مطالعه کانی شناسی و ژئوشیمی کانسنگ و سنگ میزبان کانسار منگنز رباط کریم، جنوب باختر تهران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه زمین شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 گروه زمین‌‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

چکیده

کانسار منگنز رباط­کریم در 7 کیلومتری شمال­باخترشهرستان رباط­کریم(جنوب­باختر تهران) و در حاشیه شمال­خاوری کمربند آتشفشانی ارومیه- دختر قرار گرفته است. از نظر زمین‌شناسی ناحیه­ای، این منطقه در مجموعه آتشفشانی ائوسن شمال ساوه، با ترکیب سنگ­شناسی ریولیت، تراکیت، آندزیت و بازالت قرار گرفته است. کانی­سازی به شکل رگه­ای و درون گسلها، درزه­ها و شکستگیهای سنگ­های آتشفشانی صورت گرفته است. بر اساس مطالعات کانی­شناسی، این رگه­ها از کانی­های پیرولوزیت، پسیلوملان، رامزدلیت و هلندیت به همراه کانی­های کلسیت و کوارتز تشکیل شده است. در همرشدی اکسیدهای منگنز با کانی­های کوارتز و کلسیت و وجود بافت­های متنوع پرشدگی فضای باز حاکی از فعالیت سیال گرمابی از نوع اپی­ترمال است. ژئوشیمی عناصر اصلی و جزئی نمونه­های کانسنگ منگنز رباط­کریم، بی­هنجاری منفی عنصر سریم و همچنین تشابه الگوی بهنجار شده عناصر خاکی کمیاب کانسنگ منگنز رباط­کریم با سنگ­های میزبان آتشفشانی و دیگر کانسارهای گرمابی منگنز جهان نشان­دهندة منشأ اپی­ترمال این کانسار است. آب­های جوی و یا ماگمایی میتوانند منشأ سیال سازنده کانسنگ­های منطقه باشند که ضمن چرخش در سنگ­های آتشفشانی ائوسن، منگنز و دیگر فلزها را شسته و حین بالا­آمدن از مسیرهای مناسب مانند گسلها و شکستگیهای عمده، کانیسازی کرده­اند. فشار زیاد سیال کانیساز موجب شده است که در برخی مناطق سنگ­های تراکیتی به سنگ­های شبه­برشی تبدیل شوند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Study of Mineralogy and Geochemistry of Manganese Ore and Host Rocks of the Robat Karim Manganese Deposit, Southwest Tehran

نویسندگان [English]

  • Seyed Javad Moghaddasi 1
  • Y. Negahban 2
1 Department of Geology, Payame Noor University, Tehran, Iran.
2 Department of Geology, Payame Noor University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Robat Karim manganese deposit is located in 7 km northwest of Robat Karim (southwest of Teharan), within northeastern margin of Orumiyeh-dokhtar volcanic belt. Based on regional geology, the studied area is situated in the northern Saveh Eocene volcanic assemblage, composed of rhyolite, trachyte, andesite and basalt. Manganese mineralization is occurred as veins, in faults, joints and fractures that crosscut the volcanic rocks. According to mineralogical studies, the manganese ore of the studied area is composed of pyrolusite, psilomelane, ramsdelite and hollandite, as well as calcite and quartz. Intergrowths of manganese oxides and quartz (or calcite) associated with various open space filling textures support the epithermal origin of the ore forming fluids in this area. Geochemistry of major and trace elements in Robat Karim manganese ores, similarity of their chondrite normalized REE pattern with volcanic host rocks and other hydrothermal manganese deposits of the world, as well as negative Ce anomaly indicate a probable epithermal origin of the deposit. Ore forming fluids could be originated from meteoric and/or magmatic waters circulating through Eocene volcanic rocks, dissolve manganese and other metals and deposit them in fault planes and major fractures. High pressure of the ore forming fluid has caused the formation of brecciated trachyte. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Mineralogy
  • Geochemistry
  • Rare earth elements
  • manganese
  • Robat Karim
کتابنگاری
 
آرین، م. ع.، 1370- پتروگرافی و پترولوژی سنگ­های آتشفشانی منطقه رباطکریم، پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت معلم تهران.
امیری، ع.، 1374- مطالعه زمین­شناسی، کانیشناسی و عوامل کنترل کننده تشکیل و تمرکز ماده معدنی در کانسار منگنز رباط کریم، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس.
روان­بد، ب.، 1366-  مطالعه متالوژنی کانسار منگنز رباط کریم از دیدگاه ژئوشیمی. پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران.
معین­وزیری، ح. و احمدی، ع.، 1377‏- پترولوژی و پتروگرافی سنگ­های آذرین، انتشارات دانشگاه  تربیت معلم.
مقدسی، س. ج.، 1385- مینرالوگرافی (کانهنگاری). انتشارات دانشگاه پیام نور، 240 صفحه.
 References
 Adachi, M., Yamamoto, K., and Sugisaki, R., 1986- Hydrothermal chert and associated Siliceous rocks from the northern pacific: Their geological significations indication of ocean ridge activity: sed. Geology, V._47: 125-148.
Choi, J. H., Hariya, Y., 1992- Geochemistry and depositional environment of Mn oxide deposits in Tokoro belt, northeastern Hokkaido, Japan. Econ. Geol., V.87: 1265-1274.
 Cronan, D. S., 1980- Underwater minerals: London. Academic press. P. 362.
 Dostal, J., Church, B. N., Reynolds, P. H.  and Hopkinson, L., 2001- Eocene volcanism in the BuckCreek basin, central British Columbia (Canada): transition from arc to extensional volcanic. J. Volcano. Geothermal. Res., 107: 149-170.
 Elderfield, H., Greaves, M. J., 1981- Negative Cerium anomalies in the rare earth element patterns of oceanic ferromanganese nodules. Earth planet. Sci. Let., V. 55. P.163-170.
 Gultekin, A. H., 1998- Geochemistry and Origin of the Oligocene Binkilic Manganese Deposit; Thrace Basin, Turkey. Tr. Jr. of Earth Sciences. V. 7. P.11-23.
Marta, J. K., 1992- Geochemistry and origin of the Bald knob manganese deposit, North Carolina, Eco. Geol., V. 87: 2035-2040.
Mosier, D. L., and Campbell, D. L., 1995- Epithermal Mn Deposits. In: du Bray, E.A. (Editor), Preliminary compilation of descriptive geoenvironmental mineral deposit models, U.S. Geological Survey, Denver, Colorado, Open-File Report 95-831, p. 170-173
Nicholson, K., 1992-. Contrasting mineralogical–geochemical signatures of manganese oxides; Guides to metallo genesis, Economic Geology. 87, P. 1253-1264.  
Pracejus, B., 2008- The Ore minerals under the microscope: an optical guide, Elsevier. 875 p
 
Rollinson, H. R., 1993- Using geochemical data: evaluation, presentation, interpretation. Longman Scientific & Technical, 351 p.
Takahashi, Y., Tada, A., Shimizu, H., 2004- Distribution of pattern of rare earth ions between water and montmorillonite and its relation to
the sorbet species of the ions. Analytical Sciences  20,P.1301–1306.
Taylor, S.R. and McLennan, S.M., 1985- The continental crust: its composition and evolution, Black well, Oxford.
 Toth, J.R., 1980. Deposition of Submarine cherts rich in manganese and iron. Geol. Soc.of Am. Bull., V.91: 44-54.