بررسی انحلال و زوال پذیری نمونه هایی از سنگ های ساختمانی در محلول های اسید سولفوریک و اسید نیتریک

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه زمین شناسی مهندسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران

چکیده

یکی از­ مشکلات ناشی از آلودگی هوا، بارش باران­های اسیدی است. سولفات (SO4) و نیترات(NO3)  از آلاینده­های شاخص مناطق با اتمسفرهای آلوده هستند که در اثر ترکیب شدن با یون­های هیدروژن محلول­های اسید سولفوریک و اسید نیتریک را تشکیل می­دهند. این محلول­ها از عوامل مهم در انحلال و زوال­پذیری سنگ­های ساختمانی هستند. با توجه به نوع و pH محلول اسیدی، اثرات آنها روی سنگ­ها متفاوت است. در این پژوهش 14 نمونه سنگ ساختمانی با منشأهای مختلف تهیه شد و به منظور بررسی انحلال و زوال­پذیری آنها و همچنین مقایسه اثر انحلالی اسید سولفوریک و اسید نیتریک، بر روی آنها آزمایش­ دوام (Durability Test) تا 15 چرخه در این محلول­ها باpH=1.5 ،pH=3 ، pH=5 و آب شرب با pH=7.3 انجام و شاخص دوام برآورد شد. نتایجنشان می­دهد نمونه­های با ترکیب غیر کربناتی در برابر این اسید­ها مقاوم و نمونه­­های با ترکیب کربناتی نامقاوم هستند. افزون بر این، مقایسه نتایج شاخص دوام نشان می­دهد اثر انحلالی اسید سولفوریک نسبت به اسید نیتریک، 06/0 تا 93/0 درصد بیشتر است. همچنین با کاهش pH هر کدام ازاین اسیدها، انحلال نمونه­ها بیشتر شده است. در پایان با توجه به نتایج به دست آمده، مناسب­ترین سنگ­ها برای نمای بیرونی ساختمان­ها پیشنهاد شده است.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

An Investigation on Dissolution and Deterioration of Building Stones in Sulfuric and Nitric Acids Solutions

نویسندگان [English]

  • M. R. Nikudel 1
  • A. Jamshidi 1
  • N. Hafezi moghaddas 2
1 Department of Engineering Geology, Tarbiat Modarres University, Tehran, Iran
2 Department of Geology, Shahrood University of Technology, Shahrood, Iran
چکیده [English]

Abstract
 Acid rain is one of problems due to air pollution. In areas with polluted atmosphere, SO4 and NO3 are among most important contaminator, which constitutes sulfuric and nitric acids solutions, as a result of combining with hydrogen ions. Also, these solutions are among important agents in building stones dissolution and deterioration. Regarding the involved acid and its pH, these solutions have different effects on stones. In this research, we selected 14 building stones samples of different origins. Then, in order to investigate their dissolution and deterioration and, also comparing sulfuric and nitric acids dissolving effect, we performed Durability Test up to 15 cycles, and calculated Durability Index on mentioned solutions - with pH = 1.5, 3, and 5, and also fresh water with pH = 7.3. The results show that the samples with non-carbonate composition are resistant against those acids, while the carbonate ones are not. Furthermore, comparing results of Durability Index indicates that sulfuric acid has 0.06 to 0.93% greater dissolving effect than nitric acid. In addition to, a decrease in both acids pH, leads to a greater dissolution of carbonate samples. Finally, according to obtained results, we recommended the most suitable stones for exterior façade of buildings.

کتابنگاری
توسلی، و.، خلیلی، ه .، معصومی، ع.، 1380-  مبانی شیمی تجزیه، جلد اول،‌چاپ چهارم ، ترجمه اسکوگ.، وست.، هالر، تهران: مرکز نشر جهاد دانشگاهی، 390 ص
References
Bell, F. G., 1993- Durability of carbonate rock as building stone with comments on its preservation, Environmental Geology, 21, 187-200.
Bell, F. G., 2000- Engineering Properties of Soils and Rocks, 2nd edition, Blackwell Science, 482p.
Bell, F. G., 2004- Engineering Geology and Construction, 1nd edition, Spon Press, 797p.
Bravo, A., Soto A. R., Sosa, E. R., Sanchez. A. P., Alarcon, J. A. L., Kahl, J. & Ruiz, B., 2006-  Effect of acid rain on building material of the El Tajin archaeological zone in Veracruz,   Mexico, Environmental Pollution, 144, 655-660.
Butlin, R. N., Coote, A. T., Devenish, M., Hughes, I. S. C., Hutchens, C. M., Irwin, J. G., Lloyd, G. O., Massey, S. W., Webb, A. H. & Yates, T. J. S., 1992- Preliminary results from the analysis of stone tablets from the National Material Exposure Programme (NMEP), tmospheric Environment, 26, 189-198.
 Dreesen, R., & Dusar, M., 2004- Historical building stones in the province of Limburg (NE Belgium): role of petrography in provenance and durability assessment, Materials Characterization, 53, 273– 287.                                                                    
Giavarini, C., Santarelli, M. L., Natalini, R. & Freddi, F., 2008- A non-linear model of sulphation of porous stones: Numerical simulations and preliminary laboratory assessments”, Journal of Cultural Heritage, 9, 14-22.
Gupta, V. & Ahmed, I., 2007- The effect of pH of water and mineralogical properties on the slake durability (degradability) of different rocks from the Lesser Himalaya, India, Engineering Geology, 95, 79-87.                                                                  
I.S.R.M. Rock characterization, 1981- In: Brown ET, editor. Testing and monitoring - ISRM suggested methods, Oxford, UK: Pergamon Press, 211p.
Kamon, M., Ying, C. & Katsumi, T., 1996- Effect of acid rain on lime and cement stabilized soils, Japanese Geotechnical Society, 36 (4), 91–96.
Moreiras, S., Paraguassu, A. & Ribeiro, R., 2008- Dimension stone for building facades: methodology for structural design, Bull Engineering Geology Environmental, 67, 53-57.
Singh, T. N., Singh, S. K., Mishra, A., Singh, P. K. & Singh, V. K., 1999- Effect of acidic water  on physico mechanical behavoiur of rock, Indian, Journal of Engineering and Material Sciences 6, 66–72.
Singh, T. N., Verma, A. K., Singh, V., Sahu, A., 2005- Slake durability study of shaly rock and its prediction, Environmental Geology, 47, 246–253.
Singh, T.N., Sharma, P.K., Khandelwal, M., 2006- Effect of pH on thePhysico - mechanical   properties of marble. Bulletin of Engineering Geology and the Environment 66 (1), 81–87
Sunil, B.M., Nayak, S., Shrihari, S., 2006- Effect of pH on the geotechnical properties of laterite, Engineering Geology, 85, 197–203.
Winkler, E. M., 1994- Stone in Architecture, 3nd edition, Springer-Verlag, 313p.
Yavuz, H., Altindag. R., Sarac, S., Ugur, I. & Sengun, N., 2006- Estimating the index properties of deteriorated carbonate rocks due to freeze-thaw and thermal shock weathering, International Journal of Rock Mechanics and Mining sciences, 43, 767-775.
Zappia, G., Sabbioni, C., Riontino, C., Gobbi, G. & Favoni, O., 1998- Exposure tests of building materials in urban atmosphere, The Science of the Total Environment, 224, 235-244.