ویژگی‎های زمین‎‌شناسی و ژئوشیمی کانسار مولیبدن پورفیری سیه‌کمر (باختر میانه، شمال باختر ایران)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری، گروه زمین‎شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

2 استادیار، گروه زمین‎شناسی، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

3 استاد، گروه زمین‎شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

4 دانشیار، گروه زمین‎شناسی، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

چکیده

کانسار مولیبدن سیهکمر یک سامانه مولیبدن پورفیری است که در تازهترین پژوهش نگارنده در شمال باختر ایران کشف شده، برای اولین بار در این نوشتار گزارش گردیدهو سامانه کانسارسازی آن، بر پایه دادههای زمین‌شناسی و ژئوشیمیایی، شواهد کانی‌سازی و میانبارهای سیال، توصیف و بحث شده است. استوک کوارتزمونزونیت پورفیری که به سری ماگمایی کالکآلکالن با پتاسیم بالا تعلق دارد و بر پایه داده‌های ژئوشیمی و از دید محیط زمینساختی، از نوع گرانیت‌های پس از برخوردی است، سنگ مادر کانیسازی این سامانه بهشمار میآید. با توجه به جایگیری تودههای نفوذی مولد در منطقه، کانی‌سازی مولیبدن پس از ائوسن، در حدود دوره الیگوسن رخ داده و احتمالاً فرایند کانیسازی در مرحله آخر جایگزینی ماگما صورت گرفته است. محلول گرمابی فلززای آن، بر پایه دادههای دماسنجی و شوری میانبارهای سیال، شوری کم و دمای همگنشدگی متوسط داشته است. همچنین، با توجه به نوع سنگ میزبان، دگرسانیهای همراه و دیگر شواهد، ویژگی های کانی‌سازی کانسار مولیبدن سیه‌کمر قابل مقایسه با کانسارهای مولیبدن نوع کوارتزمونزونیتی است. در مدت فرایندهای زمینساختی، سیال گرمابی کانهدار در امتداد پهنه‌های ضعف و ساختارهای گسلی مناسب بالا آمده، به درون درز و شکاف سنگهای پیرامون نفوذ کرده و با تغییر یافتن شرایط فیزیکی- شیمیایی محیط و تأثیر عوامل دیگر، در پایان کانسار مولیبدن سیهکمر تشکیل شده است.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Geological and Geochemical Characteristics of the Syah Kamar Porphyry Molybdenum Deposit, West of Mianeh, NW Iran

نویسندگان [English]

  • F. Khaleghi 1
  • Gh. Hosseinzadeh 2
  • I. Rasa 3
  • M. Moayyed 4
1 Ph.D., Department of Geology, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Geology, Faculty of Natural Science, Tabriz University, Tabriz, Iran
3 Professor, Department of Geology, Faculty of Earth Science, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
4 Associate Professor, Department of Geology, Faculty of Natural Science, Tabriz University, Tabriz, Iran.
چکیده [English]

The Syah kamar molybdenum deposit is a porphyry molybdenum system which has been explored during the recent research of author in the northwest of Iran and is being reported for the first time and its ore mineralization is explained and discussed in this paper on the basis of geological data, mineralization evidences, geochemistry and fluid inclusions thermometry data. A porphyry quartz-monzonitic stock, which belongs to the K-rich (alkali-rich) calc-alkaline rock series and on the basis of geochemical data and tectonic setting viewpoint, formed as the post-collision granites is considered as the mineralization parent rock of this system. According to the emplacement pattern of productive intrusive bodies of the region, the mineralization of molybdenum have occurred after Eocene time, about the Oligocene time, and the mineralization process has taken place most probably at the last stage of magma emplacement, and on the basis of microthermometery and salinity data, its metaliferous hydrothermal solution have had low salinity and medium homogenization temperature. In addition, according to the host rock type, accompanying alterations and some other evidences, the mineralization characteristics of Syah kamar molybdenum prospect are comparable with the molybdenum deposits of the quartz-monzonitic type. During the tectonic processes, the ore-bearing hydrothermal solution ascended along weak zones and suitable fault structures, and intruded into the joints and fissures of surrounding rocks, and as a result of physiochemical changes of environment and some other effects, finally the Syah kamar molybdenum deposit has been formed.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Molybdenum deposit
  • Porphyry
  • Quartz monzonite
  • Geochemistry
  • Syah kamar
  • Mianeh
امینیآذر، ر. و قدیرزاده، ا.، 1382- شرح نقشه زمین‌شناسی 1:100000 هشترود، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور.

حاجعلیلو، ب، 1376- گزارش پیجویی و پتانسیلیابی مواد معدنی در شهرستان میانه، اداره کل معادن و فلزات استان آذربایجان شرقی، 276 صفحه.

خدابنده، ع.، فریدی، م. و امینی‌آذر، ر.، 1377- شرح نقشه‌ زمین‌شناسی 1:100000 میانه، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور.

سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، 1380-  نقشه خطوارههای تکتونیکی ایران بر پایه دادههای سنجش از دور.

قربانی، م.، 1386- زمینشناسی اقتصادی ذخایر معدنی و طبیعی ایران، انتشارات آرین‌زمین، ص 183 تا 196.

مقصودی، ع.، سعیدی، ع. و یونسی، س.، 1387- گزارش اکتشافات ژئوشیمیایی- کانی سنگین در ورقه1:100000 میانه، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، 76 صفحه.

مهندسین مشاور زرناب اکتشاف، 1388- گزارش اکتشافات محدوده 1:25000 سیهکمر، امور اکتشافات و مهندسی توسعه، شرکت ملی صنایع مس ایران، 86 صفحه.

 

References

Azizi, H. & Moinevaziri, H., 2009- Review of the tectonic setting of Cretaceous to Quaternary volcanism in north-western Iran. Journal of Geodynamics. V. 47, pp.167–179.

Barbarin, B., 1999- A review of the relationship between granitoids types, their origins and their geodynamic environments. Lithos, V. 46, pp. 605-626.

Bloomer, S. H., Stern, R. J., Fisk, E. & Geschwind, C. H., 1989- Shoshonitic volcanism in the Northern Mariana arc: Mineralogical and major and trace element characteristics. J. Geophys. Res. V.94 (B4), pp. 4469-4496.

Bonin, B., 2004- Do coeval mafic and felsic magmas in post-collision to within-plate regimes necessarily imply two contrasting, mantle and crustal, sources? A review. Lithos, V. 78 (1/2), pp. 1-24.

Chen, Y. & Wang, Y., 2011- Fluid inclusion study of the Tangjianping Mo deposit, Dabie Shan, Henan Province: implications for the nature of the porphyry systems of post-collisional tectonic settings. International Geology Review, 53: 5, 635-655.

Eftekhar Nazhad, J., 1975- Brief history and structural development of Azarbaijan. G.S.I., Internal Report. No.8.

Kirkham, R. V. & Sinclare, W. D., 1995- Porphyry copper, gold, molybdenum, tungsten, tin and silver: Geology of Canadian mineral deposit type. Geol. N. Am. Journal, V.1, pp. 421-446.

Harris, N. B. W., Pearce, J. A. & Tindle, A. G., 1986- Geochemical characteristics of collision-zone magmatism. In: Coward, M. P., Ries, A.C. (Eds.), Collision Tectonics. Geological Society Special Publication No. 19, Blackwell Scientific Publications, pp. 67–81.

Huang, D., Dong, Q. & Gan, Zh., 1989- China Molybdenum Deposits. Geol. Pub. House, Beijing. pp.482-538.

Laznica, P., 2006- Giant Metallic Deposits. Springer publishing, pp. 180-200.

Maniar, P. D. & Piccoli, P. M., 1989- Tectonic discrimination of granitoids. Geological Society of America Bulletin, V. 101, pp. 635-643.

McLemore, V. T., Munroe, E. A., Heizler, M. T. & McKee, C., 1999- Geochemistry of the Flat porphyry and associated deposits in the Hillsboro mining district, Sierra County, New Mexico, USA, Journal of geochemical exploration, V. 67, pp. 167-189. 

Peccerillo, A. & Taylor, S. R., 1976- Geochemistry of Eocene calc-alkaline volcanic rocks from the Kastamonu area, Northern Turkey. Contribut. Mineral. Petrol., V. 58, pp. 63-81.

Rolland, Y., Billo, S., Corsini, M., Sosson,  M. & Galoyan, G., 2009- Blueschists of the Amassia-Stepanavan Suture Zone (Armenia): linking Tethys subduction history from E-Turkey to W-Iran. Int. J Earth Sci. V.98, pp. 533–550.

Shepherd, T. J., Rankin, A. H. & Alderton, D. H. M., 1985- A practical Guide to Fluid Inclusion Studies: Blackie, Chapman and Hall, New York. 239p.

Stanley, C. R. & Madeisky, H. E., 1995- Lithogeochemical exploration for hydrothermal mineral deposits using Pearce Element Ratio diagrams. In: Extended Abstracts, 17th IGES, 15–19 May 1995, Townsville, Queensland, pp.259–262.

Sun, S. S. & McDonough, W. F., 1989- Chemical and isotopic systematics of oceanic basalts: implication for the mantle composition and process. In: Saunder., A. D., Norry, M. J. (Eds.), Magmatism in the Ocean Basins, 42. Geological Society of London Special Publication, London, pp. 313–345.

Westra, G. & Keith, S. B., 1981- Classification and genesis of stockwork molybdenum deposits. Econ. Geol. 76, 864-873.

Zhu, L., Zhang, G., Guo, B., Lee, B. & Wang, F., 2010- Geochemistry of the Jinduicheng Mo- bearing porphyry and deposit, and its implications for the geodynamic setting in East Qinling, P. R. China. Chemie der Erde. 70, pp: 159-174.

Zicheng, W., Jishun, L., Haitao, H., Xin, D. & Yufei, O., 2011- Geological and geochemical characteristics and metallogenic model of the Wenquan molybdenum deposit. Chin. J. Geochem. 30, pp: 391-397.