نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

2 دانشیار، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

3 استادیار، دانشکده علوم زمین، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران

چکیده

نهشته سولفید توده‏ای آتشفشان‎زاد (VMS) روی- سرب- مس چاه گز، در چند مرحله دگرریخت و دگرگون شده است و در بخش جنوبی پهنه سنندج- سیرجان برونزد دارد. پیکره‏هـای معدنی، از توده‏هـای سولفیدی چینه‏سان، لایه‏ای، صفحه‎ای و عدسـی‏شکل تشکیل شده‎انـد و در راستای º060 تا º070 کشیدگـی نشان می‏دهند. سولفیدهـای توده‏ای به همراه سنگ‏هـای میزبان خود 3 مرحله دگرریختـی اصلی (D1, D2, D3) و 2 مرحلـه دگرگونی (M1, M2) در حد رخساره شیست سبز را تحمل کرده‏اند که همه این رخدادهـا پس از ژوراسیک میانی رخ داده است. کهن‎ترین ساختارهـای موجـود در محـدوده معدنی، لایه‏بنـدی و برگ‎وارگـی پیوسته (S1) ایجاد شـده در مرحلـه اول دگرریختـی هستنـد که در سنگ‏هـای میزبان فیلیتی- اسلیتی- شیستی حفظ شده‏اند. چین‎های مرحله اول (F1) در پیکره‎های معدنی تشخیص داده نشده‏اند، گرچه آنها در ناحیه چاه ‏گز به عنوان چین‎هایی دارای میل کم تا متوسط رو به شمال باختر و دارای یال‏های موازی شناخته شده‏اند. هندسه پیکره‎های معدنی توسط ساختارهای مرحله دوم (چین‎ها و برگ‎وارگی‎ها) کنترل شده است. چین‎های مرحله دوم (F2) میل کم رو به شمال خاور یا جنوب باختر دارند. این چین‎ها بسته تا باز هستند و سطوح محوری آنها شیب زیاد رو به جنوب و شمال دارند. پیکره‎های معدنی در بیشتر موارد دچار انتقال یافتگی از لایه‏بندی- برگ‎وارگی مرحله اول شده و به موازات برگ‎وارگی‎های سطح محوری (AS2) و ترکیبی مرحله دوم (ST2) آرایش دوباره یافته‏اند. برگ‎وارگی ترکیبی به صورت قائم است و راستای شمال خاور- جنوب باختر دارد. کانی‏های سولفیدی موجود در پیکره‎های معدنی در طی رخداد تکتونو- حرارتی مرحله دوم، دچار دگرریختی، تحرک و تبلور دوباره دینامیکی شده‏اند. ساختارهای مرحله سوم (D3)، کنترل‏کننده محلی پیکره‎های معدنی هستند و چین‎ها و پهنه‏های برشی را دربر می‏گیرند.

کلیدواژه‌ها

موسیوند، ف.، راستاد، ا.، پیتر، ج. و سولومون، م.، 1388-کانسار روی- مس- سرب چاه گز: کانی‎زایی سولفید توده‎ای تیپ Bathurst در ایران (چکیده). بیست و هفتمین گردهمایی علوم زمین.

مهندسان مشاور کاوشگران، 1369- مقدمه‎ای بر زمین‎شناسی و کانی‌سازی سرب و روی منطقه چاه گز. گزارش نقشه 5000/1. وزارت معادن و فلزات. 128 صفحه.  

مهندسان مشاور کاوشگران، 1372- شرح نقشه‎های 1000/1 منطقه معدنی سرب و روی چاه گز. جنوب باختر شهر بابک. وزارت معادن و فلزات. 120 صفحه.

 

References

Anver, S. H., 1984- Introduction to Physical Metallurgy, McGraw- Hill International Book Company, 696 p.

Atkinson, B. K., 1975- Experimental deformation of polycrystalline pyrite: effects of temperature, confining pressure, strain rate and porosity. Economic Geology, 70, 473– 487.

Barrie, C. D., Boyle, A. P. & Prior, D. J., 2007- An analysis of the microstructures developed in experimentally deformed polycrystalline pyrite and minor sulphide phases using electron backscatter diffraction. Journal of Structural Geology, 29, 1494–1511.

Barrie, C. D., Boyle, A. P. & Salter, M., 2009- How low can you go? Extending downwards the limits of plastic deformation in pyrite. Mineralogical Magazine, 73, 895-913.

Burnoll, L., 1968- Contribution a l’etude des gisments de plomb et zinc de l’ Iran. Geological survey of Iran. Report No.11.

Craig, J. R. & Vaughan, D. J., 1990- Compositional and textural variation of the major iron and base-metal sulphide minerals, in: Gray et al. (eds.) Sulphide deposits-their origin and processing. The Institute of Mining and Metallurgy, London. 1-16.

Craig, J. R. & Vaughan, D. J., 1994- Ore microscopy and ore petrology. Wily publication, 434 p.

Galley, A. G., Hannington, M. D. & Jonasson, I. R., 2007- Volcanogenic massive sulphide deposits, in: Goodfellow, W.D. (eds.) Mineral Deposits of Canada: A Synthesis of Major Deposit Types. Geological Association of Canada, Mineral Deposits Division and Geological Survey of Canada Special Publication No. 5. 141-162.

Lydon, J. W., 1988- Volcanogenic Massive Sulphide Deposits. part I: A descriptive model, in: Roberts, R.G  and Sheahan, P.A. (eds.)  Ore Deposit Models. Geoscience Canada, reprint series 3, 194 p.

Marshall, B. & Gilligan, B., 1986- An introduction to remobilization. Information from ore-body geometry and experimental considerations. Ore Geology Reviews, 2, 87-131.

Marshall, B. & Gilligan, B., 1993- Remobilization, syn-tectonic processes and massive sulfide deposits. Ore Geology Reviews, 8, 39-64.

Mohajjel, M., Fergusson, C. L. & Sahandi, M. R., 2003- Cretaceous–Tertiary convergence and continental collision, Sanandaj–Sirjan Zone, western Iran. Journal of Asian Earth Sciences, 21, 397–412.

Mousivand, F., Rastad, E., Meffre, S., Peter, J. M., Solomon, M. & Zaw, K., 2011- U-Pb geochronology and Pb isotope characteristics of the Chah gaz volcanogenic massive sulfide deposit, Sanandaj-Sirjan zone, southern Iran. International Geology Review ,53.1239-1262.

Park, A., 1988- Geometry of sheath folds and related fabrics at the Luikonlahti mine, Svecokarelides, eastern Finland. Journal of Structural Geology, 10, 487-498.

Passchier, C. W. & Trouw, R..A..J., 2005- Microtectonics. Springer Verlag, Berlin, 371 p.

Ramsay, J. G., 1967- Folding and fracturing of rocks. McGraw Hill, New York, 565 p.

Thiessen, R. L. & Means, W. D., 1980- Classification of fold interference patterns: a re-examination. Journal of Structural Geology, 2, 311–316.

Vernon, R. H., 2004- Practical guide to rock microstructure. CambridgeUniversity Press, 579 p.

Watters, W. A., Sabzehei, M., Alavi Tehrani, M., Etminan, H. & Majidi, B., 1970- Preliminary report on the geology and petrography of the metamorphic and igneous rocks of central part of Neyriz Quadrangle. Geological Survey of Iran, Internal report, 169 p.

Williams, P. F., 1985- Multiply deformed terrains. Problems of  correlation. Journal of Structural Geology, 7, 269-280.