شناسایی الگوی خوشه ای رخداد زمین لرزه های پارینه روی گسل گلباف، جنوب خاوری کرمان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد، پژوهشکده علوم‌زمین، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

2 استادیار، پژوهشکده علوم‌زمین، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

3 دانشجوی دکتری، دانشگاه پاریس VI، پاریس، فرانسه

4 دکتری، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

5 کارشناس ارشد، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

6 دانشیار، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال ؛ پژوهشکده علوم‌زمین، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

7 کارشناس ارشد، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

8 کارشناس ارشد، مدیریت زمین شناسی و اکتشافات معدنی جنوب خاوری، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور، کرمان، ایران

چکیده

گستره گلباف در استان کرمان (جنوب خاوری ایران) در سال­های1360 تا 1376خورشیدی شاهد رویداد پنج زمین­لرزه با بزرگای میان Mw 5.4-7.1 بوده است. رویداد این زمین­لرزه­ها در بازه­
زمانی هفده سال نشان‌گر الگوی خوشه‌ای رخداد زمین‌لرزه‌ها روی سامانه گسلی گلباف (گوک) است. در این بخش با بهره‌گیری از رهیافت‌های موجود در دانش‌های  ریخت‌زمین‌ساخت و  پارینه­لرزه­شناسی نشان داده شده که در گذشته نیز رفتار لرزه­ای این گسل در برخی از بازه­های زمانی الگوی خوشه­ای داشته است. بدین منظور ابتدا بررسی­های دقیق ریخت­زمین­ساختی به روش نزدیک میدان انجام گرفت و با انجام پیمایش به روش RTK توسط دستگاه GPS کینماتیک، مدل ارتفاعی رقومی و نقشه توپوگرافی رقومی با دقت بالا از سطح گسیختگی­های ایجاد‌شده در زمین­لرزه­های پیشین تهیه شد. با انجام بررسی­های دقیق روی این مدل­ها، زاویه ریک گسل گلباف نزدیک به 10 درجه برآورد شد که این نشان‌دهنده چیرگی سازوکار راستالغزی آن است و با نتایج به دست آمده از روش­های لرزه­شناسی و مشاهدات خطوط خش­لغز شکل گرفته بر روی سطح گسیختگی­ها نیز هم­خوانی دارد. بر پایه انجام پژوهش­های پارینه­لرزه­شناسی با حفر ترانشه عمود بر راستای گسل گلباف، چهار زمین­لرزه پارینه با بزرگای بیش از Mw 6.6 شناسایی شد. با استفاده از برخی روابط تجربی موجود، بیشینه­ بزرگای کهن­ترین زمین­لرزه پارینه تا Mw 8.2 به دست آمد که این به دور از انتظار است و نشان می­دهد همان­گونه که امروزه در بازه­ زمانی کوتاهی پنج زمین­لرزه روی این گسل رخ داده، در گذشته نیز رخداد زمین­لرزه­ها در برخی از بازه‌های زمانی الگوی خوشه­ای داشته و در مدت زمانی کوتاه چندین زمین­لرزه بزرگ روی داده به گونه‌ای­که فرصت کافی برای نهشته­گذاری و ثبت جداگانه شواهد آنها وجود نداشته است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Determination of Clustering Pattern of Paleoearthquakes Occurrences on the Golbaf Fault, SE Kerman

نویسندگان [English]

  • M. Basiri 1
  • H. Nazari 2
  • M. Foroutan 3
  • S. Solaymani Azad 4
  • M. A. Shokri 5
  • M. Talebian 2
  • M. Ghorashi 6
  • M. J. Bolourchi 7
  • A. Rashidi 8
1 M.Sc., Research Institute for Earth Sciences, Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
2 Assistant Professor, Research Institute for Earth Sciences, Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
3 Ph.D. Student, University of Paris VI, Paris, France
4 Ph.D., Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
5 M.Sc., Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
6 Associate Professor, Islamic Azad University, North Tehran Branch,; Research Institute for Earth Sciences, Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
7 M.Sc., Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
8 M.Sc., The Geology Management and Mininig Exploration South Earth, Geological Survey of Iran, Kerman, Iran
چکیده [English]

The Golbaf area in Kerman province (SE Iran) has experienced five earthquake of Mw 5.4-7.1 between 1981 and 1998. Occurrences of these earthquakes in seventeen years time interval indicate that occurrences of earthquakes on the Golbaf (Gowk) fault system have a clustering model. In this study we use morphotectonical and paleoseismological evidences to show that seismic behavior of this fault in the past has a clustering model in some time intervals. For this purpose at the first near-field morphotectonical analysis performed using real time kinematics (RTK) GPS survey and digital elevation model and digital topographic map of surface ruptures of past earthquake prepared with high accuracy. Detail analyzing of this model indicate that the rake angle of Golbaf fault is about 10 degree. This result is in agreement with rake angle calculated from seismological methods and also observations of slickenlines on rupture plans that show dominant right lateral strike slip mechanism of the Golbaf fault. According to the paleoseismological investigations which were associated with digging a trench perpendicular to the Golbaf fault indentified four Paleoearthquake with magnitudes of Mw>6.6. By using some of empirical relationship, maximum magnitude of oldest Paleoearthquake calculated about Mw 8.2 that it is unbelievable and show similar to today that occurred five earthquake during short time interval on this fault, occurrence of earthquake in the past on some of time interval have clustering model so that occurred a lot of big earthquake in short time interval that there was not enough opportunity for sedimentation and record of evidences of this earthquake separately.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Golbaf fault system
  • Clustering pattern
  • Paleoseismology
  • Morphotectonics
  • Paleoearthquake
 

 

بصیری، م.، نظری، ح.، فروتن، م.، شکری، م. ع.، سلیمانی‌آزاد، ش.، میر، ب.، سبریر، م.، لو دورتز، ک.، اویسی، ب. و بلورچی، م. ج.، 1389-  شناسایی زمین­لرزه­های پارینه گسل گلباف با بهره­گیری از بررسی­های ریخت­زمین­ساختی. بیست و نهمین گردهمایی علوم زمین، سازمان زمین­شناسی و اکتشافات معدنی کشور، 26 تا  27 بهمن 89.

 

 بصیری، م.، نظری، ح.، فروتن، م.، شکری، م. ع.، سلیمانی‌آزاد، ش.، میر، ب.، سبریر، م.، لو دورتز، ک.، اویسی، ب.، بلورچی، م. ج.، طالبیان، م. و  قرشی، م.،  1389- نخستین یافته‌های پارینه­لرزه­شناسی بر روی گسل گلباف (حاشیه باختری بیابان لوت). چهاردهمین همایش انجمن زمین­شناسی ایران و بیست و هشتمین گردهمایی علوم‌زمین، دانشگاه ارومیه،  25 تا  27 شهریور 89..

 

سلیمانی‌آزاد، ش.، فیلیپ، ه.، حسامی‌آذر، خ. و دومینگز، ا.، 1388-  چگونگی رویداد گسلش زمین­لرزه­ای در منتهی‌الیه جنوب شرقی شبکه گسلی گیلاتو- سیاه چشمه- خوی و نقش آن در بررسی­های برآورد خطر زمین­لرزه در شمال غرب ایران. بیست و هفتمین گردهمایی علوم زمین و سیزدهمین همایش انجمن زمین­شناسی ایران، سازمان زمین­شناسی و اکتشافات معدنی کشور، 19 تا 21 بهمن 88.

 

 عباس­نژاد، ا. و داستانپور، م.، 1378-  زلزله­ها و زلزله­خیزی استان کرمان، سازمان مسکن و شهرسازی استان کرمان، کمیته فرعی مقابله با خطرات ناشی از زلزله و لغزش لایه­های زمین، انتشارات خدمات فرهنگی کرمان، 255ص.

 

یغمایی، م. ع.، 1371-  طرح مطالعه لرزه­خیزی استان کرمان، جلد اول، وزارت معادن و فلزات، شرکت توسعه علوم زمین.

 

 

 

References

 

Ambraseys, N. N. & Melville, C. P., 1982- A history of Persian earthquakes, Cambridge University Press, UK.

 

Berberian, M. & Qorashi, M., 1994- Coseismic fault-related folding during the South Golbaf earthquake of November 20, 1989, in southeast Iran. Geology, 22, 531-534.

 

Berberian, M., 1976- ''Contribution to the Seismotectonics of Iran (Part II)'', Geological  survey of Iran, Report No. 39.

 

Berberian, M., Jackson, J. A., Fielding, E., Parsons, B. E., Priestley, K., Qorashi, M., Talebian, M., Walker, R., Wright, T. J. & Baker, C., 2001- The 1998 March 14 Fandoqa earthquake (Mw 6.6) in Kerman province, southeast Iran: re-rupture of the 1981 Sirch earthquake fault, triggering of slip on adjacent thrusts and the active tectonics of the Gowk fault zone .Geophys. J. Int. (2001) 146, 371–398.

 

Berberian, M., Jackson, J. A., Ghorashi, M. & Kadjar, M. H., 1984- Field and Teleseismic observations of the 1981 Golbaf-Sirch earthquakes in SE Iran, Geophys. J. R. astr. Soc., 77, 809-838.

 

 Hessami, K. H., Jamali, F. & Tabassi, H., 2003- "Major active faults of Iran", International Institute of Earthquake Engineering and Seismology (IIEES), Tehran, Iran.

 

http://earthquake.usgs.gov 

 

http://www.globalcmt.org

 

Jackson, J., Bouchon, M., Fielding, E., Funning, G., Ghorashi, M., Hatzfeld, D., Nazari, H., Parsons, B., Priestley, K., Talebian, M., Tatar, M., Walker, R. & Wright, T., 2006-"Seismotectonic, rupture process, and earthquake-hazard aspects of the 2003 December 26 Bam, Iran, earthquake".Geophys. J. Int., 166, 1270–1292.

 

 McCalpin, J. P., 2009- Paleoseismology, Academic Press Inc., Elsevier Inc., 2nd ed., 613pp.

 

Nazari, H., 2006- "Analyse de la tectonique récente et active dans l’Alborz Central et la région de Téhéran : « Approche morphotectonique et paléoseismologique »". Ph.D. thesis, Univ. of Montpellier II, France.

 

Nazari, H., Ritz, J. F., Salamati, R., Shafei, A., Ghassemi, A., Michelot, J. L., Massault, M, & Ghorashi, M., 2009- Morphological and Paleoseismological analysis along the Taleghan fault (Central Alborz, Iran), Geophys. J. Int., 178, 1028-1041.

 

Saboor, N., Ghassemi, M. R., Eskandari, M., Oveisi, B. & Talebian, M., 2011- Influence of structural maturity of active faults in eastern Iran on the strong ground motion, 6th International Conference on Seismology and Earthquake Engineering (SEE6), May 2011, Tehran, Iran.

 

Talebian, M., Biggs, J., Bolourchi, M., Copley, A., Ghassemi, A., Ghorashi, M., Hollingsworth, J., Jackson, J., Nissen, E., Oveisi, B., Parsons, B., Priestley, K. & Saiidi, A., 2006- "The Dahuiyeh (Zarand) earthquake of 2005 February 22 in central Iran: reactivation of an intramountain reverse fault". Geophys. J. Int. 164, 137–148.

 

 Walker, R. & Jackson, J., 2002- Offset and evolution of the Gowk fault, S.E. Iran: a major intra- continental strike- slip system. J. Struct. Geol., 24, 1677-1698.

 

Walker, R. T., Talebian, M., Sloan, R. A., Rasheedi, A., Fattahi, M. & Bryant, C., 2010- Holocene slip- rate on the Gowk strike-slip fault and implications for the distribution of tectonic strain in eastern Iran. Geophys. J. Int. (2010), doi: 10.1111/j.1365-246X.2010.04538.x

 

Wells, D. L. & Coppersmith, K. J., 1994- New empirical relationships among magnitude, rupture length, rupture width, rupture area and surface displacement. Bull. Seismo. Soc. Am. 84, 974-1002.