سنگ‌شناسی و ژئوشیمی و جایگاه زمین‌ساختی- ماگمایی توده آذرین نفوذی بوئین- میاندشت پهنه سنندج- سیرجان (باختر ایران)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران.

2 گروه زمین‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اسلامشهر، تهران، ایران.

3 گروه زمین‌شناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

چکیده

توده نفوذی بوئین- میاندشت در جنوب باختر نقشه 100000 : 1 شهرستان گلپایگان و در پهنه ساختاری سنندج- سیرجان قرار دارد. این توده دارای ترکیب سنگ‌شناختی شامل گرانیت پورفیری (مونزوگرانیت- سینوگرانیت)، گرانودیوریت و گابرو- دیوریت است. روند تغییرات اکسیدهای عناصر اصلی، فرعی و خاکی کمیاب نمونه‎های بخش‎های مختلف این توده، حاکی از پیوستگی طیف ترکیبی سنگی و خویشاوندی نمونه‎های گرانیتی و گرانودیوریتی و نبود خویشاوندی بین نمونه‌های گابرو- دیوریتی با نمونه‌های گرانیتی و گرانودیوریتی است. تمامی نمونه‌ها از نظر شاخص اشباع آلومین دارای ماهیت متاآلومین تا اندکی پر‌آلومین و از نظر میزان پتاسیم دارای ماهیت پتاسیم بالاست. گرانیت‌های منطقه با توجه به ویژگی‌های ژئوشیمیایی دارای ویژگی‌های گرانیت‌های نوع I هستند. نمودارهای عنکبوتی چند عنصری این نمونه‌ها حاکی از تهی‌شدگی آنها از عناصر Ta, Nb, P, Ti و غنی‌شدگی آنها از عناصر Cs, K, Sr, Ba است. غنی‌شدگی نمونه‌ها ازLILEs  و تهی‌شدگی آنها از HFSEs بیانگر ماگماتیسم متاآلومین نوع I‌ کمان‌های آتشفشانی (VAG) ‌ است. بررسی تصاویر ماهواره‌ای و شواهد صحرایی نشان می‌دهد که دو سامانه گسلش اصلی در منطقه مورد مطالعه وجود دارد که عبارتند از: الف) گسل‎های با روند NW-SEو ب) گسل‎های با روندNE-SW.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Petrological, Geochemical and Tectonomagmatic Setting of Bouin- Miandasht Intrusion in Sanandaj- Sirjan Zone(SSZ) (West of Iran)

نویسندگان [English]

  • M. Sabeti 1
  • M. H. Emami 2
  • A. Saeedi 1
  • K. Ajdary 1
  • A. Minaee 1
  • A. R. Nadimi 3
1 Research Institute for Earth Sciences, Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
2 Department of Geology, Islamic Azad University, Islamshahr Branch, Tehran, Iran
3 Department of Geology, Isfahan University, Isfahan, Iran.
چکیده [English]

Bouin– Miandasht Intrusive body is located in South- West of Golpayegan quadrangle and Sanandaj- Sirjan Zone. This Intrusion is composed of a compositional range including: porphyroid granite (monzogranite- syenogranite), granodiorite and gabbro – diorite. Variation diagrams of major and trace elements show a trend of continuous compositive spectrum and affinity in granite to granodiorite and noncontinuous spectrum and lack of affinity between gobbro- diorite with the former group. All samples are metaluminous and slightly peraluminous, and rich in K contents. On the basis of geochemical data, these rocks are I- type granites characterized by depletion in Ta, Nb, P, Ti and enrichment in Cs, K, Sr, Rb, Ba that are obvious in the multi-element spider diagrams. The enrichment in LILEs and depletion in HFSEs reveal I- type metalominous volcanic arc granitoid (VAG).Satellite images and geological evidences show that there are 2 main fault systems in Golpayegan region with two trends of NW-SE and NE- SW.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Bouin– Miandasht
  • Sanandaj- Sirjan zone
  • Faulte system
  • Volcanic arc
  • Metalominous
  • I- type
اتردی، س.، 1366- بررسی‌های پترولوژی و پتروگرافی گرانیت‌های منطقه موته و حسن‌رباط(در محدوده ورقه چهار گوش 1:250000 گلپایگان)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم دانشگاه تهران.

احمدی‌خلجی، ا.، 1378- بررسی پترولوژیکی و پتروفابریک توده‌های نفوذی و دگرگونی مجاورتی منطقه بروجرد، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم دانشگاه تهران.

احمدی‌خلجی، ا.، 1385- پترولوژی توده گرانیتوییدی بروجرد(باختر ایران)، رساله دکتری، دانشگاه تهران.

سپاهی گرو، ا.، 1378- پترولوژی مجموعه پلوتونیک الوندبا نگرشی ویژه بر گرانیتوییدها، رساله دکتری، دانشگاه تربیت معلم تهران.

شریفی، م.، 1376- زمین‌شناسی و پترولوژی سنگ‌های دگرگونی و آذرین منطقه شمال خاور گلپایگان، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه اصفهان. 259 ص.

قاسمی، ح.، 1371- بررسی پترولوژی سنگ‌های دگرگونی و آذرین نفوذی منطقه بوئین- میاندشت (جنوب شرقی الیگودرز)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم دانشگاه تهران، 240 ص.

محجل، م.، افتخارنژاد، ج.، 1371- نقشه زمین‌شناسی گلپایگان با مقیاس 100000/1، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور.

محجل، م.، 1377- چند دگرشکلی و توالی چینه‌ای کمپلکس ژان، پهنه درود- ازنا، پهنه سنندج- سیرجان. خلاصه مقالات هفدهمین گردهمایی علوم زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور،ص 157-137.

محجل، م.، 1378- شواهد ساختاری- زمین‌شناسی بر مدل فشارش همگرای راست‌بر (Dextral Transpression)، در پهنه سنندج- سیرجان از زمان برخورد(کرتاسه پسین)، تا عهد حاضر. خلاصه مقالات هجدهمین گردهمایی علوم زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور.

 

 

References

Alther, R., Holl, A., Heyner, E., langer, C. & Kreuzer, H., 2002- High- potassium, calc-alkaline I-type plutonism in the European Variscides: northern vosges(France) and northern schwarwald(Germany). Lithos 50. pp 51-73.

Castro, A., 1987- On granitoid emplacement and related structures, A review, Geologische Rundsnau, Vol. 79. pp 101-124.

Chappell, B. W. & White, A. J. R., 1992- I-& S-type granites in Lachlan Fold Belt. Transactions of Royal Society Edinburgh Earth Sciences, 83. pp 1-26.

Chappell, B. W. & White, A. J. R., 2001- Tow contrsting granite types: 25 years later. Australian Journal of Earth Scince, 48, pp 489-499.

Chappell, B. W., BryAnt, C. J., Wyborn, D. & White, A. J. R., 1998- High- and Low Temperature I-type granites. Resource Geology, 48, pp 225-235.

Clarke, D. B., 1992- Granitoid rocks. Chapman & Hall, London. 283P.

Collins, W. J., Beams, S. D., White, A. J. R. & Chappell, B. W., 1982- Nature and origin of A- type granites with particular reference to southeastern Australia, Contributions to mineralogy and perology, 80. pp 189-200.

Condie, K. C., 1989- Geochemical changes in basalts and anezites across the Archean- Proterozoic boundary: identification and significance. Lithos. 23:1-18.

De La Roche, H., Leterrier, J., Grande Claude, P. & Marchal, M., 1980- A classification of Volcanic and plutonic rocks using R1-R2 diagrams and major element analyses– its relationships with current nomenclature, chem. Geol. No, 29, pp.183-210.

Gorton, M. P., Schandl, E. S., 2000- From continents to island arcs: a geochemical index of tectonic setting for arc- related and Within- Plate felsic to intermediate volcanic rocks. Canadian Mineralogist, 38, pp 1065-1073.

Harker, A., 1909- The natural history of igneous rocks, Methuen, London., 344p.

Harris, N. B. W., Pearce, J. A. & Thindle, A. G., 1986- Geochemical chAracteristics of collision Zone magmatism, from coward M.P. and Ries , A.C. collision tectonics Geol. Soc, Sps. Pub., No, 19, p.67-81.

Maniar, P. D., Piccoli, P. M., 1989- Tectonic discrimination of granitoids, Geol, Soc. Of am. Bull., V.101, pp 635-643.

McBirney, A. R., 1993- Igneous petrology. Jone & Bartett Publishers.

Nadimi, A., 2010- Active strike- slip faults in the central part of the Sanandaj- Sirjan Zone of Zagros orogen(Iran). PhD thesis in tectonic, University of Warsaw, Poland. 121P.

Pearce, J. A., Harris, N. B. W. & Tindle, A.G., 1984- Trace element discrimination diagrams for the tectonic interpretation of granitic rocks. Journal of Petrology,25, pp 956-983.

Peccarillo, A., Taylor, S. R., 1976- Geochemistry of the Eocene calc-alkaline volcanic rocks from the Kastamonu area northern Turkey, Contributions to Mineralogy and Petrology, Vol.58, p.63-81.

Pitcher, W. S., 1993- The nature and origin of granite, Chapman & Hall. Pub.. 321p.

Rollinson, H., 2003- Using geochemical data evaluation, presentation, interpretation translated:Karimzadeh Samarin, A, tabriz University Press, p557.

Shand, S. J., 1927- Eruptive Rocks. D. Van Nostrand Company, New York.

Streckeisien, A. L. & Le Maitre, R. W., 1979- A chemical approximation to the modal QAPF clAassification of Igneous Rocks. Neues Jahrb. Mineral. abh., 136. pp 169-206.

Taylor, S. R. & Mclennan, S. M.,1985- The continental crust , its composition and evolution . Black WAll, Oxford , 312 pp.

Weaver, B. & Tarney, J., 1984- Empirical approach to estimating the composition of the continental crust. Nature, 310. pp 575-579.

Wilson, M., 1989- Igneous petrogenesis, a global tectonic approach, Unwin Hyman Ltd., 466p.