گسلش فعال، زمین‌لرزه‌ها و فرگشت ساختاری وابسته به فراگام دوگانه (مطالعه موردی محمدآباد در خاور ایران)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار، گروه معدن، دانشگاه صنعتی بیرجند، بیرجند، ایران

چکیده

لرزه‌خیزی پیاپی، شامل 3 زمین‌لرزه مخرب در یک دوره زمانی نزدیک به 30 ساله، گستره محمدآباد در خاور ایران را یکی از برجسته‌ترین مناطق فعال لرزه‌ای در ایران ساخته است. به منظور رسیدن به یک الگوی ساده زمین‌ساختی، سامانه گسلی محمدآباد با استفاده از اطلاعات زمین‌لرزه‌ها و تصاویر ماهواره‌ای توصیف شده است. برهم‌کنش سامانه گسلی راستالغز محمدآباد و ساختارهای پی‌سنگی و نیز آرایش نردبانی قطعات گسلی سبب شکل‌گیری حوضه واچاکیده محمدآباد و منطقه فشارشی تاجکوه شده است. حوضه دق محمدآباد، فرواُفتی است که در یک فراگام رهایی راست‌گام در سامانه گسلی راستالغز راست‌بر محمدآباد- طالب شکل گرفته است. ارزیابی زمین‌ریخت‌شناسی پهنه دگرریختی محمدآباد در سطح شامل هر دو گسلش عادی و وارون است. گسلش عادی در حاشیه حوضه و گسلش وارون در پهنه فشاری فراگام گرفتاری چپ‌گام طالب- تاجکوه و نیز پایانه‌ گسل‌های اصلی فراگام آشکار است. الگوی ارائه شده برای شکل‌گیری ساختارهای کششی و فشارشی بر پایه اثر سامانه گسلی راستالغز محمدآباد، حوضه و بالاآمدگی‌های جنوب گستره، فراگام دوگانه (رهایی و گرفتاری) است. قطعات گسلی مرتبط با این فراگام‌ها توانایی شکست‌های زمین‌لرزه‌ای را دارند. اتصال پهنه‌های امتدادلغز اصلی (محمدآباد- طالب و طالب- تاجکوه) توسط گسل‌های عرضی حوضه، قابلیت ایجاد زمین‌لرزه‌های بزرگ و نیز فعالیت گسل‌های همدرد را افزایش می‌دهد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Active faulting, earthquakes and structural evolution related to double step-over (case study of Mohammadabad in eastern Iran)

نویسنده [English]

  • M.A Alimi
Assistant Professor, Department of Mining, Birjand University of Technology, Birjand, Iran
چکیده [English]

The sequence of seismicity including three earthquakes in the Mohammadabad region, eastern Iran, within a period of 30 years has made it one of the most outstanding seismically active regions in the country. The Mohammadabad fault system is described using earthquake and satellite imagery data to support a simple tectonic model.  The interaction between the Mohammadabad strike-slip fault system and basement structures and also the en-echelon array of fault segments have resulted in formation of the Mohammadabad pull-apart basin and Tajkuh contractional zone. The Daqq-e-Mohammadabad basin is a topographic depression formed in a right-step releasing step-over related to the Mohammadabad-Taleb dextral strike-slip fault system. Geomorphologic evaluation of the Mohammadabad deformation zone at surface indicates both normal and reverse faulting. Normal faulting is obvious in the margin of the basin and reverse faulting is seen in the zone of contraction at the Taleb-Tajkuh left-step restraining step-over. The model presented for the formation of adjacent extensional and contractional structures based on traces of the Mohammadabad strike-slip fault system, basin, and uplifts to the south of the area is a double step-over (releasing and restraining) model. Fault segments associated with this step-over may be capable of earthquake ruptures. The linkage of main strike-slip zones (Mohammadabad-Taleb and Taleb-Tajkuh) by transverse faults could increase potential generation of large earthquakes and activity of sympathetic faults.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Double step-over
  • Pull-apart basin
  • Seismicity
  • Mohammadabad fault system
  • Eastern Iran