نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه زمین شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت مدرس تهران، تهران، ایران

2 پردیس علوم، دانشکده زمین‌شناسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

چکیده

گرانیت‌های مجموعه پلوتونیک ملایر دارای میانبارهای (انکلاو) ماگمایی با تنوع  اندازه، شکل ظاهری، کانی‌شناسی و ترکیب شیمیایی است. تفسیر نمودارهای دو­متغیره ژئوشیمیایی عناصر اصلی و کمیاب با توجه به محتوای بالاتر برخی از اکسیدها مانندMnO ، TiO2،MgO ، CaOو  FeOt در نمونه‌هایی از میانبارها  نسبت به سنگ میزبان و همین طور روندهای خطی مشاهده شده از این اکسیدها و برخی از عناصر کمیاب همچون Cr، Ni، V نشان­دهندة ماهیت متفاوت و در واقع منشأ مافیک‌تر این دسته از میانبارها  (نوع مافیک) نسبت به سنگ میزبان و دیگر میانبارهای فلسیک است. مطالعه ترکیب شیمیایی میانبارها در مقایسه با سنگ میزبان، بهره‌گیری از روش‌های آماری دو و چند­متغیره (رگرسیون دو­متغیره، ضرایب همبستگی، تحلیل خوشه‌ای و تحلیل مؤلفه‌های اصلی) بیانگر تباین مشخص ترکیب شیمیایی بین میانبارهای مافیک با فلسیک و سنگ میزبان و از طرفی شباهت بین میانبارهای فلسیک و سنگ میزبان است. این ویژگی به صورت پراکندگی مشخص بیشتر اکسیدها نسبت به خط رگرسیون و ضریب R2 پایین در رگرسیون دو­متغیره، ضریب همبستگی ناچیز اکسیدهای عناصراصلی و اغلب عناصر کمیاب میانبارهای مافیک در برابر سنگ میزبان، قرارگیری نمونه‌ها در دو گروه متفاوت و مجزا در الگوی شاخه درختی و جهت‌گیری بردار متغیرها و نمونه‌ها در نمودار دو­متغیره تحلیل مؤلفه‌های اصلی (PCA)قابل مشاهده است و تأیید­کننده روندهای ژئوشیمیایی متفاوت مشاهده شده برای عناصر مختلف در میانبار و سنگ میزبان در نمودار‌های دو­­متغیره ژئوشیمیایی (هارکر) است.

کلیدواژه‌ها

کتابنگاری

افتخارنژاد، ج.، 1360- تقسیم بندی تکتونیکی ایران با توجه به حوضه های رسوبی. مجله انجمن نفت ایران، شماره 82، 19-28.

حسنی پاک، ع.ا.، شریف الدین، م.، 1380- تحلیل داده‌های اکتشافی. انتشارات دانشگاه تهران.

فرقانی، ع.، 1348- مطالعه کانی‌شناسی و سنگ‌شناسی گرانودیوریت سامن (ملایر)، نشریه شماره 15دانشکده فنی، دوره دوم.

گودرزی، ح. ا. ،1374- ماگماتیسم و متامورفیسم منطقه ملایر- بروجرد، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم، دانشگاه تربیت معلم.

دیوسالار، ر.، ولی‌زاده، م.، 1389- منشأ انکلاوها و زینولیت‌های متاپلیتی مجموعه پلوتونیک ملایر، فصلنامه علوم‌زمین، سال نوزدهم، شماره 76، ص 17-9.

دیوسالار، ر.، ولی‌زاده م.و.، احدنژاد و.، اسماعیلی د.، 1388-مطالعه‌ی انکلاو‌های ماگمایی مجموعه‌ی پلوتونیک ملایر"، مجله علوم دانشگاه تهران ،35،2 ص 85-71.

صادقیان، م.، 1383- پترولوژی سنگ های نفوذی و دگرگونی منطقه چشمه قصابان همدان. رساله دکتری، دانشگاه تهران.

قلمقاش، ج.، محمدیها، ک.، رشید،ح.، قهرایی پور، م.، 1384- امتزاج و اختلاط ماگمای مافیک و فلسیک در باتولیت الوند، شاهدی بر همزیستی  ماگمایی. چکیده بیست و سومین همایش علوم زمین، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی ایران.

مدنی ایوری، ح.،1359- پتروگرافی و پترولوژی توده آذرین گرانودیوریتی منطقه سامن و سنگ‌های همبر آن. پایان نامه کارشناسی ارشد پترولوژی دانشگاه تهران.

هاشمی، س. م.، 1385- مطالعه فرآیندهای تحول ماگمایی مجموعه پلوتونیک الوند. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه بوعلی سینا، همدان.

 

 

References

Arvin, M., Dargahi, S., Babaei, A. A., 2004- Petrogenesis and origin of the chenar granitoid stock , NW of Kerman, IRAN: Evidence of neotectonic subduction related arc magmatism.journal of Asian Earth Sciences 24: 105-113.

Barbarin, B., 2005- Mafic magmatic enclaves and mafic rocks associated with some granitoids of the central Sierra Nevada batholith, California: nature, origin, and relations with the hosts‌., Lithos 80 :155– 177.

Blake, S., Fink, J. H., 2000- On the deformation and freezing of enclaves during magma mixing. Journal of Volcanology and Geothermal Research 95:1–8.

Buccianti, A., Peccerillo, A., 1999- The complex nature of potassic and ultrapotassic magmatism in Central-Southern Italy: a multivariate analysis of major element data. In: Lippard S J, Naess A, Sinding-Larsen R (eds) Proceedings of the 5th Annual Conference of the International Association for Mathematical Geology. Tapir, Trondheim, p. 145-150

Coulon, C., Clocchiatti, R., Maury, R. C., Westercamp, D., 1984- Petrology of basaltic xenoliths in andesite to dasite host lava from Martinique, evidence for magma mixing.Bull. Volcano, 47, 705-734.

Debon, F., 1991- Comparative major element chemistry in various ‘‘microgranular enclave–plutonic host’’ pairs. In: Didier, J., Barbarin B. (Eds.), Enclaves and Granite Petrology, Developments in Petrology, vol. 13. Elsevier, Amsterdam, pp. 293–312.

Donaire, T ., Pascual. E ., Pin, C ., Duthou,  J. L., 2005- Microgranular enclaves as evidence of rapid cooling in granitoid rocks: the case of  the Los Pedroches granodiorite, Iberian Massif, Spain,. Contrib Mineral Petrol.149: 247–265.

Gabriel, K. R., 1971- The biplot graphical display of matrices with application to principal component analysis. Biometrika 58: 453-467.

Ghalamghash, J., Mirnejad, H., Rashid, H.,2009- Magma mixing and mingling pattern along Neo-Tethys continental margin, Sanandaj-Sirjan zone, NW Iran: a case study from Alvand pluton, Neues Jahrbuch Fur Minealogie. Accepted paper for 2009.

Kumar, S., Rino, V., 2006- Mineralogy and geochemistry of microgranular enclaves in Palaeoproterozoic Malanjkhand granitoids, central India: evidence of magma mixing, mingling, and chemical equilibration. Contrib.Mineral.Petrol (2006) 152:591–609.

Pearce, J. A., 1983- Role of sub-continental lithosphere in magma genesis at active continental margins. Continental Basalts and Mantle Xenoliths. Shiva, Nantwich, p. 230-249

Sepahi, A. A.,2007- Syn-plutonic dykes and magma mingling: An example from the Alvand plutonic complex, Sanandaj-Sirjan metamorphic belt, Iran. – Geochim. Cosmochim. Acta. (Goldschmidt Conference) 71: A916.

Sepahi, A. A., 2008- Typology and petrogenesis of granitic rocks in the Sanandaj-Sirjan metamorphic belt, Iran: with emphasis on the Alvand plutonic complex. – N. Jb. Geol. Paläont. Abh. 247:295–312.

Silva, M. M.V.G., Neiva, A. M. R., Whitehouse M. J., 2000- Geochemistry of enclaves and host granites from the Nelas area, Central Portugal. Lithos 50, 153–170.

Sun, S. S., McDonough, W. F., 1989- Chemical and isotopic systematic of ocean basalts: Implication for mantle composition and processes, In: Saunders, A. D. and Norry, M. J., Ed., Magmatism in Ocean Basins”, Geological Society of London Special Publication, 42, p. 313-345.

Vernon, R. H., 1983- Restite, xenoliths and microgranitoid enclaves in granites (Clarke Memorial Lecture).  Journal and Proceedings of the Royal Society of New South Wales, 116, 77-103.

Yilmaz, S. S., 2005- Geochemistry of mafic microgranular enclaves in the Tamdere Quartz Monzonite, south of Dereli/Giresun, Eastern Pontides, Turkey. Chemie der Erde.2005 in press.

Zorpi, M. J., Coulon, C., Orsini,J. B., 1991- Hybridization between mafic and felsic magma in calc – alkalin granitoids – a case study northern Sardina, Italy. In: A,Peccerillo (Guest – Editor) Geochemistry of granitoid rockes , chem.Geol. 92,42-86.