سازوکار جایگیری باتولیت گرانیتوییدی شیرکوه با استفاده از روش فابریک مغناطیسی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، دانشکده علوم‌زمین، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران

2 استاد، دانشکده زمین‌شناسی، پردیس علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 استاد، دانشگاه پول ساباتیه تولوز، تولوز، فرانسه

چکیده

باتولیت گرانیتوییدی شیرکوه با سن کرتاسه زیرین به درون شیل‌ها و ماسه‌سنگ‌های سازندهای نایبند- شمشک پهنه ایران مرکزی تزریق گردیده و از سه واحد اصلی گرانودیوریت، مونزوگرانیت و لوکوگرانیت تشکیل شده است. برای شناسایی سازوکار جایگیری و همچنین تقدم و تأخر ماگماهای سازنده باتولیت شیرکوه از روش انیزوتروپی خودپذیری مغناطیسی (AMS) استفاده شد. این سنگ‌ها به دلیل داشتن خودپذیری مغناطیسی میانگین پایین (mSI400Km<) وابسته به گرانیت‌های پارامغناطیس هستند و از آنجا که بیوتیت مهم‌ترین کانی آهن‌دار و در بردارنده اصلی مغناطیس‌پذیری بوده است، انطباق خوبی میان انیزوتروپی خودپذیری مغناطیسی و ترکیب سنگ‌شناسی وجود دارد. تلفیق داده‌های مغناطیسی (نقشه‌های خط‌وارگی و برگ‌وارگی مغناطیسی، متغیرهای K، TوP)، مطالعات ریزساختاری همراه با داده‌های صحرایی و سنگ‌شناختی نشان می‌دهد دست‌کم دو پهنه تغذیه‌کننده در باتولیت شیرکوه به صورت بازشدگی‌های کششی در قاعده پوسته بالایی به عنوان کانالی برای تزریق ماگما رفتار کرده‌اند. با توجه به تفریق پیش‌رونده واحد‌های مختلف و همچنین الگوی منطقه‌بندی مشاهده‌شده درآنها به نظر می‌رسد سازوکار جایگیری باتولیت گرانیتوییدی شیرکوه از راه باز‌شدگی دوگانه و پرشدگی پیش‌رونده آنها توسط بسته‌های ماگمایی مختلف صورت گرفته است. این بازشدگی به صورت پله‌ای وکم و بیش به موازات پهنه برشی راست‌گرد ناحیه‌ای بوده و پرشدن پیش‌رونده این بازشدگی‌ها به ترتیب از واحد گرانودیوریتی شروع شده، با واحد مونزوگرانیتی ادامه یافته و با واحد لوکوگرانیتی به پایان رسیده و موجب به وجود آمدن باتولیت شیرکوه شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Emplacement Mechanism of Shir-Kuh Granitoid Batholith with Using AMS Method

نویسندگان [English]

  • M. Sheibi 1
  • D. Esmaeily 2
  • J. Luc Bouchez 3
1 Assistant professor, Faculty of Earth Science, Shahrood University of Technology, Shahrood, Iran
2 Professor, School of Geology, College of Science, University of Tehran, Tehran, Iran
3 Professor, University of Toulouse, Toulouse, France
چکیده [English]

The Lower Cretaceous Shir-Kuh granitic batholith in central Iran intruded to the sandstones and shales of Nayband-Shemshak Formation. The batholith consists of three main granodioritic, monzogranitic and leucogranitic units. The anisotropy of magnetic susceptibility technique (AMS) was used for distinguishing relative chronology between emplacements of the magma batches in Shir-Kuh batholith. The rather low susceptibility magnitudes (Km<400mSI) call for the dominance of biotite as magnetic carriers, considered as typical of the so-called paramagnetic granites and there is a first-order correlation between magnetic susceptibility and rock-type. The various magnetic data (magnetic lineation and foliation maps, K, P and T parameters), complemented by field and microstractural observations, allow us to propose that the two main feeders of the batholith represent tension gashes that formed at the base of the brittle crust and served as conduits for the magma. The progressive differentiation of magmas associated with petrographic zoning of the Shir-Kuh Batholith is therefore viewed as progressive opening and infilling of the En echelon gashes more or less parallel to the regional dextral shear zone. The filling started with granodiorites, followed with monzogranites and ended with leucogranites and resulted in the construction of the batholith.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Anisotropy of Magnetic Susceptibility
  • Microstructure
  • Batholith
  • Shir-Kuh
صادقیان، م.، 1383-  ماگماتیسم،‌ متالوژنی و مکانیسم جایگیری توده گرانیتوییدی زاهدان، ‌رساله دکتری دانشگاه تهران، ‌429 ص.
 
References
Alavi, M., 1994 - Tectonics of Zagros Orogenic belt of Iran, new data and interpretation. Tectonophysics, v.10, 229, p. 211–238.
Blumenfeld, P. & Bouchez, J. L., 1988- Shear criteria in granite and migmatite deformed in magmatic and solid states. J. Struct. Geol., v.10, p.361–372.
Bouchez, J. L., 1997- Granite is never isotropic: an introduction to AMS studies in granitic rocks. In: Bouchez, J. L., Hutton, D.H.W., Stephens, W.E. (Eds.), Granite: from Segregation of Melt to Emplacement Fabrics. Kluver, Dordrecht, p. 95–112.
Bouchez, J. L., Gleizes, G., Djouadi, T. & Rochette, P., 1990- Microstructure and magnetic susceptibility applied to emplacement kinematics of granites: the example of the Foix pluton (French Pyrenees). Tectonophysics, v.10, 184, p.157–171.
Castro, A., 1986- Structural pattern and ascent model in the central Extremadura batholith, Hercynian belt, Spain. Journal of Structural Geology, v. 8, p.633–645.
Ellwood, B. B., 1978- Flow and emplacement direction determined for selected basaltic bodies using magnetic susceptibility anisotropy measurements, Earth and Planetary Science Letters, v. 41, p. 254–264
Gleizes, G., Nédélec, A., Bouchez, J. L., Autran, A. & Rochette, P., 1993- Magnetic susceptibility of the Mont-Louis-Andorra ilmenite-type granite (Pyrenees): a new tool for the petrographic characterization and regional mapping of zoned granite plutons. J. Geophys. Res., v. 98, B3, p. 4317-4331
Hutton, D. H. W., 1982- A tectonic model for the emplacement of the main Donegal granite, NW Ireland. Journal of the Geological Society, London, v. 139, p. 615–631.
Ishihara, S., 1977- The magnetic series and ilmenite series granitic rocks, mining geology, v. 27, p. 293-305.
Khalili, M., 1997- Petrography, mineral Chemistry and geochemistry of Shir – Kuh granite SW of Yazd, Central Iran, Ph.D dissertation, University of Humburg, P. 148.
Mainprice, D., Bouchez, J. L., Blumenfeld, P. & Tubia, J. M., 1986- Dominant c-slip in naturally deformed quartz: implications for dramatic plastic softening at high temperatures. Geology, v. 14, p.819–822.
Nabavi, M. H., 1972- An introduction of Iranian geology. Geological Survey of Iran. 110p.
Paterson, S. R., Fowler, J. T. K., Schmidt, K. L., Yoshinobu, A. S., Yuan, E. S. & Miller, R. B., 1998- Interpreting magmatic fabric patterns in plutons. Lithos, v. 44, p.53–82.
Rochette, P., 1987- Magnetic susceptibility of the rock matrix related to magnetic fabric studies, Journal of Structural Geology, v. 9, p.1015-1020.
Shaw, H. R. & Swanson, D. A., 1974- Eruption flow rates of flood basalts, Proceedings of the Second Colombia River Basalt Symposium, p. 271–299.
Sheibi, M., Esmaeily, D., Bouchez, J. L., Nedelec, A. & Kananian, A., 2010- Geochemistry and petrology of the garnet-bearing S-type Shir-Kuh Granite, SW Yazd, Central Iran، Island Arc, v. 19, p.292–312.
Ishihara, S., 1977- The magnetic series and ilmenite series granitic rocks, mining geology, v. 27, p.293-305