رویکرد روش‌های مختلف مطالعاتی برای ریزپهنه‌‌بندی لرزه‌ای شهر بم

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن، تهران، ایران

2 مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن، تهران، ایران.

چکیده

زمین‌لرزه ویرانگر شهر بم در 5 دی‌ماه 1382 به وقوع پیوست. بررسی‌های ریزپهنه‌بندی لرزه‌ای شهر بم با هدف برآورد ویژگی‌های زمین‌شناسی مهندسی و ژئوتکنیک لرزه‌ای به منظور کاهش خطرات ناشی از زلزله پس از این رخداد، آغاز شد. ریزپهنه‌بندی لرزه‌ای شهر بم در قالب بررسی‌های ژئوالکتریک، ژئوسیسمیک، ژئوتکنیک، مطالعات لرزه زمین‌ساخت، تحلیل خطر و ژئوتکنیک لرزه‌ای در شهر انجام گرفت. بر اساس بررسی‌های ژئوسیسمیک و استاندارد 2800 آبرفت شهر بم از نوع I و II بوده و در بیشتر مناطق ژرفای سنگ بستر لرزه‌ای کمتر از 30 متر است. وجود 10 نوع خاک و نحوه گسترش سطحی و ژرفایی آنها بر مبنای کاوش‌های ژئوتکنیکی و حفاری ماشینی به صورت خشک و مغزه‌گیری پیوسته، مشخص شد. نقشه‌های پربندی شتاب بیشینه افقی و قائم و ارائه طیف‌های خطر یکنواخت در سطوح مختلف لرزه‌ای در سنگ بستر، تهیه شد. با تحلیل پاسخ ساختگاه، متغیرهای مختلف حرکت در سطح زمین شامل بیشینه شتاب، دوره تناوب متناظر با بیشترین تشدید، ضریب بزرگنمایی و ...منطقه مورد مطالعه برای دوره بازگشت‌های مختلف پهنه‌بندی شد. بر اساس نتایج، محدوده شهر بم به چهار ناحیه کلی افراز و برای هر کدام از آنها به صورت جداگانه طیف‌های طراحی پیشنهاد شد. برخی از طیف‌های حاصل با طیف‌های طراحی آیین‌نامه اروپا و استاندارد 2800 مقایسه شد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Multi Disciplinary Approach for Seismic Microzonation of Bam City

نویسندگان [English]

  • S. Hashemi Tabatabaei 1
  • A. Mohamadi 2
  • A. S. Salamat 2
1 Building and Housing Research Center, Tehran, Iran
2 Building and Housing Research Center, Tehran, Iran.
چکیده [English]

Earthquake struck Bam city on 12/26/2004. Seismic microzonation of Bam city started with the aim to determine engineering geological and geotechnical characteristic in order to reduce the future earthquake disasters. The seismic microzonation included geoelectric, geoseismic, geotechnic, seismotechtonic, hazard analysis and geotechnical earthquake engineering. Based on seismic results and Standard No. 2800, Bam city can be classified as "Site class I" and " II" .Depth of the seismic bedrock throughout the city approximately is less than 30 m except some portion of central part. The subsurface geotechnical investigation was carried by continuous coring, ten types of soil were identified and their surface and subsurface distributions were mapped. Site response analysis was performed to determine various parameters such as peak acceleration, period corresponding to maximum resonance and coefficient of amplification for various return periods throughout the study area. Results indicated that Bam city can be divided in to four zones with different designed spectra. Some of the design spectra of Bam city were compared with Eurocode and Standard No. 2800.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Seismic micozonation
  • Bam earthquake
  • Soil type
  • Motion parameters
  • Design spectrum
 
کتابنگاری
کمیته دائمی بازنگری آیین‌نامه طراحی ساختمان‌ها در برابر زلزله، 1384- آیین‌نامه طراحی ساختمان‌ها در برابر زلزله (استاندارد 2800 ایران)، ویرایش سوم، مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن.
طالبیان، م.، هاشمی‌طباطبایی، س.، فتاحی، م.، قرشی، م.، بیت اللهی، ع.، قلندرزاده، ع. و ریاحی، م. ع.، 1388- برآورد نرخ لغزش گسله‌های پیرامون بم و کاربرد آنها در ارزیابی خطر زمین‌لرزه، مجله علوم‌زمین شماره 74، زمستان 1388.
هاشمی‌طباطبایی، س.، فاطمی‌عقدا، م.، بیت‌الهی، ع.، سعید، ن.، محمدی، ا. س. و سلامت، ا. س.، 1388- راهنمای تهیه نقشه‌های زمین‌شناسی مهندسی برای ریزپهنه‌بندی لرزه‌ای در مناطق شهری، مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن.
هاشمیطباطبایی، س.، قلندرزاده، ع.، ریاحی، م. ع.، طالبیان، م.، بیت‌اللهی، ع.، 1385- مطالعات لرزه‌خیزی، ژئوتکنیک و ژئوتکنیک لرزه‌ای شهر بم، مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن.
 
 
 
 
 
 
 
References
Ambraseys, N. N. & Melville, C. P., 1982- A history of Persian earthquakes, Cambridge University Press, UK, 219pp. Baker, C., 1993. The active seismicity and tectonics of Iran, Ph.D. thesis (unpublished), University of Cambridge, 228pp.
ASTM D422, 2007- Standard Test method for Particle Size Analysis of Soils, American Society for Testing and Materials.
ASTM D4318, 2005- Standard Test method for Liquid Limit, Plastic Limit, and Plasticity Index of soils, American Society for Testing and Materials.
ATC, 1978- Tentative provisions for the development of seismic regulations for buildings, ATC 3-06, Applied Technology Council, Palo Alto, California.
Berberian, M., 1994- Natural hazards and the first earthquake catalogue of Iran. Volume 1: Historical hazards in Iran prior to 1900. Int. Inst. Earthquake Engineering and Seismology, Tehran, 603pp.
BSSC, 2000- NEHRP (National Earthquake Hazards Reduction Program) Recommended Provisions for the Development of Seismic Regulations for New Buildings (and Other Structures from 1997), Building Seismic Safety Council, Washington, DC.
CEN, 2004- BS EN 1998 -1: 2004: Eurocode 8: Design of structures for earthquake resistance - Part 1: General rules, seismic actions and rules for buildings, European Committee for Standardization, ISBN: 0580458725.
Connecticut department of transportation, 2005- Geotechnical engineering manual, Connecticut department of transportation geotechnical engineering manual.
Funning, G. J., Parsons, B., Wright, T. J., Jackson, J. A. & Fielding, E. J., 2005- Surface displacements and source parameters of the 2003 Bam, Iran earthquake from Envisat Advanced Synthetic Aperture Radar imagery, J. Geophys. Res., 110 (B9), B09406, doi:10.1029/2004JB003338
Hardage, B. A., 2000- Vertical Seismic Profiling, 14 A, Geophysical Press, Amsterdam.
Hashemi Tabatabaei, S., Salamat, A. S., Ghalandasrzadeh, A., Riahi, M. A., Beitollahi, A. & Talebian, M., 2009- Preparation of engineering geological maps of bam city using geophysical and geotechnical approach, Journal of earthquake engineering (Under press).
Hawkins, L. V., 1961- the reciprocal method of routine shallow seismic refraction investigations: Geophysics, 26, 806-819.
ICBO, 1997- UBC (Uniform Building Code), International Conference of Building Officials.
ICC, 2006- IBC (International Building Code), International Code Council, Falls church.
Jackson, J., Bouchon, M., Fielding, E., Funning, G., Ghorashi, M., Hatzfeld, D., Nazari, H., Parsons, B., Priestley, K., Talebian, M., Tatar, M., Walker, R. & Wright, T., 2006- Seismotectonic, rupture process and earthquake hazard aspects of the 26 December 2003 Bam earthquake, Geophys. J. Int.., 166, 1270-1292.
Japan Road Association, 2002- Specification of Highway Bridge, Part V Seismic Design, P. 28.
Talebian, M., Fielding, E. J., Funning, G. J., Ghorashi, M., Jackson, J., Nazari, H., Parsons, B., Priestley, K., Rosen, P. A., Walker, R., Wright, T. J., 2004- The 2003 Bam (Iran) earthquake: Rupture of a blind strike-slip fault, Geophys. Res. Lett., 31 (11), L11611, doi:10.1029/2004GL020058.
TC4- ISSMGE- 1999- Manual for zonation on seismic geotechnical hazard, Revised edition, Technical Committee for earthquake geotechnical engineering (TC4) of the International Society of soil mechanics and geotechnical engineering (ISSMGE), 209 p.