واکاوی جنبش‎شناختی و تنش‌های زمین‌ساختی در پهنه گسلی قیر، زاگرس، ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد، بخش علوم زمین، دانشکده علوم، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

2 دانشجوی دکترا، بخش علوم زمین، دانشکده علوم، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

چکیده

پهنه گسلی قیر با سازوکار لغزشی وارون، بخشی از کمربند پیش‎بوم چین‌خورده زاگرس است که در جنوب ناحیه برشی سبزپوشان قرار دارد و پهنه گسلی راستالغز کره‌بس از شمال ‌باختر این منطقه می‎گذرد. شیب این گسل دارای مقداری متوسط و روند آن موازی با روند عمومی چین‌ها و گسل‌های راندگی در کمربند چین خورده زاگرس است. در این پژوهش برای تعیین موقعیت فضایی محور‌های تنش در پهنه گسلی قیر از دو روش استفاده شده است. یکی از این روش‌ها استفاده از وارون‌سازی داده‌های سازوکار کانونی زمین‌لرزه‌های حاصل از فعالیت گسل است که تنش‍های حال حاضر را نشان می‌دهد و دیگری، وارون‌سازی داده‌های خش‌لغز گسلی است. میانگین راستای تنش فشارشی دیرین و عهد حاضر حاصل از این پژوهش به ترتیب N33ºE و N05°E به دست آمد که هر دو راستا سوی تنش فشارشی عمومی NNE-SW را در این پهنه گسلی نشان می‌دهد که منطبق با جهات تنش فشارش عمومی زاگرس و همگرایی دو صفحه ایران و عربی است. نتایج، تغییرات چپ‌گرد محور بیشینه تنش فشارشی را در طول زمان نشان می‌دهد و الگوی دوایر مور به دست آمده نشان‌دهنده یک پهنه ترافشارش فعال است. نسبت بزرگای تنش‌های اصلی (شکل هندسی بیضوی تنش ) به دست‌آمده از وارون‎سازی داده‌های سازوکار کانونی زمین‌لرزه‌ها مقدار 88/0 را نشان می‌دهد که معادل بیضوی تنش کلوچه‌ای شکل است؛ در حالی که نسبت بزرگای تنش‌های به دست‌آمده از وارون‌سازی داده‌های لغزش گسل مقدار 2/0 را نشان می‌دهد که معادل بیضوی تنش دوکی‌شکل است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Tectonic stress and kinematic analyses of the Ghir fault zone, Zagros, Iran

نویسندگان [English]

  • Kh Sarkarinejad 1
  • B Zafarmand 2
1 Professor, Department of Earth Sciences, School of Sciences, Shiraz University, Shiraz, Iran
2 Ph.D. Student, Department of Earth Sciences, School of Sciences, Shiraz University, Shiraz, Iran
چکیده [English]

The Ghir fault zone is a thrust zone in the Zagros foreland folded belt that is located in the south of Sabz-Pushan shear zone and southeast of the Kar-e-Bas strike-slip fault zone. It is a moderately-dipping fault zone oriented parallel to the general trend of folds and thrusts in the Zagros foreland folded belt. In this study, two methods using fault slip data and focal mechanism of earthquakes were analyzed using the stress inversion method in order to reconstruct the paleostress and recent stress orientations, respectively. The results show a transpressional deformation with current compression direction along N05°E and the mean paleo-compression direction alongN33°E. Both are consistent with the general direction of compression in Zagros due to convergence of the Arabian and Iranian plates, and indicate an anticlockwise change in the compression direction over time and the Mohr circle patterns show an active transpressional zone. The stress ratio of 0.88 obtained from inversion of earthquake focal mechanism data indicates that the shape of stress ellipsoid is oblate. However, a ratioof 0.2 for obtained from inversion of fault slip data indicates a prolate shape of stress ellipsoid. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ghir fault
  • Tectonic stress
  • Fault-slip data
  • Earthquake focal mechanism
  • Paleostress