مقایسه نرخ‌های گشتاور لرزه‌ای، زمین‌شناسی و ژئودتیک در البرز مرکزی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

2 دانشکده معدن، پردیس دانشکده‌های فنی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

برآورد نرخ گشتاور روشی به نسبت نوین در بررسی میزان فعالیت‌های زمین‌ساختی مناطق مختلف به شمار می‌رود و زمینه‌ای را برای تلفیق روش‌های مختلف فراهم می‌کند. نرخ گشتاور در واقع بیانگر میزان انرژی است که در سامانه‌های دگرریختی وجود دارد. برای تعیین نرخ گشتاور سه روش متفاوت وجود دارد که هریک از دیدگاهی خاص، تحرک و پویایی زمین‌ساختی یک منطقه را بیان می‌کنند. این سه روش عبارتند از: روش ژئودتیکی (نقشه‌برداری)، لرزه‌ای و زمین‌شناسی. روش ژئودتیکی که بر مبنای تانسور نرخ کرنش (استرین) به دست آمده از داده‌های ژئودتیکی تعیین می‌شود، نمایانگر میزان دگرشکلی (اعم از لرزه‌ای و غیر‌لرزه‌ای) است که در حال حاضر در منطقه رخ می‌دهد. نرخ گشتاور لرزه‌ای که بر اساس کاتالوگ‌های زمین‌لرزه‌های تاریخی و دستگاهی به دست می‌آید نشان دهنده مقدار انرژی است که به صورت لرزه‌ای و در طی وقایع لرزه‌ای موجود در کاتالوگ‌های زمین‌لرزه‌ای منطقه آزاد شده و نرخ گشتاور زمین‌شناسی که با استفاده از ویژگی‌های هندسی گسل‌‌ها به‌دست می‌آید، توانایی بالقوه گسل‌‌ها در آزاد ساختن انرژی الاستیکی ذخیره شده در آنها را آشکار می‌کند. برای منطقه البرز مرکزی نرخ گشتاور ژئودتیک، نرخ گشتاور لرزه‌ای (بر مبنای داده‌های زمین‌لرزه‌های تاریخی و دستگاهی) و میزان نرخ گشتاور زمین‌شناسی برآورد شده است. بالاترین میزان نرخ گشتاور در منطقه مورد مطالعه مربوط به روش ژئودتیکی (Nm/yr 1019×83/8)و سپس نرخ گشتاور زمین‌شناسی (Nm/yr 1019×12/0) و در نهایت کمترین میزان، مربوط به نرخ گشتاور لرزه‌ای (Nm/yr 1019×83/8-1019×046/0) است. با توجه به پراکندگی کانون سطحی زمین‌لرزه‌ها، بیشترین انرژی لرزه‌ای آزاد شده در بخش‌های جنوبی البرز مرکزی است که با توجه به بالا بودن نرخ گشتاور ژئودتیک و زمین‌شناسی در بخش‌های شمالی به نظر می‌رسد بخش‌های شمالی البرز مرکزی دارای پتانسیل لرزه‌خیزی بالاتری باشند.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Comparison of Seismic, Geologic and Geodetic Moment Rates in Central Alborz

نویسندگان [English]

  • M. Asadi sarshar 1
  • A. Bahroudi 2
  • M. Qorashi 1
  • M. R. Ghassemi 1
1 Research Institute for Earth Science, Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
2 School of Mininig Engineering, University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده [English]

Estimate of moment rate is comparatively reckoned as a new method for dealing with tectonic activities rate in different regions and it prepares the way for putting together different methods. In fact, moment rate states rate of energy which exists in deformation system. There are three different approaches to state moment rate that each one express tectonic motion and movement of a region from a particular view. These three approaches consist of: geodetic (surveying), seismic and geology methods. Geodetic method which is determined on the basis of gained strain rate tensor from geodetic data, shows deformation rate (including seismic and aseismic) that is happening in the region at this moment in time. Moment rate which has gained on the basis of historical and instrumental catalogues, shows the total released seismic energy during quake events which are available in earthquake of region and geologic moment rate which gained with geometric parameters of faults, reveals potential of the faults in releasing stored elastic energy in. Geodetic moment rate, seismic moment rate (on the basis of historical and instrumental earthquake data) and geologic moment rate are estimated for Central Alborz region. The most moment rate in the study area belongs to geodetic approach (8.83×1019 Nm/yr) and then geologic moment rate (0.12×1019 Nm/yr) and finally the least quantity belongs to seismic moment rate (0.022×1019- 0.046×1019 Nm/yr). Considering, distribution of earthquake epicenters, the most seismic energy is released in the south parts of Central Alborz and considering high geodetic and geologic moment rates in north parts, it seems, north parts of Central Alborz have higher seismic potential.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Moment Rate
  • Central Alborz
  • Energy
  • Earthquake
  • Strain Rate
کتابنگاری
بربریان، م.، 1373- نخستین کاتالوگ زلزله و پدیده‌های طبیعی ایران زمین (خطرهای طبیعی پیش از سده بیستم). ج1. موسسه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله. 603ص.
قاسمی ، م.ر.، قرشی، م.، 1383- بررسی ناحیه‌ای گسل‌های بنیادی و لرزه‌زا درکوه‌های البرز. پروژه تحقیقاتی شورای پژوهشی علمی ایران.58 ص.
موسوی، ز.، 1384- پهنه‌بندی و تعیین نرخ تغییرات ممان لرزه‌ای در ایران بر پایه مشاهدات GPS. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه صنعتی خواجه نصیر طوسی، 105ص.
 
 
 
References
Allen, M. B., Ghassemi, M. R., Shahrabi, M., Qorashi, M., 2003- "Accommodation of late Cenozoic oblique shortening in the Alborz range, northern Iran." Journal of Structural Geology 25: 659-679.
Ambraseys, N. N., Melville, C. P., 1982- "A history of Persian earthquakes." Cambridg University Press, Britain, Translated by Abolhassan Radeh, Agah Publishers, Tehran,1991.
Berberian, M., 1994- " Natural hazards and the frist Earthquake catalogue of Iran. Nolume 1: Historical hazards in Iran prior to 1900. " International Institue of Earthquake Engineering and Seismology(IIEES).P603.
Djamour, Y., 2004- Contribution de la Géodésie (GPS et vivellment) á l׳étude de la déformation tectonique et de l׳aléa seismique sur la région de Téhéran (montage de l׳Alborz,Iran). Science de la Terre et de l׳Eau.montpellier, L׳université MontpellierII:180.
Engdahl, E. R., Jackson, J. A., Myers, S. C., Bergman, E. A., Priestley, K., 2006- "Relocation and assessment of seismosity in the Iran region" Geophys. J. Int., 167, 761-778.
Gansser, A., Huber, H., 1962- "Geological observation in the Central Elborz, Iran." Schweiz. Miner. Petrogr.Mitt.,V.42p.583-630.
Hanks, T. C., Kanamori, H., 1979- "A moment magnitude scale." J. Geophys.Res., 84,2348-2350.
Heaton, T. H., Tajima, F. and Mori, A. W., 1986- "Estimating ground motions recorded accelerorams." Surveys in Geophysics, V. 8, pp 25-83.
Jackson, J. A. & McKenzie, D. P., 1984- "Active tectonics of the Alpine-Himalayan BBelt between western Turkey and Pakistan." "Geophys.J. R. Astr. Soc., 77, 185-264.
Jahnston, A., 1996- " Seismic moment assessment of earthquakes in stable continental regions-III. New Madride 1811-1812, Chaleston 1886 and Lisbon 1755." Geophys.J.Int.126, 314-344.
Kanamori, H., 1977- "Seismic and aseismic slip along subduction zones and their tectonic implications." Maurice Ewing Ser. 1, 162-174.
Nazari, H., 2006- "Analyse de tectonique récente et active dans l’Alborz Central et la région de Téhéran :«Approche morphotectonique et paléoseismologique»" PhD thesis, University de Movtpellier II.
Pancha, A., Anderson, J. G., Kreemer, C., 2006- "Comparison of seismic and geodetic scalar moment rates across the Basin and Range province."Bulletine of the seismological society of America. Vol. 96, No. 1, pp. 11-32.
Stöcklin,  J., 1968- "Structural history and tectonics of Iran:a review." AAPG Bulletin 52: 1229-1258.
Vernant, P., Nilforoushan, F., Chery, J., Bayer, R., Djamour, Y., Masson, F., Nankali, H., Ritz, J. F., Sedighi, M., Tavakoli, F., 2004- "Deciphering oblique shortening of central Alborz in Iran using geodetic data." Earth and Planetary Science Latters 223:177-185.
Ward, S. N., 1998- " On the consistency of earthquake rates, geological fault data, and space geodetic strain: the United States." Geophys.Jour.Int., 134, 172-187.