تحلیل های مکانی و آماری برای ارزیابی کیفیت کانسنگ در کانسار بوکسیت جاجرم

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران

2 کارشناسی ارشد، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران

3 دانشیار، گروه جنگل‌داری، دانشکده جنگل‌داری و فناوری چوب، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

4 استادیار، گروه آمار، دانشکده علوم، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران

چکیده

کنترل عیار و تعیین کیفیت کانسنگ همواره یکی از وظایف چالش‌برانگیز زمین­شناسان و مهندسین معدن است. کیفیت ماده معدنی به عوامل بسیاری مانند اندازه و شکل هندسی کانسار، آشفتگی­های زمین­شناسی، بافت و ترکیب کانی­شناسی کانسنگ وابسته است. تعیین عوامل کنترل‌کننده عیار کانسنگ و پیش­بینی مناطق امیدبخش از نقطه نظر اقتصادی و بهره­وری عملیات معدنکاری اهمیت زیادی دارد. هدف از این مطالعه شرح تحلیل­های مکانی و آماری در ارزیابی کیفیت کانسنگ و تشخیص عوامل مؤثر بر عیار در کانسار بوکسیت جاجرم است. با تلفیق داده­های توپوگرافی، زمین­شناسی و زمین­شیمیایی، اثر گسل­ها، ارتفاع و ژرفا روی عیار و مدول که نسبت درصد وزنی Al2O3 به درصد وزنی SiO2 است، ارزیابی شد. نتایج نشان‌دهنده افزایش مقادیر Al2O3 و مدول با نزدیک شدن به گسل­هاست. همچنین، این مطالعه نشان‌دهنده تأثیر نداشتن نوع و امتداد گسل­ها بر عیار و مدول است. همبستگی منفی میان ارتفاع و ژرفا با مقادیر Al2O3 و مدول نشان از بهبود کیفیت ماده معدنی در مناطق پست و کم ژرفا دارد. به این ترتیب، تلفیق روش­های سامانه اطلاعات جغرافیایی و تحلیل­های آماری چند متغیره می­تواند در ارزیابی­های زمین- مکانی کارایی بالایی داشته باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Spatial and Statistical Analyses for Assessing Ore Quality in Jajarm Bauxite Deposit

نویسندگان [English]

  • Gh. H. Shamanian 1
  • L. Amini 2
  • Sh. Shataee 3
  • Sh. Shataee 4
1 Assistant Professor, Geology Department, Faculty of Sciences, Golestan University, Gorgan, Iran.
2 M. Sc., Geology Department, Faculty of Sciences, Golestan University, Gorgan, Iran
3 Associate Professor, Forestry Department, Faculty of Forestry and Wood Technology, Gorgan University of Agricultural and Natural Resources, Gorgan, Iran
4 Assistant Professor, Statistics Department, Faculty of Sciences, Golestan University, Gorgan, Iran
چکیده [English]

Grade control and ore quality determination has always been considered a challenging task for geologists and mining engineers. Ore quality is dependent on various factors such as size and geometry of a deposit, geological disturbances, and texture and ore mineralogical composition. Determination of factors which control ore grade and prediction of a suitable area are very important in terms of economics and productivity of mining operations. This study has tried to develop spatial and statistical analyses for evaluating ore quality and recognition of ore grade influencing factors at Jajarm Bauxite Mine. Through incorporating topographic, geologic and geochemical data, the effects of faults, elevation and depth on the ore grade and module (wt% Al2O3/Wt% SiO2 ratio) has been assessed. The results showed that the amounts of Al2O3 and module increased as we get closer to the faults. Furthermore, there was not any effect of faults type and strike on grade and module. A negative correlation between both elevation and depth with the amounts of Al2O3 and module indicates ore quality improvement in lowlands and shallow depths. Thus, the combination of geographic information system (GIS) methods and multivariate statistical analyses might be more efficient in geo-spatial assessments.

امینی، ل .، شمعانیان، غ. ح.، رقیمی، م. و جعفرزاده، ر.،1390- بررسی­های کانی‌شناسی، زمین­شیمیایی و پیدایشی کانسار بوکسیت کارستی جاجرم، شمال شرق ایران، مجله بلورشناسی و کانی‌شناسی ایران، سال نوزدهم، شماره 3، صفحه 426-413.
درویش‌زاده، ع.، 1370- زمین­شناسی ایران، نشر دانش امروز، 901 ص.
شرکت آلومینای ایران،  1388-  معرفی مجتمع آلومینای جاجرم، مجله نظام مهندسی معدن، شماره پنجم، صفحه 26-36.
شهریاری، م.، 1365-  ذخایر بوکسیت کارستی (با بستر کربناته)، جهاد دانشگاهی دانشکده فنی دانشگاه تهران 226 ص.
گزارش اکتشافی وزارت معادن و فلزات، 1376-  طرح تجهیز معدن و احداث کارخانه تولید آلومینا، منتشر نشده، 43 ص.
مهندسین خاک خوب، 1370-  گزارش زمین­شناسی و تکتونیکی کانسار بوکسیت جاجرم، منتشر نشده، 36 ص.
 
References
Bardossy, G., 1982- Karst Bauxites–Bauxite deposits on carbonate rocks, Developments in Economic Geology, Elsevier, Amsterdam, 14, 441 p.
Berberian, M. & King, G. C. P., 1981- Towards a palogeography and tectonic evolution of Iran, Earth Sci 18, 210-265.
Blaskovic, I., Dragicevic, I. & Tiswar, J., 1995- Morphological and geological indicator in the karst region of the possible bauxite deposits in the karst region of western Herzegovina, Rudarsko-geolosko-naftni zbornik 7, 17-27.
Bogatyrev, B. A., Zhukov, V. V. & Tsekhovsky, Yu. G., 2009- Formation conditions and regularities of the distribution of large and superlarge bauxite deposits, Lithology and Mineral Resources 44, 135-151.
Esmaeily, D., Rahimpour-Bonab, H., Esna-ashari, A. & Kananian, A., 2010- Petrography and Geochemistry of the Jajarm Karst Bauxite Ore Deposit, NE Iran: Implications for Source Rock Material and Ore Genesis, Turkish Journal of Earth Sciences 19, 267-284.
Goodchild, M. F., Haining, R. & Wise, S., 1992- Integrating GIS and spatial data analysis: problems and possibilities, International Journal of Geographic Information Systems 6, 407–423.
Maclean, W. H., Bonavia, F. F. & Sanna, G., 1997- Argillite debris converted to bauxite during karst weathering: evidence from immobile element geochemistry at the Olmedo Deposit, Sardinia, Mineralum deposita journal 32, 607-616.
Samanta, B. & Bhattacherjee, A., 1999- Statistical quality control: a multivariate approach, Mineral Resour 2, 227-38.
Temur, S. & Kansun, G., 2006- Geology and petrography of the Mastadagi diasporic bauxites, Alanya, Antalya, Turkey, Journal of Asian Earth Sciences 27, 512-522.
Valeton, I., 1972- Bauxite, Developments in Soil Science I, Elsevier publishing company Amsterdam London New York , 218p.