بررسی تغییرات کیفی منابع آب باختر کوهسرخ با استفاده از شاخص کیفی GQI در محیط GIS

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم‌، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

2 استادیار، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم‌، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

3 استاد، گروه زیست شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

4 کارشناسی ارشد، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

چکیده

در مناطقی که از منابع آب­زیرزمینی برای آشامیدن استفاده می­شود، ارزیابی کیفیت آب بسیار با اهمیت است. همچنین شناخت نقاط آلوده و آلاینده­های منطقه به استفاده بهینه و مناسب از آب در مصارف مختلف کمک می­کند. برای ارزیابی و تهیه نقشه پهنه‌بندی کیفیت آب زیر­زمینی منطقه باختر کوهسرخ از شاخص کیفیت آب زیر­زمینی (GQI) در محیط GIS استفاده شد. بدین منظور 6 متغیر شیمیایی TDS، SO42-، Cl-، Na+، Mg2+ و Ca2+ که در جدول استاندارد سازمان بهداشت جهانی (WHO) به آنها اشاره شده است مورد استفاده قرار گرفت. مقدار شاخص GQI در منطقه باختر کوهسرخ میان 9/82 تا 8/94 درصد تغییر می­کند و بیانگر این است که در مجموع آب­های زیرزمینی منطقه از نظر استاندارد­های آب آشامیدنی در رده کیفیت مناسب تا قابل قبول قرار می­گیرند. نقشه کیفیت آب زیرزمینی منطقه باختر کوهسرخ نشان می­دهد که مقدار شاخص کیفی GQI از پیرامون به سمت مرکز منطقه مورد مطالعه کاهش یافته است که می­تواند متأثر از عوامل زمین­شناسی همچون ترکیب‌سنگی و جهت جریان و همچنین سامانه گرمابی فعال در منطقه باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigation on Water Resources Quality by Application of GQI Index and GIS in West of Kooh-Sorkh

نویسندگان [English]

  • S Soleymani 1
  • M.H Mahmudy Gharaie2 2
  • F Ghasemzadeh 3
  • A Sayyareh 4
1 M. Sc., Department of Geology, Faculty of Science, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
2 Assistant Professor, Department of Geology, Faculty of Science, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
3 Professor, Department of Biology, Faculty of Science, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
4 M. Sc., Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
چکیده [English]

Water quality assessment is very important in the area where water resources are used as drinking water. Monitoring of polluted waters and its distribution are applied in water management planning. It requires information on the location, the amount and distribution of chemical parameters on the samples from studied area. Identification of contaminant type, the sites, and also optimum use of water for different purposes are helpful. Thus, for these purpose six chemical parameters of TDS، SO42-، Cl-، Na+، Mg2+، Ca2+, which are referred by WHO standard were examined to apply for GQI method by GIS. The GQI method of groundwater quality evaluated and prepared a groundwater quality map in west region of kooh-sorkh. Values of GQI index vary between 82.9% to 94.8%, which indicate the groundwater quality placed in suitable to acceptable class of quality. Groundwater quality map indicate that GQI index values reduced from lateral sides to the center of studied region. It may be affected by geological factors such as lithology, current direction and also hydrothermal system in the area.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Groundwater quality
  • Hydrothermal
  • Kooh-Sorkh
  • GQI
آقانباتی، ع.، 1383- زمین‌شناسی ایران، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، 586 صفحه.
افتخارنژاد، ج.، 1354- نقشه زمین‌شناسی 250000/1 کاشمر، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور.
سازمان معادن و فلزات استان خراسان، 1377-  گزارش ژئوشیمیایی منطقه­ی چلپو (کوهسرخ کاشمر) کانی‌سازی Sb-As.
علیزاده، ا.، 1377-  اصول هیدرولوژی کاربردی، انتشارات آستان قدس رضوی، 622 صفحه.
قره‌محمودلو، م.، رقیمی، م. و طهماسبی، ا.، 1386- استفاده از مطالعات هیدروژئوشیمی برای تشخیص نفوذ آب شور در چاه‌های آب (مطالعه موردی شهر ساری)، مجله علوم کشاورزی و منابع طبیعی، جلد پانزدهم، شماره چهار.
مظلومی، ع. و کریم‌پور، م. ح.، 1374-  مطالعه زمین‌شناسی و ژئوشیمی کانسار آنتیموان طلا‌دار چلپو در شمال کاشمر، مجموعه مقالات دومین همایش انجمن زمین‌‎شناسی ایران.
مقامی، ی.، قضاوی، ر.، عباسعلی، و. و شرفی، س.، 1390-  ارزیابی روش‌های مختلف درون‌یابی به منظور پهنه‌بندی کیفیت آب با استفاده از GIS، مطالعه موردی شهرستان آباده، مجله جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، سال 22، شماره پیاپی 42، شماره 2، تابستان 1390، ص 182-171.
مهدوی، م.، 1387-  هیدرولوژی کاربردی، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ دوم، جلد دوم، 304 ص.
نادری میقان، ن.، 1377- نقشه زمین‌شناسی 100000/1 شامکان، انتشارات سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور.
 
 
Aiuppa, A., Avino, R., Brusca, L., Caliro, V., Chiodini, G., Alessadro, W. D., Favara, R., Federico, C., Ginevra, W., Inguaggiato, S., Longo, M., Pecoraino, G. & Valenza, M., 2006- Mineral control of arsenic content in thermal waters from volcano- hosted hydrothermal systems: insights from island of Ischia and Phlegrean Fields (Campanian Volcanic Province, Italy), Chemical Geology, Vol: 229, pp: 313-330.
Babiker, S., Mohamed, M. A. A. & Hiyama, T., 2007- Assessing groundwater Quality using GIS, water Resour Manage, 21, pp. 699-715.
Giggenbach, W. F., 1988- Geothermal solute equalibria. Derivation of Na-K-Mg-Ca geoindicators, Geochemica a Casmochimica Act. Vol: 52, pp: 2749-2765.
Hiyama, T., 2010- Evaluation of groundwater vulnerability (and susta inability). 20th UNESCO. IHP training course DOI 10. 1007/S 11269-006-9059-6.
Lindenberg, H. & Jacobshagen, V., 1983- Post Paleozoic geology of the taknar zone and adjacent area (NE Iran Khorasan) Geol. Surv. Iran. Issn 0075-0484, Rep. No. 51: 145-163, Freine Univ. Berlin inst. Geol. Dtsch.
Liou, S. M., Lo, S. L. & Hu, C. Y., 2003- Application of twostagefuzzy set theory to river quality evaluationin Taiwan. Water Res, 37: 1406-1416.
Luka, F. & Jonas, L., 2009- Groundwater: Modeling, Management and Contamination. Nova Science Publishers, Inc.
Ng, S. M. Y., Wail, O. W. H., Xul, Z. H., Lil, Y. S. & Jiang, Y. W., 2005- Application of GIS for Retrieval and Display of Hydrodynamic and water Quality Data for the Pearl River Estuary. Environmental Informatics Archives, Vol. 3, pp: 372-378.
SilvaFilho, V., SobralBarcellos, R., Emblanch, C., Blavoux, B., Mariasella, S., Daniel, M., Simler, R. & Cesar Wasserman, J., 2009- Ground Water chemical characterization of a Rio de Janeiro coastal aquifer SEBrazil, Journal South American Earth Sciences; Vol: 27, pp: 100-108.
Simoes, F., Moreira, A. B., Bisinoti, M. C., Gimenez, S. & Santos, M., 2008- Water quality index as a simple indicator of aquaculture effects on aquatic bodies. Ecological Indicators, 38: 476-480.
WHO (World Health Organization), 2008- Guidelines for drinking water quality, chemical fact sheets, First Addendum to Third Edition, pp: 296-405.