e Badam Structural blocks. Zircon crystals were used in order to find out the range of age for the probable source rock from which the clastic contents of the host rock of sediment-hosted copper deposits were derived. Zircon was extracted from host rock and heavy mineral samples taken from the study area. The results for zircon crystals dating indicated the presence of four distinctive statistical populations while the principal population of dating results were in conformity with the range of age of the known source rock in the west margin of the basin source rocks and the frequency distribution of zircon crystal ages have a good coincidence with known orogenic processes in Central Iran. Another part of dating results with over 1Ga, suggests two orogenic phases: one in 1.7-2Ga and the other in more than 2.7Ga for basement mother rock of Central Iran.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sediment-Hosted Copper Deposits
  • Central Iran
  • Tabas Structural Block
  • Posht- e Badam Structural Block
  • U-Pb dating
  • Zircon