پتروژنز، ژئوشیمی، مطالعه میانبارهای سیال و نقش توده‌های نیمه‎آتشفشانی در زایش مس محدوده چاه‌مورا، شمال ترود

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد، پژوهشکده علوم‌زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

2 دانشیار، پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

3 دکترا، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

چکیده

کانسار مس چاه‎مورا درجنوب ‌باختری شاهرود و در بخش مرکزی کمان ماگمایی ترود- چاه شیرین  قرار دارد. کانی‌سازی در منطقه چاه‌مورا درون واحد آتشفشانی به سن ائوسن رخ داده است. سنگ‌های آتشفشانی یاد شده بر پایه مطالعات صحرایی و آزمایشگاهی قابل تفکیک به آندزیت، آندزیت- بازالت، تراکی‌آندزیت، تراکی‌آندزیت‌بازالت و رخنمون‌های کوچکی از آذرآواری‌ها به‌صورت آگلومرا هستند. توده‌های نیمه‎آتشفشانی با ترکیب حدواسط توالی‌های آتشفشانی آذرآواری را قطع کرده‌اند. ماهیت این سنگ‌ها، کالک‌آلکالن غنی از پتاسیم تا شوشونیتی است که از دید جایگاه زمین‌ساختی، در موقعیت کمان ماگمایی مرتبط با پهنه فرورانش قرار می‌گیرند. دگرسانی سیلیسی، کربناتی، سریسیتی وکلریتی در سنگ‌‌‌‌های میزبان قابل تشخیص است. ساخت و بافت ماده معدنی به‌صورت رگه- رگچه‌ای، جانشینی، دانه پراکنده و پرکننده فضای خالی است. بر پایه مطالعات کانه‌نگاری کانی‌های اصلی مس شامل: کالکوسیت، کالکوپیریت، کوولیت، دیژنیت، کوپریت، مالاکیت و کمتر مس طبیعی است که با هماتیت همراهی می‌شوند. از میان این کانی‌ها، کالکوسیت و مالاکیت بیشترین فراوانی را دارند. مطالعات ژئوشیمی نشان از آن دارد که عنصر مس بیشترین همبستگی را با عناصر نقره (0.894R=) و آرسنیک (0.520R = ) دارد. این در حالی است که با این عناصر کانی مستقلی تشکیل نداده است و احتمال دارد که این عناصر در شبکه کانی‌های مس‌دار، جایگزین مس شده باشند. مطالعه میانبارهای سیال روی سیال‌های به دام افتاده در کانی‌های کوارتز و کلسیت انجام شده است. دمای همگن‌شدگی در میانبارهای سیال، به‌طور میانگین 200 تا 220 درجه سانتی‌گراد است. درجه شوری به دست آمده در این سیال‌ها، در محدوده‌های 97/0-37/1 و 67/3- 07/4 درصد وزنی نمک‌طعام است. این کانسار همانندی‌های فراوانی از دید کانی‌شناسی، سنگ میزبان، ساخت و بافت و ژئومتری با کانسارهای نوع مانتو و مس در طبقات سرخ آتشفشانی دارد.  

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Petrogenesis, geochemistry, fluid inclusions and the role of the subvolcanic intrusives in genesis of copper at Chahmora deposit, North of Torud, Semnan

نویسندگان [English]

  • M Bahrampour 1
  • M Lotfi 2
  • A Akbarpour 3
  • E Bahrampour 1
1 M.Sc., Research Institute for Earth Sciences, Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
2 Associate Professor, Research Institute for Earth Sciences, Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
3 Ph.D., Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
چکیده [English]

The Chahmora copper deposit is located at South west of Shahrud, within the Torud-Chahshirin   magmatic arc. Mineralization in the Chahmora area occurred within volcanic units of Eocene. Based on field and laboratory investigations, the outcropped rocks in the Chahmora deposit are andesite, andesite – basalt, trachy andesite, trachy andesite basalt and several small exposures of pyroclastic rocks such as agglomerate.­ Basic to intermediate sub-volcanic bodies intruded Eocene volcanic-pyroclastic sequences. The  rocks are high-K, calc-alkaline to shoshonitic in nature, and are formed at a magmatic arc setting in a subduction zone. The host rocks have been affected by silicification, carbonatization, sericitization and chloritization. The textures and structures of mineralization are vein-veinlet, replacement and open space filling. According to the mineralography studies, main minerals of copper are chalcocite, chalcopyrite, covellite, digenite, cuprite, malachite and rare native copper together with hematite. Chalcocite and malachite are the most abundant minerals. Geochemical studies indicate that copper has only relative correlation with silver (R=0.894) and arsenic (R=0.520).Since silver has not founded as an independent crystalline phase, therefore copper was replaced by silver in chalcocite. . Fluid inclusion studies on trapped fluids in quartz and calcite show average homogenization temperature of 200-220ºC and fluids salinity degree of 0/97-1/37 and 3/67-4/07 %wt NaCl. Copper mineralization in the Chahmora deposit has similarities in mineralogy, host rock, texture, structure and geometry with manto-type and volcanic red bed copper deposits.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Chahmora
  • Sub-volcanic bodies
  • Manto type copper
  • Torud - Chahshirin