تحولات پتروژنزی و محیط زمین‌ساختی هارزبورژیت‌های مجموعه اولترامافیک آب‍بید (خاور حاجی‎آباد، استان هرمزگان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه شهید باهنر، کرمان، ایران/ کارشناس، دانشگاه پیام نور استان کرمان، کرمان، ایران

2 دانشیار، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه شهید باهنر، کرمان، ایران

چکیده

مجموعه اولترامافیک آب‎بید در شمال استان هرمزگان قرار دارد و جزیی از کمربند افیولیتی اسفندقه- حاجی‎آباد به شمار می‎رود. بیش از 90 درصد حجم سنگ‌های موجود در این مجموعه را هارزبوژیت تشکیل داده و لرزولیت، دونیت، دایک‌های پیروکسنیت و همچنین  لایه‌ها و عدسی‌های کرومیتیت نیز در آن رخنمون دارند. هارزبورژیت‌ها به حالت توده‌ای دیده شده، لایه‌بندی آشکاری ندارند و بلورهایشان جهت یافته‌اند. بافت‌های موجود در هارزبورژیت‌های آب‌بید، همچون جهت یافتگی، کشیدگی و انحنا در بلورها، تبلور دوباره، وجود تیغه‎های جدایشی کلینوپیروکسن در اورتوپیروکسن و نسل‎های مختلف کانی‎ها نشان می‎دهد که این سنگ‎ها در شرایط گوشته بالایی تشکیل و سپس در محیط پوسته‎ای قرار گرفته‌اند. شواهد مربوط به شیمی کانی‌ها نشانگر آن است که هارزبورژیت‌های مجموعه اولترامافیک آب‌بید در محیطی همانند پریدوتیت‌های حوضه پشت کمان شکل گرفته و دچار حدود 15 درصد ذوب بخشی شده‌اند. سپس تحت تأثیر متاسوماتیسم گوشته قرار گرفته‎اند و مقادیر عناصر کمیاب ناسازگار در سنگ کل آنها افزایش یافته است. دماسنجی الیوین- اسپینل در هارزبورژیت‎های مجموعه آب‎بید، دمای تعادل 1000 تا 1200 درجه سانتی‌گراد را نشان می‎دهد و نشانگر حضور این سنگ‌ها در محدوده اسپینل پریدوتیت است. شواهد شیمیایی و موقعیت زمین‌ساختی هارزبورژیت‌های مورد مطالعه در نمودارهای مختلف نشان می‌دهند که این سنگ‌ها به پریدوتیت‌های آبیسال شباهت دارند و احتمالاً در یک محیط حوضه پشت کمان شکل گرفته‌اند. هارزبورژیت‌های مجموعه آب‌بید می توانند بخشی از گوه گوشته‌ای بالای تیغه در حال فرورانش نوتتیس باشند که در زیر یک پوسته اقیانوسی جوان و متعلق به حوضه پشت کمان تشکیل شده‌اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Petrogenetic evolution and tectonic environment of the harzburgites from Ab-Bid ultramafic complex (East of Hadji-Abad, Hormozgan province)

نویسندگان [English]

  • M Mohammadi 1
  • H Ahmadipour 2
  • A Moradian 2
1 Ph.D. Student, Department of Geology, Shahid Bahonar University, Kerman, Iran/ Payame Nour University, Kerman, Iran
2 Assistant Professor, Department of Geology, Shahid Bahonar University , Kerman, Iran
چکیده [English]

Ab-Bid ultramafic complex in the north of Hormozgan province is a part of Hadji-Abad-Esphandagheh ophiolitic belt. Harzburgite forms more than 90 volume percent of the complex and lherzolite, dunite, pyroxenite and chromitite are the other lithologies. The harzburgites occur as massive non-layered outcrops with oriented minerals. Textures such as orientation and elongation of crystals, recrystallization, clinopyroxene exsolution lamellae in orthopyroxenes and different generations of minerals in these rocks show that they have been formed in the upper mantle and then emplaced in the crust. Mineral chemistry data indicate that the Ab-Bid harzburgites formed in an environment similar to those considered for MORB peridotites and they have experienced about 15 % partial melting. Then, they affected by mantle metasomatism and were enriched in incompatible elements. Olivine-spinel thermometry in these harzburgites shows equilibrium temperatures of 1000-1200 ºC and suggests that they have been equilibrated in spinel peridotite field. Chemical evidence and tectonic setting of the studied harzburgites show that these rocks are similar to the abyssal peridotites and probably formed in a back arc basin environment. Ab-Bid harzburgites probably were part of mantle wedge over the Neotethys subducted slab in a back arc basin environment. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ab-Bid ultramafic complex
  • Hadji-Abad
  • Harzburgite
  • Ophiolite
  • Hormozgan province