تحلیل جنبشی هندسه چین‌خوردگی در تاقدیس آغاجاری (فروافتادگی دزفول)، ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای زمین‌شناسی، دانشگاه موناش، ملبورن، استرالیا

2 استادیار، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، تهران، ایران

3 دکتری، مدیریت اکتشاف، شرکت ملی نفت ایران، تهران، ایران

چکیده

مطالعه الگوی هندسه چین‌خوردگی‌ها و تحلیل دگرریختی آنها یکی از مهم‌ترین موضوعات زمین‌شناسی کمربند کوهزایی زاگرس به‌شمار می‌آید. علت این امر تمرکز بخش عمده‌ای از مخازن هیدروکربوری شناخته شده در نفت‌گیرهای تاقدیسی این کمربند است. در این پژوهش،  چگونگی تکامل  هندسی تاقدیس زیرسطحی آغاجاری واقع در فروافتادگی دزفول،      بر اساس اطلاعات ژئوفیزیکی حاصل از لرزه‌نگاری سه بعدی و داده‌های حفاری چاه بررسی شده است. بر اساس برش‌های ساختمانی رسم شده، تغییرات هندسی چین‌خوردگی از پلانژ به سوی میانه تاقدیس مورد توجه قرار گرفته است. همچنین به واسطه عملکرد افق‌های گسسته میانی در امتداد محور تاقدیس و عمود بر آن در امتداد قائم پیچیدگی‌های هندسی دیده می‌شود. روند تکامل تاقدیس معرف عملکرد سازوکار چرخش یال و مهاجرت لولا است و گذر از فرم هندسی جعبه‌ای به فرم جناغی با پیشرفت دگرشکلی را نشان می‌دهد. عملکرد افق‌های گسسته میانی و سازوکار چین‌خوردگی، امکان شکل‌گیری تله‌های اقماری پیرامون تاقدیس اصلی را محتمل نشان می‌دهد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Kinematic Analysis of Folding Geometry in Aghajari Anticline (Dezful Embayment), Iran

نویسندگان [English]

  • N. Kharazizadeh 1
  • M. Almasian 2
  • Sh. Sherkati 3
1 PhD student, School of Geosiences, Monash University, Melbourne, Australia.
2 Associate Professor, Geology Department, Science Faculty of Islamic Azad Univrsity, North Tehran Branch, , Tehran, Iran.
3 PhD, Exploration Directorate, National Iranian Oil Company, Tehran, Iran.
چکیده [English]

Geometric style and deformation analysis of folding are two important aims of geological studies in Zagros, which is related to concentration of considerable of hydrocarbon reservoirs in anticlinal traps of the belt. In this study, evolution and geometry of Aghajari subsurface anticline (Dezful embayment) is considered based on 3D seismic data and well information. Based on illustrated structural cross sections, special attention was paid to geometrical variations of folding from fold pericline to central part of this structure. Geometrical complexity along and normal to the fold axis is related to implication of intermediate soft units in sedimentary pile. Fold evolution analysis shows limb rotation and hing migration which are the main mechanism for fold growth and passing from box to chevron style as well. Development of satellite structure around main anticlines in Zagros is promising features for hydrocarbon entrapment, which related to involment of decollement levels in folding. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Aghajari anticline
  • Dezful embayment
  • Decollement horizons
  • Mechanical stratigraphy
  • Box fold
  • Chevron fold
مطیعی، ه.، 1372- چینه شناسی زاگرس، انتشارات سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور.##
 
References
Ahmadhadi, F., Lacombe, O. & Daniel, J. M., 2007- Early reactivation of basement faults in Central Zagros (Sw Iran): evidence from pre-folding fracture populations in Asmari Formation and Lower Tertiary Paleogeography. In: Lacombe, O., Lav, J., Verges, J. & Roure, F. (eds) Thrust Belts and Foreland Basins: From Fold Kinematics to Hydrocarbon Systems. Springer, Berlin, 205-228.    
Bahroudi, A. & Koyi, H., 2003- Effect of spatial distribution of Hormuz salt on deformation style in the Zagros fold and thrust belt: an analogue modeling approach. Journ. Of Geol. Soc of London, 160, p. 1-15.
Berberian, M., 1995- Master Blind thrust faults hidden under the Zagros folds: active basement tectonics and surface morphotectonics. Tectonophysics 241, 193-224.
Berberian, M. & King, G. C. P., 1981- Towards a paleogeography and tectonic evolution of Iran. Canadian Journal of Earth Sciences, 18, 210-265.
Beydoun, Z. R., Hughes Clarke, M. W. & Stonely, R., 1992- Petrolueum in the ZagrosBasin: a late TertiaryForlandBasin overprinted on to the outer edge of a vast hydrocarbon-rich Paleozoic-Mesozoic Passive-margin shelf, in Macqueen, R. W., and Leckie , D. A., editors, Foreland basins and fold belts: American Association of Petroleum Geologist Memoir 55, P.309-339.
Emami, H., Verges, J., Nalpas, T., Gillespie, P., Sharp, I., Karpuz, R., Blanc, E. P. & Goodarzi, M. G. H., 2010- Structure of the Mountain Front Flexture along the Anaran anticline in the Pusht-e-Kuh Arc (NW Zagros, Iran): insights from sand box models. Geological Society of London, Special Publications 2010. V. 330, P. 155-178
Falcon, N., 1969- Problems of the relationship between surface structure and deep displacements illustrated by Zagros range. In P. E. Kent, G. E. Satterthwaite, & A. M. Spencer (Eds.), Time and place in Orogeny (pp. 9-22). London: Geological Society.
Falcon, N., 1974- Southern Iran: Zagros mountains. In A. Spencer (Ed.), Mesozoic-Cenizoic orogenic belts. Geological Society of London, Special Publication 4, P. 199-211.
Hesami, K., Koyi, H. A., Talbot, C. J., Tabasi, H. & Shabanian, E., 2002- Progressive unconformities within an evolving foreland fold-thrust belt, Zagros Mountains. Journal of Geological Society, London, 158, 969-981.
Koop, W. J. & Stoneley, R., 1982- Subsiden history of the Middle East Zagros Basin, Permian to Recent: Phil. Trans. R. Soc. London, A 305, p. 149-168.
McQuillan, H., 1974- Fracture patterns on Kuh-e-Asmari anticline, Southwest Iran. AAPG, V. 58, No. 2, P. 236-246.
McQuillan, H., 1973- Small-scale fracture density in Asmari Formation of SW Iran and its relation to bed thickness and structural setting. American Association of Petroleum Geologists Bulletin, 57, 2367-2385.
O’Brien, C. A. E., 1950- Tectonic problems of the oil field belt of southwest Iran Proceeding of 18th International of Geological Congress, Great Britain, part 6, pp. 45-58.
O’Brien, C. A. E., 1957- Salt diapirism in south Persia. Geologie en Mijnbouw, 19, 357-376.
Sepehr, M. & Cosgrove,  J. W., 2005- Role of the Kazerun Fault Zone in the formation and deformation of the Zagros fold-thrust belt, Iran, Tectonics, 24, TC5005, doi: 10.1029/2004 TC001725.
Sherkati, S. & Letouzey, J., 2004- Variation of structural style and basin evolution in the central Zagros (Izeh zone and Dezful Embayment), Iran, Marine and Petroleum Geology, V. 21, No. 5, p. 535-554.
Sherkati, S., Molinaro, M., Frizon de Lamotte, D. & Letouzey, J., 2005- Detachment folding in the Central and Eastern Zagros fold-belt(Iran): salt mobility, multiple detachments and late basement control, Journal of Structural Geology, 27, 1680-1696.
Sherkati, S., Letouzey, J. & Frizon de Lamotte, D., 2006- Central Zagros fold-thrust belt (Iran): New insights from seismic data, field observation, and sandbox modeling: Tectonics, v. 25, TC 4007, doi: 10.1029/2004TC001766.
Stocklin, J., 1968- Structural history and tectonics of Iran. A review. American Association of Petroleum Geologists Bulletin, 52, 1229-1258.
Talbot, C. & Alavi, J. M., 1996- The past of a future syntaxis across the Zagros: In Alsope, G.L., D.L. Blundell, I. Davison, (Eds). Salt Tectonics. Geol. Soc. of London Special Publication. 100, p.129-151
Takin, M., 1972- Iranian geology and continentl drift in the Middle East: Nature, v. 235, p. 147-150
Talebian, M. & Jackson, J., 2002- Offset on the main Recent Fault of NW Iran and implication for the Late Cenozoic tectonics of the Arabia-Eurasia collision zone, Geophys. J. Int., 150, 422-439.
Vernant, Ph., Nilforoushan, F., Hatzfeld, D., Abbassi, M. R., Vigny, C., Masson, F., Nankali, H., Martinod, J., Ashtiani, A., Bayer, R., Tavakoli, F. & Chery, J., 2004- Present-day crustal deformation and plate kinematics in the middle East constrained by GPS measurements in Iran and northern Oman. Geophys. J. Int., 157, 381-398.