دگرگونی پیشرونده در متاپلیت‌های کمپلکس دگرگونی ده‌سلم، خاور بلوک لوت، به استناد دماسنجی زوج گارنت- بیوتیت

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

2 استادیار، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

3 دکترا، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

چکیده

کمپلکس دگرگونی ده‌سلم با رخنمونی منحصر به فرد از سنگ‌های دگرگونی متنوع و پهنه‌های متوالی از کانی‌های شاخص خود با امتدادی شمالی- جنوبی همراه با توده‌های نفوذی فلسیک در حاشیه خاوری خردقاره ایران مرکزی، حدفاصل پهنه جوش‌خورده سیستان و بلوک لوت رخنمون دارد. از میان سنگ‌های موجود، متاپلیت‌ها فراوانی چشمگیری در بخش‌های مختلف دارند. شواهد بسیاری نشان از رخداد یک دگرگونی ناحیه‌ای پیشرونده همراه شده با توالی کانی‌های شاخص دگرگونی از باختر به خاور دارد. سنگ‌های پلیتی در محدوده رخساره‌ شیست‌سبز با پهنه گارنت آغاز و پس از عبور از پهنه‌های استارولیت، آندالوزیت و سیلیمانیت تا درجات بالای رخساره آمفیبولیت و آستانه گرانولیت با پهنه ارتوکلاز + سیلیمانیت مشخص شده‌اند. نتایج دماسنجی‌های صورت گرفته بر پایه تغییرات عناصر Fe و Mg در زوج در تعادل گارنت- بیوتیت نشانگر دمایی در گستره 450 تا 550 درجه سانتی‌گراد از رخساره شیست‌سبز در بخش باختری تا دمای 750 درجه سانتی‌گراد و در آستانه گرانولیت در متاپلیت‌های بخش خاوری کمپلکس دگرگونی ده‌سلم است. شرایط دگرگونی سنگ‌های پلیتی در کنار دیگر سنگ‌های موجود نشان‎دهنده وجود یک رویداد دگرگونی ناحیه‌ای پیشرونده نوع آبوکوما در ژوراسیک پسین، همزمان با نفوذ توده گرانیتی شاه‌کوه و احتمالاً در موقعیت کمان ماگمایی پهنه فرورانش نوتتیس در منطقه ده‌سلم بوده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Progressive metamorphism in metapelites of the Deh-Salm metamorphic complex, east of the Lut block according to garnet-biotite thermometry

نویسندگان [English]

  • E Bahramnejad 1
  • S Bagheri 2
  • A Ahmadi 2
  • A Zahedi 3
1 M.Sc., Department of Geology, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran
2 Assistant Professor, Department of Geology, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran
3 Ph.D., Department of Geology, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran
چکیده [English]

The Deh-Salm metamorphic complex, including the various types of metamorphic rocks and a north-south trending sequence of the index-mineral zones, crops out associated with the felsic plutonic rocks in the eastern margin of the Central Iranian micro-continent, between the Sistan suture zone and the Lut block. Amongst the metamorphic rocks, metapelite from different parts of the complex is the most widespread. Several evidence suggest the occurrence of a progressive regional metamorphism associated with the sequence of metamorphic index minerals from the west to the east. Metamorphism of the metapelitic rocks  at the greenschist facies was initiated by the garnet zone, continued to the staurolite, andalusite and sillimanite zones, and terminated at the higher orthoclase-sillimanite zone in the condition of the amphibolite-granulite facies transition. The results from the thermometry calculations, based on the Fe-Mg ratio for  biotite and garnet pair in equilibrium provide new temperatures; the western part of the complex underwent the greenschist facies with a temperature between 450 to 550°C and the eastern part experienced amphibolite-granulite transitional facies under a temperature up to 750°C. Metamorphic conditions inferred by the study of the pelitic rocks and correlated to the other adjacent rocks show an Abukoma-type progressive metamorphism.  It may be considered that the late-Jurassic regional metamorphism event, synchronous with the Shah Kuh granitization at the eastern margin of the Lut Block was occurred due to the subduction of the Neotethys ocean.

کلیدواژه‌ها [English]

  • metapelite
  • Garnet-biotite thermometry
  • Lut block
  • Deh-Salm metamorphic complex