رژیم‌های تغذیه‌ای و بوم‌شناسی دیرینه شکم‌پایان دریایی توالی کنگلومرایی بختیاری در منطقه شلمزار

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه فردوسی مشهد، دانشکده علوم، گروه زمین‌شناسی، مشهد، ایران

2 دانشگاه اصفهان، دانشکده علوم، گروه زمین‌شناسی، اصفهان، ایران

چکیده

رسوباتدریایی کم ژرفایی که به تازگی در توالی بختیاری در ناحیه شلمزار شناسایی شده‌اند، از نظر مجموعه فسیلی شکم‌پایان(گاستروپودها) مورد بررسی قرار گرفته‌اند. در طی مطالعات انجام شده، رژیم‌های تغذیه‌ای شکم‌پایان و بوم‌شناسی آنها تعیین و تفسیر شدند. بر اساس بررسی‌های سامان‌مند (سیستماتیک)، 21 جنس و 9 گونه از شکم‌پایان متعلق به 20خانواده، در برش مورد مطالعه شناسایی و معرفی شدند که در بین مجموع رخساره‌های واحد دریایی توالی بختیاری، در 7 تجمع و رخساره تجمع یافته‌اند. خانواده‌های تعیین‌شده از شکم‌پایان عبارتند از: Turritellidae، Conidae، Muricidae، Cerithiidae، Volutidae،  Ranellidae، Strombidae، Olividae، Naticidae، (?) Mitridae،  Triforidae،Aclididae ،  Plesiotrochidae، Trochidae، Melongenidae، Sorbeoconcha، Turbinidae، Cypredae، Cancellariidaeو .Buccinidae? Indet   فراوان‌ترین شکم‌پایان به خانواده‌هایCerithiidae، Strombidae، Turritellidaeو Turbinidae تعلق دارند. از نظر رژیم‌های تغذیه‌ای، شکم‌پایان شناسایی‌شده در چهار گروه: 1) معلق‌خواران با قابلیت جابه‌جایی، 2) جوندگان همه‌چیز‌خوار ، 3) گوشت‌خواران و 4) علف‌خواران جای گرفته‌اند که در این بین با توجه به تجمع بقایای گیاهی و عدسی‌های زغال‌سنگ در بیشتر رخساره‌های رسوبات دریایی، انواع علف‌خوار گسترش و پراکندگی بیشتری دارد. بر اساس نوع عادت‌های غذایی شکم‌پایان، پراکندگی آنها تحت کنترل تغییرات انرژی و آشفتگی آب، میزان مواد معلق آب، میزان رسوب‌گذاری و مقدار نفوذ خرده‌های گیاهی به درون حوضه بوده و نشان‌دهندة بخش‌های پرانرژی‌تر میان‌‌کشندی (اینترتایدال) تا نواحی میانی، کم‌انرژی‌تر و ژرف‌تر منطقه کم‌نور (الیگوفوتیک) در یک رمپ میانی با ژرفایی حدود 40 متر هستند. همچنین، لازم به بیان است که با فراوانی مواد غذایی در محیط و همچنین افزایش ژرفا، اندازه صدف شکم‌پایان تحلیل یافته است که بر این اساس، شکم‌پایان شناسایی‌شده، به دو دسته ریزشکم‌پایان و درشت‌شکم‌پایان تقسیم‌بندی می‌شوند. نزدیکی تاکسون‌های کشف شده در رسوبات دریایی توالی بختیاری با نمونه‌های گزارش شده از تتیس مدیترانه‌ای و به ندرت اقیانوس هند و دریای کاراییب، گویای این واقعیت است که ناوة (تراف) زاگرس در زمان زندگی ‌گروه‌های جانوری شناسایی شده،  بیشترین ارتباط را با حوضه‌های مدیترانه‌ای و پاراتتیس داشته است.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Trophic Habitats and Paleoecology of Marine Gastropods from the Bakhtiari Succession (Shalamzar Area, Central-Western Iran)

نویسندگان [English]

  • A. H. Rahiminejad 1
  • M. Yazdi 2
  • A. R. Ashouri 1
1 Department of Geology, Faculty of Science, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
2 Department of Geology, Faculty of Science, University of Isfahan, Isfahan, Iran,
چکیده [English]

Shallow marine gastropod assemblages of the recently discovered marine sequence of the Bakhtiari clastic succession in the Zagros Basin are studied in the Shalamzar area. The systematic studies of the fauna yielded 21 genera and 9 species of gastropods from 20 families distributed in 7 facies. The molluscs are from the following families: Turritellidae, Cerithiidae,Volutidae, Ranellidae, Strombidae, Muricidae, Conidae , Naticidae, Mitridae(?), Olividae, Cancellariidae, Triforidae, Melongenidae, Aclididae, Plesiotrochidae,Cypredae Sorbeoconcha,Trochidae , Turbinidae and Buccinidae (?)indet. The abundant species and genera belong to the families of Cerithiidae, Strombidae, Turritellidae and Turbinidae. Detailed paleoecology interpretation was made based on the trophic habitats of the gastropods. The habitats are distinguished as four types of trophic categories including Carnivores, Herbivores, Omnivores and facultative mobile suspension feeders. The herbivorous gastropods dominate the faunal assemblages due to the high accumulation of detritus and plant organic matters within the sediments. The distribution of the gastropods is controlled by their trophic habitats that directly depend on the environmental changes such as water turbulence, sedimentation and suspension  rates, detritus input, and water energy. The gastropod assemblages describe an environment ranging from the higher energy intertidal zone to the deeper and lower stage of an oligophotic zone within a middle ramp. The test size of the molluscs was also controlled by the ecological factors. Abundant nutrients as well as deeper basin conditions decreased the shell size of some groups of gastropods. The larger shells appeared in the shallower depth zones with a lack of nutrients. The occurrence of the mentioned gastropod taxa and Miocene faunistic relationship with adjacent bioprovinces represent a faunal exchange between the Zagros basin and Mediterranean and Parathethys seaway by a shallow pathway trough. A weak marine connectivity with Caribbean Sea and Indian Ocean is also reflected by the faunal groups.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Bakhtiari Succession
  • Shalamzar Area
  • Gastropod
  • Trophic Habitate
  • Paleoecology
  • Faunistic Relationship
کتابنگاری

اسماعیلی، ک.، 1386-  مطالعه رخساره‌ها و محیط رسوبی نهشته های ترشیاری (سازند بختیاری) و رسوبات آبرفتی دانه درشت کواترنر در جنوب شهرکرد، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان، 129 ص.

زاهدی، م.، واعظی پور، ج.، و رحمتی، ایلخچی، م. 1376-  نقشه زمین‌شناسی چهارگوش شماره  E8 (شهر کرد)، مقیاس 250000/ 1، انتشارات سازمان زمین‌شناسی کشور.

 

References

Armstrong, H. & Brasier, M., 2005- Microfossils, second Edition, Blackwell Publishing, Oxford, UK.

Bahrami, M., 2009- Sedimentology and paleogeography of the Bakhtyari Conglomeratic Formation at Ghalat and Garu – Charmakan Mountains, NW of Shiraz, Iran. Journal of Geology, Geophys and Geosystems, V. 3, No. 1.   

Brandano, M., Frezza, V., Tomassetti, L. & Cuffaro, M., 2009- Heterozoan carbonates in oligotrophic tropical waters: The Attard member of the lower coralline limestone formation (Upper Oligocene, Malta). Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology, V. 274, pp. 54–63.

British Petroleum Company. 1963- Isfahan and Khorramabad geological maps. Scale 1:250,000. London. 2 Maps.

Busk, H. G. & Mayo, H. T., 1917- Some notes on the geology of the Persian oil fields. J-Inst. Petrol tech., Vol 5.

Dodd, J. R. & Stanton, R. J. 1982- Paleoecology: Concepts and Applications, Chichester, New York, 502 p.

Fakhari, M., Axen, G. J., Horton, B. K., Hassanzadeh, J. & Amini, A., 2008- Revised age of proximal deposits in the Zagros foreland basin and implications for Cenozoic evolution of the High Zagros. Tectonophysics, V. 451, pp. 170–185.

Gardner, J. R., 1947- The Molluscan Fauna of the Alum Bluff Group of Florida. United States Geological Survey ProfessionalPaper, 142A-H, pp.-709.

Gürer, O. F. & Yilmaz, Y., 2002- Geology of the Ören and Surrounding Areas, SW Anatolia. Turkish Journal of EarthSciences, V. 11, pp.:1-13.

Hardenbol, J., Thierry J., Farley, M. B., Jaquin, T., Graciansky, P.-C. & Vail, P. R., 1998- Mesozoic and Cenozoic Sequence Chronostratigraphic Framework of European Basins. SEPM

Harzhauser, M., 2002- Marine und brachyhaline Gastropoden aus dem Karpatium des Korneubuger Beckens und der Kreuzstettener Bucht (Österreich, Untermiozän). Beiträge zur Paläontologie, V. 27, pp.61-159.

Harzhauser, M., Daxner-Höck, G., Boon-Kriskoiz, E., Coric, S., Mandic, O., Miklas-Tempfer, P., Roetzel, R., Rögl, F., Schultz, O., SpezzaferriI, S., Ziegler, R. & Zorn, I., 2003b- Paleoecology and biostratigraphy of the Gaindorf Formation (lower Middle Miocene, Lower Badenian, Austria). Annalen des Naturhistorischen Museums Wien, V. 104A, pp. 45-76.

Harzhauser, M., Mandic, O. & Zuschin, M. 2003a- Changes in Paratethyan marine molluscs at the Early/Middle Miocene transition: diversity, palaeogeography and palaeoclimate. Acta Geologica Polonica, V. 53, N. 4, pp. 323-339.

Harzhauser, M., Reuter, M. E., Piller, W., Berning, B., Kroh. A., & Mandic, O.,- 2009- Oligocene and Early Miocene gastropods from Kutch(NW India) document an early biogeographic switch from Western Tethys to Indo-Pacific. Pala¨ontologische Zeitschrift. V. 83, N. 3, pp. 333–372.

Hudáckova, N., Holocová, Zlinská, A., Kovác & Nagymaros, A., 2000. Paleoecology and eustasy: Miocene3rd order cycles of relative sae-level changes in the Western Carpathian – North Pannonian basins. – Slovak Geological Magazine, 6, 2-3, 95-100.

Iqbal, M. W. A., 1980- Oligo-Miocene bivalves and gastropods from Kirthar Province, lower Indus Basin, Pakistan. Records of the Geological Society of Pakistan, V. 51, pp.1-59.

Islamoglu, Y., 2004- Kasaba Miyosen havzasinin Gastropoda faunasi (Bati Toroslar, GB Türkiye). MTA Dergisi, V. 128, pp.137-170.

James, G. A. & Wynd, J. G., 1965- Stratigraphic nomenclature of Iranian Oil Consortium Agreement area. American association of Petroleum Geology Bulletin, V. 49, pp.2182–2245.

Khadivi, S. H., Mouthereau, F., Larrasoana, J. C., Verges, J., Lacombe, O., Khademi, E., Beamud, E., Melinte-Dobrinescu, M. &  Suc, J. P., 2010- Magnetochronology of synorogenic Miocene foreland sediments in the Fars arc of the Zagros Folded Belt (SW Iran). Basin Research, V. 22, pp. 918–932.

Ladd, S., 1966- Chitons and Gastropods (Haliotidae through Adeorbidae) from Western Pacific Islands. United States Geological Survey     Professional Paper, V. 531, pp.1-98.         

Latal, C., Piller, W. E. & Harzhauser, M., 2006- Small-scaled environmental changes: indications from stable isotopes of gastropods (Early Miocene, Korneuburg Basin, Austria). International Journal of Earth Sciences (Geol Rundsch), V. 95, pp. 95–106.

Lozouet, P., Lesport, J.- F. & Renard, R., 2001- Révision des Gastropoda (Mollusca) du stratotype de L'Aquitanien (Miocéne inf.)" site de Saucats "Lariey", Gironde, France. Cossmanniana, V. 8, pp.1-189.

Lyngdoh, B. C., Tiwari, R. P.  & Kachhara, R. P., 1999- Miocene Molluscan biosratigraphy of the Garo Hills, Meghalaya, India. Journal of the Paleontological Society of India, V. 44, pp.55-67.

Mandic, O., Harzhauser, M., Spezzaferri, S. & Zuschin, M., 2002- The paleoenvironment of an early Middle Miocene Paratethys sequence in NE Austria with special emphasis on paleoecology of mollusks and foraminifera. Geobios, Mémoire spécial, V. 24, pp. 193-205.

Mansfield W. C., 1925- Miocene gastropods and scaphopods from Trinidad, British West Indies. Proceedings of the United States National Museum 66(22):9116-9125.

Maury, C. J.,  1917- Santo Domingo type sections and fossils. Bulletins of American Paleontology, V. 5, N. 30, pp.1-43.

Pervlester, P., Roetzel, R. & Mandic, O., 1998- Sirenlagerstatten in den marinen flachwasser-ablagerungen der eggenberger bucht (Burgschleinitz-Formation, Eggenburgium, Untermiozan). Geol. Palaont. Mitt. Innsbruck, V.23, pp.87-103.

Pilgrim, G. E., 1908- The geology of the Persian Gulf and the adjoining portions of Persia and Arabia. Geology Survey of India, V. 34, N.4, pp. 1–177.

Pisera, A., 1985- Paleoecology and lithogenesis of the Middle Miocene (Badenian) algal-vermetid reefs from the Roztocze Hills, south-eastern Poland. Acta Geologica Polonica, V. 35, N. 1-2, pp.:89-155.

Rahiminejad, A. H., Yazdi, M. & Ashouri, A. R., 2011- Reconstruction of the last marine connectivity of the Zagros basin, based on fossil evidences of the clastic-dominated Bakhtiari Formation. Historical Biology, V. 23, no. 2-3, pp.155-167.

Rögl, F. 1998- Palaeogeographic considerations for Mediterranean and Paratethys seaways (Oligocene to Miocene). Annalen des Naturhistorischen Museums in Wien, V.99A, pp. 279-310.

Romero, J., Caus, E. & Rossel, J., 2002- A model for the paleoenvironmental distribution of larger foraminifera based on Late Middle Eocene deposits on the margin of the south Pyrenean basin. Paleogeogrsphy, Paleoclimatology, Paleoecology, V. 179, pp.43–56.

Rothausen, K., 1968- Die systematische Stellung der europäischen Squalodontidae (Odontoceti, Mamm.). Paläontologische Zeitschrift, V. 42, N.1-2, pp.83-104.

Sadeghi, R., Vaziri-Moghaddam, H. & Taheri, A., 2009- Biostratigraphy and paleoecology of the Oligo-Miocene succession in Fars and Khuzestan areas (Zagros Basin, SW Iran). Historical Biology, V. 21, No.1–2, pp. 17–31.

Saint Martin, J. P., 1996- Messinian coral reefs of western Orania, Algeria. SEPM Concepts in Sedimentology andPaleontology, V. 5, pp.239-246.

Setudehnia, A., 1972- Stratigraphic Lexicon of Iran. Union International des Sciences Geologiques, V. 3. ASIE, South-West Iran.

Special Publications, V. 60, pp. 3-13.

Stanton, R. J. & Todd, J. R., 1976- The application of trophic structure of fossil communities in paleoenvironmental reconstruction. Lethaaia, V. 9, pp. 327- 342.

Tita, R., 2007- Commets on the Badenian Fauna (Middle Miocene) from Bahna (Southern Carpathians, Romania). Travaux du Museum National d`Histoire Naturelle Grigore Antipa, V. 50, pp 543-554.

Tiwari, R. P. & Kachhara, R. P., 2003- Molluscan biostratigraphy of the Tertiary sediments of Mizoram, India. Journal of the Paleontological Society of India, V. 48, pp.65-88.

Todd, J. A., 2001- Molluscan life habitates databases, in: Neogene marine biota of tropical America, See http:/ nmita.geology.uiowa. Edu/database/ mollusk/ molusclifestyles.

Vredenburg, E., 1921- Comparative diagnoses of Pleurotomidae from the Tertiary formations of Burma. Geological Survey of India, V. 53, pp.83-129.

Vredenburg, E., 1925- Description of Mollusca from the post-Eocene Tertiary formation of north-western India: Cephalopoda, Opisthobranchiata, Siphonostomata. Memoirs of the Geological Survey of India, V.50, N. 1, pp.1-350.

Weimin, F., 2005- Microgastropod trophic structure of the Yongshu reef, South China Sea, since the late Pleistocene in relation to paleoenvironment. Journal of Asian earth sciences, V. 25, pp. 291- 300. 

Wienrich, G., 1997- Die Fauna des marinen Miozäns von Kevelaer (Niederrhein). Band 1 Foraminiferen, Anthozoen. Backhuys Publishers, Leiden, V. 1, pp.1-187.

Zuschin, M., Janssen, R. & Baal, C., 2009- Gastropods and their habitats from the northern Red Sea (Egypt: Safaga) Part 1: Patellogastropoda, Vetigastropoda and Cycloneritimorpha. Annalen des Naturhistorischen Museums in Wien 111 A, pp. 73–158.