دگرریختی کواترنری در باختر شاهرود (البرز خاوری)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشکده علوم‌زمین، دانشگاه علوم پایه دامغان، دامغان، ایران

2 دانشکده علوم‌زمین، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران

چکیده

در این مقاله، آثار دگرریختی کواترنری در باختر شاهرود در ناحیه‌ای از دامنه جنوبی البرز خاوری از  دره ده ملا (شمال روستای ده ملا) تا دره طزره بررسی می‌شود. منطقه مورد مطالعه محدود به دو گسل اصلی در شمال و جنوب با روند خاوری- باختری و شیب به سوی شمال است. در این پژوهش، فعالیت کواترنری کل منطقه به ویژه گسل‌های مرزی با مؤلفه چیره راستالغز چپ­بر ثابت شد. در بررسی‌های صحرایی، آثار جنبش کواترنری  به صورت بریدگی و جابه‌جایی نهشته­های کواترنری بر روی گسل شمالی و جنوبی و گسل‌های فرعی میان آنها در مکان‌هایی مانند دره ده­ملا و دره طزره دیده شد. این بررسی نشان داد که  نشانه‌های فعالیت کواترنری در کل این پهنه رخنمون دارد ولی گسل شمالی که ادامه خاوری گسل آستانه می باشد نقش اصلی را در فرایند دگرریختی کواترنری به عهده دارد و حرکت امتدادلغز چپ ­بر گسل جنوبی به سوی انتهای خاوری با اتصال به یک گسل انتقالی با سازوکار عادی ختم می‌شود. این گسل انتقالی روند شمالی- جنوبی و شیب خاوری دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Quaternary Deformation in the west of Shahrood (East Alborz)

نویسندگان [English]

  • F. Aarab 1
  • P. Omidy 2
  • A. Taheri 2
1 School of Geology, Damghan University of Basic Science, Damghan, Iran
2 Faculty of Earth Science, Shahrood University of Technology, Shahrood, Iran
چکیده [English]

In this paper, the evidences of Quaternary deformation in the west of Shahrood, in an area starting from Deh-Molla valley and extending to Tazareh valley in the southern domain of eastern Alborz have been studied. The studied area is bounded on the North and South by two main faults that trends east- west and dips to north. In the field inspection, the evidences of Quaternary activity like cutting and displacing of Quaternary sediments in some localities such as Deh-Molla and Tazareh valleys have been observed. This study showed that the indications of Quaternary activity are present in the whole of the region; but the North fault with a dominantly left lateral strike slip mechanism that is the eastern continuation of Astaneh fault, has a main role in Quaternary deformation. The left lateral strike slip movement on South fault is finished to east where it connects to a normal transfer fault. This latter transfer fault trends north- south and dips to east.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Quaternary Deformation
  • East Alborz
  • West of Shahrood
  • Deh-Molla
  • Tazareh
  • Astaneh fault
کتاب‌نگاری
اعراب، ف.، 1387- تحلیل ساختاری چین­خوردگی و گسلش در باختر شاهرود. پایان‌نامه کارشناسی ارشد (تکتونیک)، دانشگاه علوم پایه دامغان، 200 صفحه.
امیدی، پ.، 1364- تحلیل خمیدگی ساختاری تاقدیس البرز در شمال قم.پایان‌نامه کارشناسی ارشد،دانشگاه تربیت مدرس، 250 صفحه.
امیدی، پ.، 1380- تحلیل ساختاری و دینامیکی تفصیلی زون‌های گسلی در حاشیه جنوبی البرز خاوری (گستره سمنان- دامغان). پایان نامه دکتری، دانشگاه تربیت مدرس، 264 صفحه.
امیدی، پ.، نوگل سادات، م. ع. ا.، قرشی ، م.، 1380- جایگاه نظام گسلی دامغان در پهنه همگرای آستالنه - عطاری. فصل‌نامه علوم زمین، شماره 39 - 40 ص. 2 - 25 .
امیدی، پ.، نوگل سادات، م. ع. ا.، قرشی ، م.، 1381- بازسازی تنش کواترنری بر اساس تحلیل لغزش گسل در نیمه جنوبی البرز خاوری. فصل‌نامه علوم‌زمین، شماره 45 و 46 ص. 48 - 63 .
بربریان، م.، قرشی، م.، 1368- گزارش آغازی بررسی‌های لرزه‌زمین‌ساختی در ساختگاه سد آستانه دامغان(گامه شناخت). دفتر مشاورین لار، 78 صفحه.
بربریان، م.، قرشی، م.، شجاع طاهری، ج.، 1375- پژوهش و بررسی و نوزمین­ساخت، لرزه­زمین­ساخت و خطر زمین­لرزه- گسلش در گستره سمنان، سازمان زمین­شناسی کشور، 267 صفحه.
خادمی، م.، 1375- بررسی و تحلیل ساختاری گسل­های دامغان و عطاری در گستره دامغان، دانشکده علوم، پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس.
صالحی­راد، ر.، علوی، م.، ژنی، ژ.، شهرابی، م.، 1369- نقشه زمین­شناسی 1:250000 گرگان، سازمان زمین­شناسی کشور.
فردوست، ف.، 1378- تهیه نقشه 1:50000شاهرود، طرح پژوهشی، دانشگاه صنعتی شاهرود، 160صفحه.
مفیدی، ا.، 1384- تحلیل استرین و تحلیل زیرساختاری ورقه­های راندگی البرز شرقی در برش دامغان- گرگان، دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده علوم پایه، پایان­نامه کارشناسی ارشد.
وزیری­، س. ح.، مجیدی فرد، م. ر.، 1380-  نقشه زمین­شناسی 1:100000 شاهرود، سازمان زمین­شناسی کشور.
 
References
Hollingworth, J., Walker. R., Jackson, J., Bolourchi, M. J. &  Eshraghi, S. A., 2006- Left lateral Strike-slip faulting in the East of Alborz, NE Iran, AGU, 87(52), Abstr., Fall Meet. Suppl.
Hollingworth, J., Jackson, J., Walker. R., Gheitanchi, M. R. & Bolourchi, M. J., 2006- Strike-slip faulting, rotation, and along-strike elongation in the Kopeh Dagh Mountains, NE Iran, Geophy. J.I., 166, 1161-1177.
Vernant, P., Nilforoushan, F., Bayer, R., Sedighi, M., Chéry, J., Tavakoli, F. & Masson, F., 2003- Present-day crustal deformation in central Alborz (Iran) inferred from GPS measurements. Geophys. Res. Abstr. 5, p. 11081.