سنگ‌نگاری، شیمی کانی و سنگ‌زایی توده‌های نفوذی فلسیک مجموعه گنج، جنوب خاور ایران: با نگرشی بر محیط زمین‌ساختی آن

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه مهندسی معدن، مجتمع آموزش عالی زرند، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

2 استاد، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

3 استاد، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه پتسدام، پتسدام، آلمان.

چکیده

توده‌های نفوذی فلسیک پالئوسن زیرین مجموعه گنج، بخشی از کمربند افیولیتی جازموریان یا مکران داخلی،  در شمال- شمال خاور  قلعه گنج در باختر منشور افزایشی مکران و گودال جازموریان و خاور گسل جیرفت رخنمون یافته‌اند. ترکیب سنگ‌شناختی توده‌های نفوذی فلسیک، کوارتزدیوریت، پلاژیوگرانیت، تونالیت، گرانودیوریت، مونزوگرانیت و آلبیت گرانیت است. بافت اصلی آنها گرانولار همسان تا ناهمسان‌دانه است که همراه با بافت‌های دیگر مانند میکروگرافیک، گرانوفیری، پویی‌کیلیتیک و منطقه‌بندی است. تجمع کانیایی آنها پلاژیوکلاز، کوارتز، ارتوکلاز، میکروکلین، آمفیبول، بیوتیت و کانی‌های کدر است. پلاژیوکلازهای دارای بافت منطقه‌بندی، از انواع عادی، معکوس و نوسانی بوده و بر پایه مطالعات شیمی کانی دارای ترکیب آلبیت تا آندزین هستند. آمفیبول‌ها از نوع کلسیمی با ترکیب مگنزیوهورنبلند با تمایل به سوی اکتینولیت هستند. بر پایه مطالعات ژئوشیمیایی، توده‌های نفوذی فلسیک مجموعه گنج ترکیب ترونجمیت تا تونالیت دارند و متعلق به سری ماگمایی ساب- ‌آلکالن با طبیعت  کالک- آلکالن هستند و ویژگی‌های گرانیت‌های پرآلومینوس را نشان می‌دهند. در نمودار توصیفی عناصر کمیاب به همراه دیاگرام چند عنصره بهنجارشده بر پایه گرانیت‌های پشته‌های میان اقیانوسی توده‌های نفوذی فلسیک  در محدوده گرانیت‌های مرتبط با کمان با تمایلی به سمت محدوده گرانیت‌های پشته‌های میان اقیانوسی قرار می‌گیرند. این ویژگی‌ها همراه با بی‌هنجاری منفی عناصر Nb و Ta به عنوان شاهدی از شکل‌گیری توده‌های نفوذی فلسیک مجموعه گنج در یک محیط پهنه فرافرورانش است. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Petrography, Mineral Chemistry and Petrogenesis of the Ganj Complex Felsic Plutonic Rocks, South East of Iran: Constraints on its Tectonic Environment

نویسندگان [English]

  • A Shaker Ardakani 1
  • M Arvin 2
  • B Oberhänsli 3
1 Assistant Professor, Department of Mining Engineering, Higher Education Complex of Zarand, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran
2 Professor, Department of Geology, College of Sciences, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran
3 Professor, Department of Geology, College of Sciences, Potsdam University, Potsdam, Germany
چکیده [English]

The Lower Paleocene felsic plutonic rocks in the N- NE of Ghaleh-Ganj, are located on the western side of the Makran accretionary prism and the Jazmurian Depression and the east side of the Jiroft fault. They are parts of the intrusives in the Ganj complex, which itself is a part of the Jazmurian ophiolitic belt or Inner Makran. Petrographically, the intrusives are quartz diorite, plagiogranite, tonalite, granodiorite, monzogranite and albite granite in composition with mainly equigranular to inequigranular textures and subordinate textures such as micrographic, granophyric, poikilitic and zoning. Mineralogically, the plutonic rocks consist of plagioclase, quartz, orthoclase, microcline, amphibole, biotite and opaques. The plagioclases show normal, reverse and oscillatory zoning and based on their mineral chemistry studies, are mainly albite to oligoclase in composition. Amphiboles are calcic type and magnesiohornblende in composition with affinity to actinolite. The geochemical studies show that the felsic plutonic rocks are trondhjemite to tonalite in composition and belonging to a sub-alkaline magmatic series with calc-alkaline nature, and have characteristics of peraluminous granitoids. Using trace element discrimination diagrams and ocean ridge granites-normalized multi-elements diagram clearly show that the Ganj felsic plutonic massifs are plotted in arc-related granites field with affinity towards ocean ridge granites field. These characteristics along with Nb-Ta negative anomalies are known as evidences for formation of Ganj felsic plutonic rocks in a supra-subduction zone environment. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ganj complex
  • Makran
  • Jazmurian ophiolitic belt
  • Felsic plutonic rocks
  • Supra-subduction zone
  • Iran