رخساره‌های مرز سازند‏های پابده و آسماری در برش کوه آسماری: گواهی بر ناپیوستگی مرز روپلین-شاتین در ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه علوم‌زمین، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

2 سازمان زمین‌شناسی ایالت ایلی‌نوی، دانشگاه ایلی‌نوی، امریکا

3 گروه زمین‌شناسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

4 آموزش و پرورش سنندج، سنندج، ایران

چکیده

در برش کوه آسماری، نهشته‌های بالایی سازند پابده دربردارنده رخساره‌های میکروبی (توفا و استروماتولیت) وابسته به محیط‌های دریاچه‏ای است. مرز بالایی نهشته‌های یاد شده ناپیوسته است و با افقیاز خاک قدیمی مشخص شده است. بر روی این افق، انیدریت پایه و نهشته‌های ژرف زون تدریجی سازندهای پابده و آسماری جای دارند. هم‌ارز زون تدریجی، نهشته‌های بخش پایینی سازند آسماری در برش‌های کوه میش، شاهزاده عبدالله، تنگ سرخ و رگ سفید و چاه‏های گچساران 31 و آغاجاری 61 هستند که بر روی مرز ناپیوسته یا پیوستگیهم‌ارز جای دارند. بنابراین، انیدریت پایه و نهشته‌های زون تدریجی، به سازند آسماری وابسته هستند. تغییرات بارز رخساره‌ها در نزدیک مرز سازندهای آسماری-پابده به رخداد بارگذاری راندگی، تغییرات آب و هوا و نوسانات سطح نسبی دریاها در مرز روپلین-شاتین وابسته است.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Pabdeh-Asmari Boundary Facies in Kuh e-Asmari Section: Evidence for Unconformable Ruplian-Chattian Boundary in Iran

نویسندگان [English]

  • Hadi Amin-Rasouli 1
  • Y. Lasemi 2
  • M. Ghomashi 3
  • S. Zaheri 4
1 Dept. of Geosciences, University of Kurdistan, Sanandaj, Iran
2 Illinois State Geological Survey, Champaign, Illinois, USA
3 Department of Geology, Sistan and Baluchestan University, Zahedan, Iran
4 Administer Education of Sanandaj, Sanandaj, Iran
چکیده [English]

The uppermost layers of the Pabdeh Formation in Kuh e-Asmari section consist of microbial (tufa and stromatolite) facies interpreted to have been deposited in a lacustrine environment. These deposits are unconformably overlain by basal anhydrite and transitional zone of the Asmari and Pabdeh Formations. The transitional zone is correlated with the lower Asmari (with a basal unconformity or correlative conformity) in the Gachsaran No. 31 and Aghajari No. 61 wells and in Kuh e-Mish, Shahzadeh Abdullah, Tang-Sorgh and Rag-Sefid surface sections. Therefore the basal anhydrite and transitional zone should be considered as a part of the Asmari Formation. The drastic facies change near the Pabdeh and Asmari contact is due to thrust-loading, relative sea-level changes and climatic variations close to Ruplian-Chattian boundary.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Pabdeh Formation
  • Asmari Formation
  • Kuh e-Asmari
  • Ruplian
  • Chattian
 

کتابنگاری

آرام، ع.، 1383- سکانس استراتیگرافی سازند آسماری و بررسی محیط رسوبی آن در میدان نفتی رامین. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران، 148 صفحه.

 آقانباتی، ع.، 1383- زمین‌شناسی ایران. سازمان‌زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، 586 [619] صفحه‌.

 اطلس راه‏های ایران، 1385- انتشارات موسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، 256 صفحه.

 امیدپور، آ.، 1383- سکانس استراتیگرافی سازند آسماری و بررسی دیاژنز و محیط رسوبی آن در میدان نفتی کوپال. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران، 178 صفحه.

 امین‌رسولی‌، ه‌.، 1386- چینه‏نگاری سکانسی سازند آسماری و نهشته‌های هم ارز آن (بخش بالایی سازند پابده) در زاگرس چین خورده، جنوب باختر ایران‌. رساله دکتری، دانشگاه‌تربیت‌معلم‌، 160 صفحه‌.

 امین‌رسولی‌، ه.‌، لاسمی، ی.، 1387- رخساره‌های مرز روپلین- شاتین در برش کوه آسماری: گواهی بر این که مرز روپلین-شاتین در ایران ناپیوسته است. مجموعه مقالات دوازدهمین همایش انجمن زمین شناسی ایران.

 رئیسی، و.، 1377- بررسی رخساره‌ها و محیط رسوبی سازند آسماری (الیگو- میوسن) در فروافتادگی دزفول جنوبی. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت‌معلم تهران، 84 صفحه.

 زاهدی نژاد، ج.، 1366- مطالعه زمین‌شناسی بخش ماسه‏سنگی اهواز در حاشیه جنوب غربی حوضه رسوبی آسماری. گزارش شماره 4028، مناطق نفت خیز جنوب، 125 صفحه.

 لاسمی، ی. و امین‏رسولی، ه.، 1382- چینه‌نگاری سکانسی سازند قم در بخش مرکزی حوضه ایران مرکزی: ارزش زمان چینه‌شناختی سکانس‌ها در تشخیص سن عضوها. مجموعه مقالات بیست و دومین گردهمایی علوم‌زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، صفحه‌های 476-475.

 مطیعی، ه.، 1372- زمین‌شناسی ایران: چینه‌شناسی زاگرس. طرح تدوین کتاب، سازمان زمین شناسی کشور، شماره 1، 536 صفحه.

 نجفی، د.، 1377- میکروبیوستراتیگرافی سازند پابده در شمال شرق فروافتادگی دزفول و ارتباط چینه‏ای آن با سازندهای تله زنگ، کشکان و شهبازان. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت معلم تهران، 96 ]116[ صفحه.

 

 

References

Adams, T. D. & Bourgeois, F., 1967- Asmari Biostratigraphy: Iranian Oil Operation Companies, Geological and Exploration Division, Report No. 1074: 6-11.

Adams, T. D., 1969- The Asmari Formation of Lurestan and Khuzestan Province: Company Report, No. 1154.

Alavi, M., 2004- Regional stratigraphy of the Zagros fold-thrust belt of Iran and its proforeland evolution: American Journal of Science, 304: 1–20.

Amirshahkarami, M., Vaziri-Moghaddam, H. & Taheri, A., 2007- Sedimentary facies and sequence stratigraphy of the Asmari Formation at Chaman-Bolbol, Zagros Basin, Iran: Journal of Asian Earth Sciences, 29(5-6): 947-959.

Askari, Z. & Lasemi, Y., 1997- Highstand shedding of carbonate platform: Evidence from the Middle-Upper Jurassic Chaman-Bid Formation (Lower Zuni Sequences) from the Kopet-Dagh Basin, Northeast Iran: CSPG-SEPM joint convention program and Abstract, Calgary, Canada, 28 p.

 Blomeier, D. P. G. & Reijmer, J. J. G., 2002- Facies architecture of an Early Jurassic carbonate platform slope (Jbel Bou Dahar,   High Atlas, Morocco): Journal of Sediment. Res., 72: 462-475.

Burchette, T. P. & Wright , V. P., 1992- Carbonate ramp depositional systems. Sedimentary Geology, 79: 3-57.

Conalongo, M. L. & Posini, G., 1997- The Messinian historical stratotype and the Tortonian/Messinian boundary. In: A. Montanari, G. S. Odin & R. Coccioni (eds.), Miocene Stratigraphy- An Integrated Approach: Elsevier, 15: 107-123.

Dipova, N. & Doyuran, V., 2006- Characterization of the Antalya (Turkey) tufa deposits: Carbonates and Evaporites, 21 (2): 144-160.

Donaldson, W. S., Plint, A. G. & Longstaffe, F. J., 1999- Tectonic and eustatic control on deposition and preservation of Upper Cretaceous ooidal ironstone and associated facies: Peace River Arch area, NW Alberta, Canada: Sediment., 46: 1159-1182.

Droste, H., 1990- Depositional cycles and source rock development in an epeiric intra-platform basin: the Hanifa Formation of the Arabian Peninsula: Sediment. Geol., 69: 281-296.

Dunham‚ R. J.‚ 1962- Classification of carbonate rocks according to depositional texture. In: W. E. Ham (ed.)‚ Classification of Carbonate Rocks: AAPG Mem., 1: 108-121.

Emery, D. & Mayers, K., 1996- Sequence stratigraphy: Blackwell, Science, 279 p.

Flugel, E., 2004- Microfacies of carbonate rocks, analysis, interpretation and application: Berlin, Springer-Verlag, 976p.

Geel, T., 2000- Recognition of stratigraphic sequences in carbonate platform and slope deposits: empirical models based on microfacies analysis of Paleogene deposits in southeastern Spain: Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology, 155: 211–238.

Golonka, J. & Kiessling, W., 2002- Phanerozoic Time scale and defineation of Time Slices. In: W. Kiessling, E. Flügel & J. Golonka (eds.), Phanerozoic reef patterns: SEPM Spec. Publ., 72: 11-20.

Hsu, K. J., Montadert, L., Bernoulli, D., Cita, M. B., Erickson, A., Garrison, R. E., Kidd, R. B., Melieres, F., Miller, C. & Wright, R., 1977- History of the Mediterranean salinity crisis: Nature, 267: 399-403.

James, G. A. & Wynd, J. G.‚ 1965- Stratigraphic nomenclature of Iranian Oil Consortium Agreement Area: AAPG Bull., 49: 2182-2245.

Jones, R.W., Racey, A., 1994- Cenozoic stratigraphy of the Arabian Peninsula and Gulf. In: Simmons, M.D. (ed.), Micropalaeontology and Hydrocarbon Exploration in the Middle East: Chapman and Hall, London, pp. 273–307.

Kendall, A. C., 1992- Evaporites. In: R.G. Walker & N.P. James (eds.), Facies models: Response to sea level: St. John's, Newfoundland, Geol. Assoc. of Canada, 259–296 pp.

Lasemi, Z., Norby, R. D., Utgaard, J. E., Ferry, W. R., Cuffey, R. J. & Dever, Jr., G. R., 2003- Mississippian carbonate buildups and cool-water-like carbonate platforms in the Illinois Basin, Midcontinent U.S.A. In: W.M. Ahr, P.M. Harris, W. A. Morgan & I. D. Somerville (eds.), Permo-Carboniferous Carbonate Platforms and Reefs: SEPM Spec. Publ., 78 and AAPG Mem., 83: 69-95.

Lees, G. M., 1933- Reservoir rocks of Persian oil fields: AAPG Bull., 17: 229-240.

Middleton, G. V., 1973- Johannes Walther’s law of the correlation of facies: GSA Bull., 84: 979-988.

Murris, R. J., 1981- Middle East: Stratigraphic evolution and oil habitat: AAPG Bull., 64: 597–618.

Nolan, S. C., Skelton, P.W., Clissold, B.P. & Smewing, J.D., 1990- Maastrichtian to early Tertiary stratigraphy and palaeogeography of the Central and Northern Oman Mountains: Geological Society of London, Special Publication, 49:495-519.  

Read, F., 1985- Carbonate platform facies models: AAPG Bull., 69 (1):1-21.

Richardson, R .K., 1924- The geology and oil measures of southwest Persia: Journal Inst. Petr. Tech., 10 (43): 256-283.

Rodrigues, R., 2005- Chemostratigraphy. In: E.A.M. Koutsoukos (ed.), Applied Stratigraphy: Springer, chapter 8: 165-178.

Rouchy, J. M. & Saint-Martin, J.P., 1992- Late Miocene events in the Mediterranean as recorded by carbonate-evaporite relations: Geology, 20: 629–632.

Sarg., J. F., 2001- The sequence stratigraphy, sedimentology, and economic importance of evaporate-carbonate transitions: a review: Sediment. Geol., 140: 9-42.

Scholl, D. W. & Taft, W. H., 1964- Algal contributors to the formation of calcareous tufa, Mono Lake. California: J. Sediment. Pet., 34: 309-319.

Seyrafian, A., 2000- Microfacies and depositional environment of the Asmari Formation at Deh-Dez area (A correlation across Central Zagros Basin): Carb. & Evap., 5: 121-129.

Stoneley, R., 1975- Asmari and younger Formations. Inter office memo. O.S. Co. (unpubl.).

Thomas, A.N., 1950- Facies variations in the Asmari Limestone: International Geological Congress, London, 74-82 p.

Titschack, J., Bromley, R. C. & Freiwald, A., 2005- Plio-Pleistocene cliff-bound, wedge-shaped, warm-temperate carbonate deposits from Rhodes (Greece), Sedimentology and facies: Sediment. Geol., 180: 29–56.

Tucker, M. E. & Wright, V. P., 1990- Carbonate Sedimentology: Blackwell, Oxford, 482P.

Tucker, M. E., 1993- Carbonate diagenesis and sequence stratigraphy: Sedimentology Review, 1: 51-72.

Van Simaeys, S., De Man, E., Vandenberghe, N., Brinkhuis, H. & Steurbaut, E., 2004- Stratigraphic and palaeoenvironmental analysis of the Rupelian–Chattian transition in the type region: evidence from dinoflagellate cysts, foraminifera and calcareous nanofossils: Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology, 208: 31– 58.

Vaziri-Moghaddam, H., Kimiagari, M. & Taheri, A., 2005- Depositional environment and sequence stratigraphy of the Oligo-Miocene Asmari Formation in SW Iran: Facies, 52 (1): 41-51.

Wynd, J. G. 1965- Biofacies of the Iranian oil consortium agreement area: IOOC report no. 1082 (unpublished), 89 p.