زیست‌چینه‌نگاری نانوفسیل‌های آهکی در بخش بالایی سازند گورپی- بخش ابتدایی سازند پابده (شیل ارغوانی) در یال شمال‌ خاوری تاقدیس کوه گورپی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد، پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

2 استادیار، گروه زمین‌شناسی،دانشکده علوم، دانشگاه شهیدباهنر کرمان، کرمان، ایران

3 دانشیار، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه آزاد تهران شمال، تهران، ایران

چکیده

در این مطالعه بخش‌های بالایی سازند گورپی و بخش‌های ابتدایی سازند پابده در یال شمال‌خاوری تاقدیس کوه گورپی از دید نانوفسیل‌های آهکی مورد بررسی دقیق قرار گرفت. ستبرای محدوده برداشت‌شده در برش مورد مطالعه 127متر و ترکیب سنگی آن شامل مارن، شیل‌های سبز- خاکستری و شیل‌های ارغوانی است. مطالعه نانوفسیل‌های آهکی در محدوده مورد مطالعه به شناسایی 50 جنس و 101 گونه انجامید. بر پایه جنس و گونه‌های شاخص شناسایی‌شده در محدوده مورد بررسی، زون‌های نانوفسیلی CC25-CC26 در رسوبات کرتاسه و زون‌های نانوفسیلی NP1-NP5 و NTp1-NTp9 در رسوبات پالئوسن تشخیص داده شد که زیست‌زون‌های نانوفسیلی NP1-NP4 و NTp1-NTp7A برای اولین بار از بخش‌های بالایی سازند گورپی در این برش گزارش می‌شوند. با توجه به زون‌های قابل تشخیص، سن بخش‌‌های سازند گورپی در برش مورد مطالعه مایستریشتین پسین- دانین پسین (پایان پالئوسن پیشین) است و سن سازند پابده از ابتدای پالئوسن پسین آغاز می‌شود. بر پایه داده‌های نانوفسیلی موجود مرز کرتاسه- پالئوژن پیوسته است و در بخش‌های بالایی سازند گورپی قرار دارد. در محدوده مرز کاهش فراوانی جنس و گونه‌های نانوفسیلی کرتاسه، افزایش فراوانی گونه مقاوم Thoracosphaera operculata و پیدایش گونه‌های جدید پالئوسن ثبت شده است. در رسوبات دانین جنس و گونه‌های کرتاسه به‌همراه جنس و گونه‌‌های پالئوسن دیده می‌شود که با توجه به حفظ‌شدگی خوب و حضور پیوسته جنس و گونه‌های کرتاسه در رسوبات، به احتمال زیاد جزو جنس و گونه‌های باقیمانده هستند که از محدوده مرز عبور کرده و در رسوبات دانین دیده شده‌اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Calcareous Nannofossils Biostratigraphy of the Upper Part of Gurpi Formation- Lower Part of Pabdeh Formation (Purple shale) at the North-East of Gurpi Anticline

نویسندگان [English]

  • Mohammad Parandavar 1
  • A Mahanipur 2
  • S. A Aghanabati 3
  • S. A. Hoseini 3
1 M.Sc., Institute of Research of Earth Sciences, Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
2 Assistant Professor, Department of Geology, Faculty of Science, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran
3 Associate Professor, Department of Geology, Faculty of Science, Islamic Azad University, North Tehran Branch, Tehran, Iran
چکیده [English]

 In this study the upper part of Gurpi Formation and the lower part of Pabdeh Formation have been investigated with regard to the calcareous nannofossils. The thinkness of the studied section is about 127 meter and it consists of Marls, gray-green shales and purple shales. 50 genus and 101 species of calcareous nannofossils have been recognised in the studied section. According to the index genus and species in the studied interval, calcareous nannofossil biozones CC25-CC26 have been recognized at the cretaceous sediments and NP1-NP5 and NTp1-NTp9 biozones have been determined at the Paleocene sediments that NP1-Np4 and NTp1-NTp7A biozones are reported for the first time from the upper part of Gurpi Formation at the studied section. With regard to these biozones, the age of the upper part of Gurpi Formation in the studied section is late Maastrichtian- late Danian (late early Paleocene) and the age of Pabdeh Formation is started from early late Paleocene. According to the nannofossil data, the K/Pg boundary is continuous and is located at the upper part of Gurpi Formation. The K/Pg boundary is marked by a decrease in abundance of Cretaceous species, increase in the abundance of Thoracosphaera operculata and the appearance of the new-Paleocene taxa. In the Danian sediments the Cretaceous species are present along with Paleocene species continuously and with a good preservation that can be considered as surviving species that may have passed the boundary and are present at the Danian sediments.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Calcareous Nannofossils
  • Gurpi Formation
  • Pabdeh Formation
  • K/Pg boundary
  • Biostratigraphy

آقانباتی، ع.، 1383- زمین‌شناسی ایران، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، 586 صفحه.

اصل‌شیرین، ف.، 1390- نانواستراتیگرافی سازند گورپی در برش کوه سفید (شرق رامهرمز)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه شهید بهشتی، 177 صفحه.
اصل‌شیرین، ف.، کنی، ا.، امیری‌بختیار، ح.، آورجانی، ش. و صالحی، ف.، 1390- مقایسه بیواستراتیگرافی و محیط رسوبی سازند گورپی در برش­های نمونه (شمال ­غرب مسجد سلیمان) و کوه سفید (شرق رامهرمز) با تأکید بر نانوفسیل‌های آهکی، پنجمین همایش انجمن دیرینه‌شناسی ایران.
بدری، ن.، 1386- نانواستراتیگرافی سازند گورپی در تاقدیس کوه گچ و کوه کورده (منطقه لار)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه شهید بهشتی، 141 صفحه.
بدری، ن.، کنی، ا. و اعتماد، م.، 1386- نانوستراتیگرافی سازند گورپی در کوه گچ (منطقه لار)، بیست و ششمین گردهمایی علوم زمین.

بیات، ش.، 1385- لیتواستراتیگرافی و نانوستراتیگرافی سازند پابده در برش نمونه تنگ پابده و مقایسه آن با رخنمون تنگ ماغر (کوه بنستان)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه شهید بهشتی، 197 صفحه.

حسینی فالحی، ب.، 1385- لیتواسترتیگرافی و نانواستراتیگرافی سازند گورپی در تاقدیس کوه منگشت و برش تاقدیس کمستان ( منطقه ایذه)، پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه شهید بهشتی، 194 صفحه.
حیدری، ا.، 1389- لیتواسترتیگرافی و نانواستراتیگرافی سازند پابده در میدان نفتی اهواز، پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه شهید بهشتی، 189 صفحه.
حیدری، ا.، قلاوند، ه.، فروغی، ف. و الیاس، ز. ال.، 1389- تعیین سن سازند پابده در چاه 424 در میدان نفتی اهواز، اولین همایش پژوهشگران علوم‌زمین جوان، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال.
حیدری، ا.، کنی، ا. و برنا، ف.، 1390- بایو استراتیگرافی سازند پابده در چاه شماره 424 (فرو افتادگی دزفول) و مقایسه آن با برش الگو (تنگ بیجار) بر مبنای نانوفسیل‌های آهکی، دانشگاه شهید بهشتی.

سنماری، س.، فضلی، ل. و عمرانی، م.، 1389- بررسی تطابق نانوپلانکتون‌های آهکی و روزن‌بران پلانکتون سازند گورپی در خاور بهبهان، فصلنامه علوم‌زمین، شماره 75، صفحه  119تا 126.

صالحی، ف.، 1380- بایواستراتیگرافی سازند گورپی در برش الگو با استفاده از نانوفسیل‌های آهکی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید بهشتی،188 صفحه.

غلامی‌فرد، ا.، 1386-  نانواستراتیگرافی سازند پابده در میدان نفتی گچساران، پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه شهید بهشتی، 108 صفحه.

قاسمی‌نژاد، ا.، درویش‌زاده، ب. و قورچایی، ش.، 1386- بررسی تحولات مرز K/T در یال شمال شرقی کبیرکوه (جنوب غربی ایران)، مجله علوم دانشگاه تهران، جلد 33، شماره 1، صفحه 99-87.

کنی، ا. و صالحی، ف.، 1380- بیواستراتیگرافی سازند گورپی در برش نمونه با استفاده از نانوفسیل­های آهکی، نشریه دانشکده علوم زمین، شماره 4 و 5، صفحه 51 -40.

مطیعی، ه.، 1374- زمین‌شناسی نفت زاگرس، سازمان زمین‌شناسی کشور، 583 صفحه.

نبوی، ف.، 1387- نانواستراتیگرافی سازند گورپی در منطقه خرامه (شیراز) و کوه بورخ (جنوب لار)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه شهید بهشتی، 162 صفحه.

هادوی، ف. و رساایزدی، م.، 1387- نانواستراتیگرافی سازند گورپی در برش درهشهر (جنوب شرق ایلام)، فصلنامه زمین‌شناسی کاربردی، شماره 4، صفحه 299-308.

هادوی، ف. و شکری، ن.، 1388- نانواستراتیگرافی سازند گورپی در جنوب ایلام (برش کاور)، مجله رخساره­های رسوبی، جلد 2، شماره 2، صفحه 225- 217.

هادوی، ف.، خسروتهرانی، خ. و سنماری، س.، 1386- زیست‌چینه‌شناسی سازند گورپی بر مبنای نانوپلانکتون‌های آهکی در شمال گچساران، فصلنامه علوم‌زمین، شماره 64، صفحه 14 تا 23.

Alavi, M., 2004- Regional stratigraphy of the Zagros fold-thrust belt of Iran and its proforeland evolution; American Journal of Science 304: 1–20.
Bernaola, G. & Monechi, S., 2007- Calcareous nannofossil extinction and survivorship across the Cretaceous−Paleogene boundary at Walvis Ridge (ODP Hole 1262C, South Atlantic Ocean). Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology, 255, 132–156.
Bown, P. R. & Young, J. R., 1998- Techniques; In: Bown, P.R., (Ed.), Calcareous Nannofossil Biostratigraphy. Chapman and Hall, London, 16-28.
Bown, P. R., 1998- Calcareous Nannoplankton Biostratigraphy; London; Chapman & Hall; pp 1- 315.
Bown, P. R., 2005- Selective calcareous nannoplankton survivorship at the Cretaceous–Tertiary boundary. Geology 33, 653–656.
Cepek, P. & Hay, W. W., 1969- "Calcareous Nannoplankton and Biostratigraphic subdivision of the upper Cretaceous", Trans. Gulf Coast Assoc. Geol. Soc., Vol. 19: 323-333.
Darvish zade, B., Ghasemi-Nejad, E., Ghourchaei, S. & Keller, G., 2007- Planktonic Foraminiferal Biostratigraphy and Faunal Turnover across the Cretaceous-Tertiary Boundary in Southwestern Iran. Journal of Sciences, Islamic Republic of Iran 18(2): 139-149.
Gardin, S. & Monechi, S., 1998- Palaeoecological change in middle to low-latitude calcareous nannoplankton at the Cretaceous/Tertiary boundary.Bulletin de la Société Géologique de France 169, 709–723.
Gardin, S., 2002- Late Maastrichtian to early Danian calcareous nannofossils at Elles (Northwest Tunisia). A tale of one million years across the K-T boundary.
Martini, E., 1970- Standard Palaeogene calcareous nannoplankton zonatin. Nature, 226, 560-1.
Martini, E., 1971- Standard Tertiary and Quaternary Calcareous nannoplankton zonation. Procedings II Planktonic Conference, Roma, 1, 739-86.
Mohler, H. P. & Kay, W. W., 1967- Calcareous nannoplankton from early Tertiary rocks at Pont Labau, France, and Paleocene- Eocene correlations. J. Paleontol., 41, 1505-41.
Molina, E., Alegret, L., Arenillas, I., Arz, J. A., Gallala, N., Hardenbol, J., Von Salis, K., Steurbaut, E., Vandenberghe, N. & Zaghbib-Turki, D., 2006- The Global Boundary Stratotype Section and Point for the base of the Danian Stage (Paleocene, Paleogene, ‘Tertiary’, Cenozoic) at El Kef Tunisia – Original definition and revision.Episodes 29, 263–373.
Okada, H. & Bukry, D., 1980- Supplementary modification and introduction of code numbers to the low-latitude coccolith biostratigraphic zonation (Bukry, 1973; 1975). Mar. Micropaleontol., 5(3), 321-5.
Perch-Nielsen, K., 1972- Remarks on Late Cretaceous to Pleistocene coccoliths from the north athlantic. Initial Rep. Deep Sea drill Proj., 12. 1003-69.
Perch-Nielsen, K., 1979- Calcareous nannofossils from the Cretaceous between the North Sea and the Mediterranean. IUGS Series A, Vol. 6, 223-272.
Perch-Nielsen, K., 1981a- Les coccolithes du Pale.oce'ne pre's de El kef, Tunisie et leurs ance“tres. Cah. Micropaleontol. 3, 7- 25.
Perch-Nielsen, K., 1981b- New Maastrichtian and Paleocene calcareous nannofossils from Africa, Demnark, the USA and the Atlantic, and some Paleocene lineages. Eclogae Geol. Helv. 73, 831-863.
Perch-Nielsen, K., 1983- Recognition of Cretaceous stage boundaries by means of calcareous nannofossils. In: T.Birkelund, et al. (eds.), Symposium on Cretaceous Stage Boundaries, Copenhagen, Abstracts, pp. 152-6.
Perch-Nielsen, K., 1985a- Mesozoic calcareous nannofossils; In: Plankton stratigraphy (eds H.M. Bolli, J.B. Saunders and K. Perch- Nielsen), Cambridge University Press, pp. 329-426.
Perch-Nielsen, K., 1985b- Cenozoic calcareous nannofossils; In: Plankton stratigraphy (eds H.M. Bolli, J.B. Saunders and K. Perch- Nielsen), Cambridge University Press, pp. 427-554.
Perch-Nielsen, K., Mckenzie, J. & He, Q., 1982- "Biostratigraphy and isotope stratigraphy and the catastrophic extinction of calcareous nannoplankton at the Cretaceous/ Tertiary boundary". In: Silver, L.T., Schultz, P.H. (Eds.), Geological Implications of Impacts of Large Asteroids and Comets on the Earth. In: Geological Society of America, Boulder, pp. 353–371.
Pospichal, J. J., 1994- Calcareous nannofossils at the K–T boundary, El Kef: no evidence for stepwise, gradual, or sequential extinctions. Geology 22, 99–102.
Romein, A. J. T., 1979- Lineages in Early Paleocene nannoplankton. Utrecht Micropaleontology, Bull. 22, 18-22.
Roth, P. H. & Bowdler, J. L., 1979- Evolution of the calcareous nannofossil genus Micula in the Late Cretaceous. Micropaleontology, 25 (3), 272-80.
Roth, P. H., 1978- Cretaceous nannoplankton biostratigraphy and oceanography of the Northwestern Atlantic Ocean. Initial Rep. Deep Sea drill. Proj., 44. 731-59.
Sissingh, W., 1977- "Biostratigraphy of Cretaceous Calcareous Nannoplankton". Geologie Mijnbouw, 56: 37-49.
Tantawy, A. A., 2003- Calcareous nannofossil biostratigraphy and paleoecology of the Cretaceous–Tertiary transition in the central eastern desert of Egypt. Marine Micropaleontology 47, 323–356.
Thierstein, H. R., 1976- Mesozoic calcareous nannoplankton biostratigraphy of marine sediments. Marine Micropaleontol., 1, 325-62.
Varol, O., 1989- Paleocene calcareous nannofossil biostratigraphy, in Nannofossils and their applications, (eds J. A. Crux and S. E, van Heck), British Micropalaeontological Society Series, Ellis Horwood Limited, Chichester, pp. 267- 310.
Worsley, T. & Martini, E., 1970- Late Maastrichtian Nannoplankton provinces. Nature 225, 1242-1243.