کنکاشی بر جابه‌جایی‌ آبراهه‌ها در بخش‌هایی از گستره گسل درونه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، پژوهشکده زلزله‌شناسی، پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله، تهران، ایران

2 دانشیار، گروه فیزیک زمین، مؤسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 دانشیار، پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

چکیده

گسل درونه دومین گسل طولانی ایران (پس از گسل معکوس اصلی زاگرس) است.  طول تقریبی این گسل حدود 700 کیلومتر است که از مرز ایران و افغانستان در خاور ایران تا نزدیک مرکز ایران امتداد دارد.  با وجود درازای زیاد، قرارگیری در پهنه برخورد دو صفحه عربستان- اوراسیا و داشتن قابلیت لرزه‌خیزی بالا (به سبب حضور جابه‌جایی‌هایی در میان نهشته‌های جوان کواترنری)، تنها یک زمین‌لرزه تاریخی با بزرگای حدود 7 و دو زمین‌لرزه دستگاهی با بزرگای حدود 6 و بیش از آن به این گسل نسبت داده شده است و بنابراین، تحلیل‌خطر لرزه‌ای در گستره این گسل ضروری به نظر می‌رسد. پایه مطالعات این نوشتار، استفاده از تصاویر ماهواره‌ای، عکس‌های هوایی، نقشه‌های توپوگرافی، نقشه‌های زمین‌شناسی و اطلاعات صحرایی منطقه شش‌تراز، برای شناسایی و برآورد میزان جابه‌جایی‌های ایجادشده در آبراهه‌ها، واحدهای زمین‌شناختی و برخی بادزن‌های آبرفتی در گستره گسل درونه است. با استناد به بررسی‌های انجام شده روی این گسل، می‌توان 3 شاخه اصلی شمالی، جنوبی و میانی، مطابق با موقعیت جغرافیایی، در گستره گسل درونه در نظر گرفت. با توجه به نتایج به‌دست آمده از بررسی جابجایی‌های رخ‌داده در گستره گسل درونه، و با در نظر گرفتن فراوانی و مقادیر جابه‌جایی‌های دیده‌شده در راستای این گسل که احتمالاً طی رخداد زمین‌لرزه‌ها پدید آمده‌ و سبب قطع‌شدگی رسوبات بادزن آبرفتی و آبراهه‌ای به سن کواترنر شده‌اند، شاخه جنوبی (شاخه اصلی)، به‌ویژه در حد فاصل ΄50˚58 تا΄00˚57 خاوری، نسبت به دیگر بخش‌های این گسل، فعال‌تر و احتمالا" دارای نرخ‌ لغزش بیشتری است. گرچه پیش‌تر برخی پژوهشگران و نویسندگان این نوشتار، نرخ ‌لغزش‌هایی برای جابه‌جایی‌های ایجاد شده در برخی از پدیده‌های دیده‌شده، در بخش‌هایی از این گسل پیشنهاد کرده‌اند؛ برای برآورد و مقایسه دقیق‌تر نرخ‌های لغزش، استفاده از روش‌های سن‌یابی و ژئودتیکی در ناحیه‌های یکسان و بخش‌های مختلف این گسل پیشنهاد می‌شود. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigation on Stream Displacements Along Parts of the Doruneh Fault

نویسندگان [English]

  • H Amini 1
  • M Fattahi 2
  • M.R Ghassemi 3
1 Ph.D. Student, Institute of Seismology, International Institute of Earthquake Engineering and Seismology, Tehran, Iran
2 Associate Professor, Earth Physics Department, Institute of Geophysics, Tehran University, Tehran, Iran
3 Associate Professor, Research Institude for Earth Sciences, Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
چکیده [English]

The Doruneh fault is the second longest fault systems in Iran. This fault is 700 km long and extended from the Afghanistan-Iran border to the central Iran desert. Despite of its length, and position in the convergence zone between the Arabian and Eurasian plates and its seismic potential, only one historical earthquake (M>7) and two instrumental (M>6) earthquakes are recorded on this fault. Therefore, study of this fault is very important for evaluation of its seismic hazard. In our study, we used the Landsat images, aerial photographs, topography maps, geological maps and field work data to identify and estimate the amount of displacements of rivers, rock units, and some alluvial fans along this fault. Three branches of the Doruneh fault investigated in this study, named as the north, middle and south branches according to their geographical locations. This study demonstrates that both of the maximum and minimum fault displacements have occurred on the southern branch. Furthermore, the amount of displacements of the rivers, which have cut the alluvial fans during the Quaternary period, suggests that this branch, particularly between 57˚00΄ and 58˚50΄E, is more active than the other branches. Although, several slip rates were previously determined using different methods for some parts of this fault by the authors and other researchers, we suggest further dating and geodetic methods in the same regions and other part of the fault to estimate and compare the slip rate of different branches of this important fault.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Doruneh fault
  • Displacement
  • Slip Rate
  • OSL